Geonoma – rodzaj roślin z rodziny arekowatych. Obejmuje 68 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej kontynentów amerykańskich, od środkowego Meksyku na północy po Paragwaj i południową Brazylię na południu. Cztery gatunki rosną także na Antylach. Podszytowe palmy tropikalnych lasów nizinnych i lasów górskich, w tym sięgające nawet 3150 m n.p.m. (Geonoma undata w Andach). Niektóre (np. Geonoma cuneata) rosną w ciekach (są reofitami).

Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne, a ich pąki liściowe (tzw. kapusta palmowa) są spożywane. Liście tych palm bywają używane do przykrywania dachów, które cechują się długą trwałością (od 6 do 12 lat).

Morfologia thumb|left|Owoce Geonoma pohliana thumb|Geonoma congesta Pokrój Palmy niewielkich lub średnich rozmiarów, z pojedynczymi kłodzinami lub rosnące kępiasto, pozbawione kolców. Z kłodziną smukłą i wzniesioną lub bardzo skróconą i podziemną, z niezbyt wydatnymi lub okazałymi śladami liściowymi, zbliżonymi lub oddalonymi od siebie, od zewnątrz kłodzina jest włóknista, barwy od pomarańczowej do szarej.

Liście Pojedyncze i rozwidlone na końcu, z 2–3 parami listków lub pierzastozłożone, podzielone regularnie (tj. na równe odcinki) lub nieregularne – różnej wielkości odcinki, całobrzegie lub rozwidlone na końcach. Pochwy liściowe krótkie, otwierające się po przeciwnej stronie względem ogonka, nagie lub omszone. Ogonek liściowy różnej długości, od góry rynienkowaty lub płaski, od spodu zaokrąglony, gładki lub omszony. Blaszki liściowe skórzaste lub cienkie, zwykle gładkie z wierzchu, a od spodu zwykle omszone lub pokryte łuskami, zwłaszcza na głównych wiązkach przewodzących.

Kwiaty Jednopłciowe, ale kwiaty obu płci wyrastają na tych samych roślinach (palmy jednopienne). Kwiatostany są kłosokształtne, rozwidlone lub rozgałęziają się 3–4-krotnie. Szypuła kwiatostanu różnej długości, naga lub omszona. Podsadka (spatha) rurkowata, krótka lub długa, cienka lub skórzasta, naga lub owłosiona, zaostrzona. Podobne podsadki wyrastają w kątach rozgałęzień kwiatostanu. Na osi rozwijają się triady kwiatów w owłosionych lub nagich zagłębieniach osi kwiatostanu, wsparte podsadkami przylegającymi lub odstającymi, ułożonymi skrętolegle, w okółkach lub rzędami na osi kwiatostanu. Kwiaty męskie do połowy wystają z zagłębienia osi kwiatostanu. Trzy listki zewnętrznego okółka okwiatu wolne, wąskie, z zaokrąglonym końcem. Trzy listki wewnętrznego zrośnięte na ponad połowie długości. Pręcików jest zwykle 6 (rzadziej 3 lub więcej). Nitki różnie wykształcone, zrośnięte lub wolne, krótkie lub długie. Łącznik w główce pręcika się rozwidla i pylniki są rozchylone i wydłużone, czasem krótkie i złączone. Kwiaty żeńskie mocno zagłębione w osi kwiatostanu z której wystają tylko ich końce. Trzy listki okółka zewnętrznego są zrośnięte nasadami i przylegają do osi kwiatostanu. Trzy listki okółka wewnętrznego zrośnięte są w rurkę, z trzema odgiętymi łatkami na końcu. Prątniczki połączone w rurkę z 6 łatkami lub ząbkami. Zalążnia początkowo trójkomorowa, ale w czasie kwitnienia rozwija się tylko jedna z jednym zalążkiem. Szyjka słupka rurkowata zwieńczona silnie odgiętymi i wąskimi ramionami znamienia.

Owoce Kulistawe, czasem z zaostrzonym nieco wierzchołkiem, zielone do brązowych lub czarnopurpurowych, jednonasienne pestkowce. Szypułki w czasie dojrzewania owoców często jaskrawo zabarwione. Egzokarp jest cienki i gładki. Mezokarp cienki, podłużnie włóknisty. Endokarp błoniasty lub skorupiasty i pomarszczony. Nasiono kuliste. Owoce tego rodzaju bywają niewielkie, u niektórych gatunków dochodząc ledwie do 4,5 mm średnicy – są to najmniejsze owoce wśród palm.

Systematyka thumb|Geonoma epetiolata Rodzaj z rodziny arekowatych (Arecaceae) z rzędu arekowców (Arecales). W obrębie rodziny należy do podrodziny Arecoideae, plemienia Geonomateae.

Wykaz gatunków

Przypisy

Kategoria:Arekowate