Koszykarz kreskowany (Asthenes flammulata) – gatunek małego ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Występuje w północnej i środkowej części zachodniej Ameryki Południowej w dwóch odrębnych populacjach w Peru, Ekwadorze i Kolumbii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ).
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał szkocki ornitolog William Jardine w 1850 roku na łamach „Contributions to ornithology”. Autor nadał ptakowi nazwę Synalaxis flammulatus, a jako miejsce typowe podał andyjskie płaskowyże na wysokości około 14 tys. stóp w okolicach Quito w Peru. Badania molekularne opublikowane w 2011 roku wykazały, że koszykarz kreskowany jest najbliżej spokrewniony z koszykarzem peruwiańskim Asthenes virgata i koszykarzem smugosternym Asthenes maculicauda. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny i autorzy AviList wyróżniają pięć podgatunków Asthenes flammulata: A. f. flammulata (Jardine, 1850) A. f. multostriata (Sclater, PL, 1858) A. f. quindiana (Chapman, 1915) A. f. pallida Carriker, 1933 A. f. taczanowskii (Berlepsch & Stolzmann, 1894) Natomiast w Handbook of the Birds of the World i na liście ptaków świata opracowanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World podgatunek A. f. pallida nie jest uznawany, lecz włączony w A. f. taczanowskii.
Etymologia Asthenes: asthenes „nieistotny, mało znaczący”, od negatywnego przedrostka α- a-; σθενος sthenos „siła, moc”. flammulata: „płonący, z płomienistymi znakami, rumiany”, „mały płomień, płomyk”.
Morfologia Mały ptak o brązowych lub ciemnobrązowych tęczówkach. Dziób długi i cienki, żuchwa od czarnej do ciemnobrązowej, górna szczęka od czarnej do ciemnorogowej. Nogi i stopy jasnobrązowe, oliwkowe lub oliwkowozielone. Podgatunek nominatywny ma ciemnobrązową twarz z jaśniejszymi pasemkami, płowo-biały pasek brwiowy, czoło jasnopłowobrązowe lub rudobrązowe z ciemnobrązowymi paskami, na czubku głowy rudawe smugi. Górne części ciała, od grzbietu do pokryw nadogonowych, ciemnobrązowe z wyraźnymi jasnopłowymi paskami. Pokrywy skrzydeł ciemnobrązowe z rdzawymi brzegami. Lotki czarniaworude z ciemnymi brunatnymi końcówkami. Ogon wyraźnie stopniowany o wąskich postrzępionych, ciemnobrązowych sterówkach z rudawymi obrzeżami. Dolne części ciała jaśniejsze, białawe. Broda i podbródek matowe, pomarańczowo-płowe. Pierś, brzuch i boki białawe z ciemnobrązowymi wyraźnymi smugami, które w tylnej części przechodzą w rudawobrązowe pokrywy podogonowe. Młode osobniki z mniej widoczną plamą na gardle i z mniej wyraźnymi smugami. Nie występuje dymorfizm płciowy. Długość ciała 16–17 cm, masa ciała 17–27 g. Podgatunek A. f. multostriata podobny do nominatywnego z ciemniejszym kasztanowatym czołem, paskiem brwiowym ochrowym, rudym podbródkiem i gardłem. Podgatunek A. f. quindiana ma białą brodę, blade gardło i węższe smugi na brzuchu. A. f. pallida ma ciemniejszy grzbiet, jest jaśniejszy w dolnych częściach ciała i ma bardziej płowożółte pokrywy podogonowe i boki. Jest najbardziej podobny do podgatunku A. f. taczanowskii, który ma jasne gardło, smugi na brzuchu zanikają w dolnej części, paski na grzbiecie są węższe, a czoło mniej zabarwione na płowo.
Wymiary szczegółowe: +SamicaSamiecDługość skrzydła (mm)62–7064–71Długość ogona (mm)68–8262–80Długość dzioba (mm)16–1916–20
Zasięg występowania Poszczególne podgatunki koszykarza kreskowanego występują: A. f. flammulata – w zachodnich Andach od południowej Kolumbii na południe do północnej części regionu Cajamarca w skrajnie północnym Peru, A. f. multostriata – we wschodnich Andach w Kolumbii od departamentu Norte de Santander na południe do południowej części departamentu Cundinamarca, A. f. quindiana – w środkowych Andach w Kolumbii od departamentu Caldas na południe do departamentu Cauca, A. f. pallida – w Andach w północnym Peru w regionach Cajamarca i La Libertad, A. f. taczanowskii – w Andach północnego i środkowego Peru (od południowych części regionów Amazonas i Cajamarca do regionów Ancash i Junín).
Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 922 tys. km². Występuje w zakresie wysokości 2560–5240 m m n.p.m., najczęściej od 3000 do 4500 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są wysokie kępy traw w formacji roślinnej paramo, często przemieszane z niewielkimi krzewami lub roślinnością z rodzaju Espeletia oraz pojedynczymi skałami, często w pobliżu zadrzewień. Długość pokolenia jest określona na 3 lata.
Koszykarz kreskowany żeruje pojedynczo lub w parach. Nie ma wielu informacji o diecie tego gatunku, prawdopodobnie składa się głównie ze stawonogów. Ptak ten podejmuje pokarm głównie z ziemi lub niskich roślin.
Rozmnażanie Nie ma informacji o rozmnażaniu tego gatunku. Także gniazda i jaja tych ptaków nie zostały dotychczas opisane.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN koszykarz kreskowany jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, a gatunek ten opisywany jest jako dosyć pospolity. BirdLife International nie ocenia liczebności populacji ani jej trendu z powody braku wystarczających danych.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Fauna Peru Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1850 roku Kategoria:Taksony opisane przez Williama Jardine’a