Złoty Lew (wł. Leone d’oro) – główna nagroda filmowa przyznawana corocznie dla najlepszego filmu konkursowego na MFF w Wenecji. Nagroda została ustanowiona przez komitet organizacyjny festiwalu w 1949.
Od 1970 zaczęto na festiwalu przyznawać również Honorowego Złotego Lwa – nagrodę za całokształt twórczości, przeznaczoną dla wybitnych twórców kina światowego. Od 1974 Złote Lwy przyznaje się na Międzynarodowym Biennale Sztuki, a od 1978 – także na Międzynarodowym Biennale Architektury.
Historia nagrody Prekursorem Złotego Lwa w latach 1934–1942 był Puchar Mussoliniego (Coppa Mussolini), przyznawany dla najlepszego filmu włoskiego i zagranicznego. Pod koniec wojny, w latach 1943–1945, festiwal nie odbywał się.
W latach 1946–1948 najważniejszą nagrodą festiwalu była Wenecka Międzynarodowa Nagroda Główna (Gran Premio Internazionale di Venezia). W 1949 zmieniono ją na Złotego Lwa Świętego Marka – nazwa ta funkcjonowała do 1953. Później był to już po prostu Złoty Lew. Od tamtej pory nagroda ma formę statuetki uskrzydlonego lwa, który odnosi się do flagi Republiki Weneckiej.
Przez całą dekadę, w latach 1969-1979, nagrody nie przyznawano. Według oficjalnej strony festiwalu, Złoty Lew dla radykalnego niemieckiego filmu eksperymentalnego Artyści pod kopułą cyrku: bezradni (1968) Alexandra Kluge oraz ogólna atmosfera roku 1968 spowodowały dziesięcioletnią przerwę w przyznawaniu nagrody, gdyż festiwal oskarżano o kontynuowanie faszystowskich tradycji.
Statystyki upright=0.8|thumb|Tajwańczyk Hou Hsiao-hsien ze Złotym Lwem za film Miasto smutku (1989). upright=1.4|thumb|Wenezuelczyk Lorenzo Vigas ze Złotym Lwem za film Z daleka (2015). Najwięcej filmów wyróżnionych Złotym Lwem pochodziło z Francji (12 tytułów), Stanów Zjednoczonych i Włoch (po 11). Siedmiokrotnie reżyserami filmów nagrodzonych były kobiety: Margarethe von Trotta, Agnès Varda, Mira Nair, Sofia Coppola, Chloé Zhao, Audrey Diwan i Laura Poitras. Jedynymi filmami dokumentalnymi, którym udało się zdobyć Złotego Lwa były Rzymska aureola (2013) Gianfranco Rosiego oraz Całe to piękno i krew (2022) Laury Poitras.
Jak dotychczas czterech reżyserów uhonorowano Złotym Lwem dwukrotnie. Do elitarnego grona podwójnych zwycięzców należą: Francuz André Cayatte – nagrody za filmy Sprawiedliwości stało się zadość (1950) i Przejście Renu (1960) Francuz Louis Malle – za filmy Atlantic City (1980) i Do zobaczenia, chłopcy (1987) Chińczyk Zhang Yimou – za filmy Historia Qiu Ju (1992) i Wszyscy albo nikt (1999) Tajwańczyk Ang Lee – za filmy Tajemnica Brokeback Mountain (2005) i Ostrożnie, pożądanie (2007).
Dwukrotnie otrzymali tę nagrodę polscy twórcy filmowi: Krzysztof Zanussi za Rok spokojnego słońca (1984) i Krzysztof Kieślowski za Trzy kolory. Niebieski (1993).
Zestawienie państw, których filmy zdobywały Złotego Lwa lub analogiczną Wenecką Międzynarodową Nagrodę Główną (Gran Premio Internazionale di Venezia), przyznawaną w latach 1946-1948 (stan na listopad 2025), przedstawia się następująco: Państwo Złoty Lew 12 11 11 4 4 3 3 2 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1
Laureaci Złotego Lwa Rok Film Reżyser Kraj pochodzenia 1946 Południowiec (The Southerner) Jean Renoir * 1947 Syrena (Siréna) Karel Steklý * 1948 Hamlet Laurence Olivier * 1949 Manon Henri-Georges Clouzot * 1950 Sprawiedliwości stało się zadość (Justice est faite) André Cayatte 1951 Rashōmon (羅生門) Akira Kurosawa * 1952 Zakazane zabawy (Jeux interdits) René Clément 1953 Nagrody nie przyznano. 1954 Romeo i Julia (Romeo and Juliet) Renato Castellani * 1955 Słowo (Ordet) Carl Theodor Dreyer * 1956 Nagrody nie przyznano. 1957 Nieugięty (অপরাজিত / Aparajito) Satyajit Ray * 1958 Ryksiarz (無法松の一生 / Muhomatsu no issho) Hiroshi Inagaki 1959 Generał della Rovere (Il generale della Rovere) Roberto Rossellini Wielka wojna (La grande guerra) Mario Monicelli 1960 Przejście Renu (Le passage du Rhin) André Cayatte 1961 Zeszłego roku w Marienbadzie (L’année dernière à Marienbad) Alain Resnais 1962 Kronika rodzinna (Cronaca familiare) Valerio Zurlini Dziecko wojny (Иваново детство / Iwanowo dietstwo) Andriej Tarkowski * 1963 Ręce nad miastem (Le mani sulla città) Francesco Rosi 1964 Czerwona pustynia (Il deserto rosso) Michelangelo Antonioni 1965 Błędne gwiazdy Wielkiej Niedźwiedzicy (Vaghe stelle dell’Orsa...) Luchino Visconti 1966 Bitwa o Algier (La battaglia di Algeri) Gillo Pontecorvo 1967 Piękność dnia (Belle de jour) Luis Buñuel 1968 Artyści pod kopułą cyrku: bezradni (Die Artisten in der Zirkuskuppel: Ratlos) Alexander Kluge * 1969-1979 Nagrody nie przyznawano. 1980 Atlantic City Louis Malle Gloria John Cassavetes 1981 Czas ołowiu (Die bleierne Zeit) Margarethe von Trotta 1982 Stan rzeczy (Die Stand der Dinge) Wim Wenders 1983 Imię: Carmen (Prénom Carmen) Jean-Luc Godard 1984 Rok spokojnego słońca Krzysztof Zanussi * 1985 Bez dachu i praw (Sans toit ni loi) Agnès Varda 1986 Zielony promień (Le rayon vert) Éric Rohmer 1987 Do zobaczenia, chłopcy (Au revoir les enfants) Louis Malle 1988 Legenda o świętym pijaku (La leggenda del santo bevitore) Ermanno Olmi 1989 Miasto smutku (悲情城市 / Bēiqíng chéngshì) Hou Hsiao-hsien * 1990 Rosencrantz i Guildenstern nie żyją (Rosencrantz & Guildenstern Are Dead) Tom Stoppard 1991 Urga (Урга) Nikita Michałkow 1992 Historia Qiu Ju ( 秋菊打官司 / Qiū Jú dǎ guān sī) Zhang Yimou * 1993 Na skróty (Short Cuts) Robert Altman Trzy kolory. Niebieski (Trois couleurs: Bleu) Krzysztof Kieślowski 1994 Niech żyje miłość (爱情万岁 / Aiqing wansui) Tsai Ming-liang Przed deszczem (Пред дождот / Pred doždot) Miłczo Manczewski * 1995 Rykszarz (Xích lô) Trần Anh Hùng * 1996 Michael Collins Neil Jordan * 1997 Hana-bi (はなび) Takeshi Kitano 1998 Echa dzieciństwa (Così ridevano) Gianni Amelio 1999 Wszyscy albo nikt (一个都不能少 / Yī gè dōu bù néng shǎo) Zhang Yimou 2000 Krąg (دایره / Dayereh) Dżafar Panahi * 2001 Monsunowe wesele (Monsoon Wedding) Mira Nair 2002 Siostry magdalenki (The Magdalene Sisters) Peter Mullan 2003 Powrót (Возвращение / Wozwraszczenije) Andriej Zwiagincew * 2004 Vera Drake Mike Leigh 2005 Tajemnica Brokeback Mountain (Brokeback Mountain) Ang Lee 2006 Martwa natura (三峡好人 / Sānxiá hǎorén) Jia Zhangke 2007 Ostrożnie, pożądanie (色，戒 / Sè, jiè) Ang Lee 2008 Zapaśnik (The Wrestler) Darren Aronofsky 2009 Liban (לבנון / Lebanon) Samuel Maoz * 2010 Somewhere. Między miejscami (Somewhere) Sofia Coppola 2011 Faust (Фауст) Aleksandr Sokurow 2012 Pieta (피에타) Kim Ki-duk * 2013 Rzymska aureola (Sacro GRA) Gianfranco Rosi 2014 Gołąb przysiadł na gałęzi i rozmyśla o istnieniu(En duva satt på en gren och funderade på tillvaron) Roy Andersson * 2015 Z daleka (Desde allá) Lorenzo Vigas * 2016 Kobieta, która odeszła (Ang babaeng humayo) Lav Diaz * 2017 Kształt wody (The Shape of Water) Guillermo del Toro 2018 Roma Alfonso Cuarón * 2019 Joker Todd Phillips 2020 Nomadland Chloé Zhao 2021Zdarzyło się (L'événement) Audrey Diwan 2022 Całe to piękno i krew (All the Beauty and the Bloodshed) Laura Poitras 2023Biedne istoty (Poor Things) Jorgos Lantimos 2024 W pokoju obok (The Room Next Door) Pedro Almodóvar * 2025Father Mother Sister Brother Jim Jarmusch *Pierwsza wygrana dla danej kinematografii.
Przypisy
Kategoria:Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji Kategoria:Nagrody filmowe przyznawane we Włoszech Kategoria:Nagrody dla najlepszych filmów *