Zdobione domy wiejskie w Hälsinglandzie () – zespół siedmiu drewnianych XIX‑wiecznych wiejskich domów znajdujących się w krainie historycznej (landskap) Hälsingland, w regionie administracyjnym (län) Gävleborg, w środkowo-wschodniej Szwecji.

Budynki charakteryzują się bogato zdobionymi pomieszczeniami, które używane były niegdyś do celów ceremonialnych i świadczyły o zamożności i statusie społecznym dawnych gospodarzy. W 2012 roku wpisane zostały na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Charakterystyka thumb|left|Zdobiony dom Bortom åa, przed wejściem stoi konik z Dalarny (2012) W krainie historycznej Hälsingland, położonej pośród tajgi w środkowo-wschodniej Szwecji, nad Zatoką Botnicką, tradycja wznoszenia drewnianych gospodarstw sięga średniowiecza. Lokalni gospodarze w szczytowym okresie prosperity miejscowego rolnictwa w XVIII i XIX wieku wykorzystywali zyski z handlu lnem i drewnem do wznoszenia okazałych domów o bogato zdobionych wnętrzach, których powstało łącznie ponad tysiąc. Były one budowane w żyznych dolinach rzecznych, a ich charakterystyczną cechą było tworzenie specjalnych pomieszczeń przeznaczonych na różnego rodzaju spotkania czy uroczystości, które przez większość roku były rzadko używane i często znajdowały się w odrębnych budynkach zwanych Herrstuga. W każdym gospodarstwie znajdowało się po kilka takich pomieszczeń (czasem nawet powyżej dziesięciu), które pełniły różne funkcje i cechowały się różnym poziomem ważności, czego wyrazem były odmienne motywy i zdobienia.

thumb|left|Jedno z pomieszczeń w domu Kristofers (2010) Wnętrza pokoi były wykwitnie dekorowane, co było świadectwem zamożności danego chłopa. Za zdobienia odpowiedzialni byli najczęściej lokalni artyści z Hälsinglandu, jak również wędrowni malarze z sąsiedniej Dalarny. Dekoracje mają formę malowanych na tkaninie lub papierze tapet, utrzymanych w charakterystycznym stylu znanym jako , a także namalowane są bezpośrednio na drewnie. Malowidła stanowią połączenie miejscowej sztuki ludowej oraz preferowanych przez ówczesne szwedzkie ziemiaństwo stylów, takich jak barok, rokoko oraz styl gustawiański. Motywy dzieł były głównie biblijne, jednak postacie na obrazach przedstawiane były w XIX‑wiecznych strojach. Szczytowy okres wykonywania technik zdobniczych zastosowanych w domach w Hälsinglandzie przypada na lata 1800–1870.

Części składowe wpisu

thumb|Izba w domu Bortom åa (2010) W wyniku przeprowadzonej w latach 2002–2004 inwentaryzacji wytypowano siedem najlepiej zachowanych i najbardziej reprezentatywnych domów wiejskich. W każdym znajduje się od czterech do dziesięciu zdobionych pomieszczeń przeznaczonych na specjalne okazje. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zostały następujące domy:

+Nr identyfikacyjnyNazwaTätortGminaWspółrzędneObszar (w ha)Strefa buforowa (w ha)1282-001KristofersJärvsöLjusdal0,8647,741282-002GästgivarsArbråBollnäs0,75116,301282-003Pallars Alfta Ovanåker2,94 278,801282-004Jon-Lars1,971282-005Bortom åaLos Ljusdal6,3637,911282-006BommarsLjusdal1,722,981282-007Erik AndersSöderhamn0,2453,04 Łącznie:14,84536,77

Galeria

Przypisy

Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Szwecji Kategoria:Zabytki Szwecji Kategoria:Gmina Bollnäs Kategoria:Gmina Ljusdal Kategoria:Gmina Ovanåker Kategoria:Gmina Söderhamn