Kurpiowski Zespół „Pod Borem” z Zawad – wielopokoleniowy zespół folklorystyczny działający na Kurpiach Zielonych, najstarszy w regionie.
Historia
Zespół powstał z inicjatywy kierownika Szkoły Podstawowej w Zawadach Aleksandra Kopcia (1901–1978) i zaczął działać pod koniec lat 20. XX wieku. W 1930 występował w Zawadach, Olszewce i Ostrołęce.
Zespół zawiesił działalność w czasie II wojny światowej i wznowił w 1945, gdy Aleksander Kopeć powrócił do Zawad z obozu koncentracyjnego. Zespół uczestniczył w uroczystościach na szczeblu powiatowym, wojewódzkim i państwowym (m.in. w 1951 na Festiwalu Muzyki Polskiej w operze w Warszawie). Prezentował m.in. Wesele Kurpiowskie, co zarejestrowało Polskie Radio i TVP. Jego działalność w latach 60. XX wieku dokumentowała Grażyna Dąbrowska. Kontakty z zespołem utrzymywał kierownik Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze” Tadeusz Sygietyński. W latach 1951–1956 członkowie i członkinie zespołu współtworzyli duży zespół (wraz z Carniakami z Czarni, Regionalnym Zespołem Pieśni i Tańca „Kurpianka” z Kadzidła i zespołem z Olszewki), który występował na krajowych dożynkach w Krakowie, Szczecinie, Warszawie i Lublinie. Przez ponad 20 lat muzykantem w zespole był Henryk Gadomski, nauczyciel muzyki w szkole w Zawadach, współprowadzący zespół z Kopciem, który przejął później obowiązki kierownika zespołu.
Grupa zaprzestała działalności w 1977, po śmierci Aleksandra Kopcia, i wznowiła ją na początku 1981. Wówczas zespół przyjął nazwę „Pod Borem”. Prezentował pieśni śpiewane grupowo i solowo, tańce (olender, okrąglak, powolniak, fafur, stara baba, żuraw, polka, gonienie po zastolu, konik) oraz gadki. Stroje kurpiowskie dla członków i członkiń zespołu oraz instrumenty ufundowała Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w Baranowie, a potem Wojewódzki Ośrodek Kultury w Ostrołęce. Zakupiono harmonię pedałową, która wraz z klarnetem, skrzypcami i bębenkiem obręczowym tworzyła skład kapeli zespołowej.
Zespół występował m.in. w ZSRR i NRD (1986, 1987), a także na festynach, konkursach i przeglądach m.in. w Broku, Płocku, Myszyńcu (Jarmark Kurpiowski), Tłuszczu (Regionalny Przegląd Zespołów Artystycznych KGW – Święto Pieśni Ludowej), Ostrołęce (Kurpiowskie Prezentacje Artystyczne) i Warszawie (Wojewódzki Przegląd Amatorskich Zespołów Tanecznych). Był wielokrotnie nagradzany zarówno za występy grupowe, jak też prezentacje solowe członków i członkiń. Zespół prezentuje pieśni i tańce kurpiowskie, pieśni patriotyczne i żołnierskie, kolędy oraz pastorałki. Współcześnie występuje na dożynkach prezydenckich w Spale (podobnie jak na początku działalności, w 1933) oraz przeglądach i konkursach (m.in. w Ogólnopolski Konkurs Zespołów Kurpiowskich w Nowogrodzie). Osoby należącego do zespołu są laureatami i laureatkami Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków w Kazimierzu nad Wisłą. Uczestniczyły też w nagraniu płyty „Etnofonie Kurpiowskie” opartego na aranżacjach muzyki kurpiowskiej w kompozycji Karola Szymanowskiego.
Zespół inicjował działania na rzecz lokalnego środowiska, np. budowę przystanku autobusowego w Zawadach zaprojektowanego z motywami kurpiowskimi oraz budowę Wiejskiego Domu Kultury. Spotykał się w szkole podstawowej w Zawadach, potem w wiejskiej świetlicy. W 1981 rozpoczął organizację cyklicznych festynów w Brodowych Łąkach nad rzeką Omulew pod nazwą Święto Folkloru Kurpiowskiego. W 1997 organizację imprezy przejął Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Baranowie.
Od 1997 zespół działa pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury, Sport i Rekreacji w Baranowie. W 2000 zmienił nazwę na Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Zawady. Następnie powrócono do nazwy Kurpiowski Zespół „Pod Borem”.
Do 2014 kierownikiem zespołu był Edward Koziatek. Zastąpił go Czesław Faderewski. Choreografką oraz instruktorką śpiewu i tańca jest Krystyna Opalach-Olender. Tę samą funkcję – dodatkowo instruktora gry na harmonii pedałowej – pełni Zygmunt Koziatek.
Za całokształt pracy w 1995 zespół otrzymał od wojewody ostrołęckiego Odznakę „Za zasługi dla województwa ostrołęckiego”. Przyznano mu również Odznakę 1000-lecia Państwa Polskiego. Zespół znalazł się wśród laureatów Nagrody Prezesa Związku Kurpiów Kurpik 2006 (kategoria „Muzyka i taniec”), Medalu Pamiątkowego „Pro Masovia” (2021), Nagrody Marszałka Województwa Mazowieckiego (2024) oraz Odznaki Honorowej Powiatu Ostrołęckiego (2025). Członkowie zespołu są laureatami Kurpików (Czesław Faderewski, Stanisław Dawidczyk, Robert Domurad, Edward Koziatek, Ewa i Krzysztof Drężewscy, Krystyna Opalach-Olender) oraz Medali Pamiątkowych „Pro Masovia” (Czesław Faderewski, Edward Koziatek, Zygmunt Koziatek, Krystyna Opalach-Olender).
Galeria
Przypisy
Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Polskie zespoły ludowe Kategoria:Kurpie Kategoria:Wyróżnieni Medalem Pamiątkowym „Pro Masovia” Kategoria:Kultura kurpiowska Kategoria:Zespoły i kapele kurpiowskie