Luca Tarigo – włoski niszczyciel z okresu międzywojennego i II wojny światowej typu Navigatori. Wodowany w 1928 roku w Genui, wszedł do służby w marynarce włoskiej Regia Marina w 1929 roku. Otrzymał imię XIV-wiecznego odkrywcy . Nosił znak burtowy: TA. Walczył podczas wojny na Morzu Śródziemnym; został zatopiony 16 kwietnia 1941 roku przez brytyjskie okręty w obronie konwoju Tarigo.

Wyporność standardowa okrętu wynosiła początkowo 1900 ton, natomiast pełna sięgała ostatecznie prawie 2900 ton. Był uzbrojony w sześć armat kalibru 120 mm i sześć wyrzutni torped, uzupełnione przez działka przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość maksymalna wahała się od ponad 38 węzłów na początku służby do 28 węzłów po modernizacji.

Budowa

„Luca Tarigo” należał do dwunastu włoskich wielkich niszczycieli (liderów) typu Navigatori, nazwanego tak z powodu noszenia przez okręty imion włoskich żeglarzy. Zostały one zaprojektowane jako okręty o silnym uzbrojeniu artyleryjskim i wysokiej prędkości, aby przeciwstawić się wielkim niszczycielom francuskim. Zamówienie zostało złożone w 1926 roku. „Luca Tarigo” był zbudowany w stoczni Ansaldo w Sestri Ponente (część Genui), razem z niszczycielem „Lanzerotto Malocello”. Wszystkie okręty zostały wciągnięte na listę floty dekretem królewskim z 23 czerwca 1927 roku, klasyfikowane wówczas jako niszczyciele, a 19 lipca 1929 roku przeklasyfikowano je na „zwiadowców” (wł. esploratori). 5 września 1938 okręty typu Navigatori przeklasyfikowano oficjalnie z powrotem na niszczyciele.

Stępkę pod budowę „Luca Tarigo” położono 30 sierpnia 1927 roku (według innych źródeł 14 lipca)Data położenia stępki: 30 sierpnia 1927 według , i , natomiast 14 lipca 1927 według nowszych publikacji i .. Otrzymał imię na cześć XIV-wiecznego awanturnika i odkrywcy , który żeglował w górę Donu i Wołgi. Wodowano go 9 grudnia 1928 roku. 19 kwietnia 1929 roku prowadzono próby prędkości. Do służby okręt został wcielony 16 listopada 1929 roku. Po ponownym przeklasyfikowaniu na niszczyciel w 1938 roku otrzymał znak burtowy: TA, od skrótu nazwy. Dewizą okrętu było: A voga arrancata, a spada tratta (z wł. wiosłować powoli, dobyć miecza).

Opis konstrukcji

Skrócony opis ogólny Niszczyciele typu Navigatori miały stalowy kadłub z podwyższonym pokładem dziobowym. Sylwetka okrętów wyróżniała się dwoma szeroko rozstawionymi pochylonymi kominami, na skutek zastosowania naprzemiennego układu przedziałów siłowni, w celu zwiększenia odporności na uszkodzenia. Wyporność standardowa pierwotnie – po pierwszej modernizacji wynosiła 1900 ton, a pełna 2599 ton. Długość całkowita pierwotnie wynosiła 107,28 m, szerokość 10,2 m, a zanurzenie 3,51 m przy wyporności standardowej i 4,35 m przy wyporności pełnej. W 1940 roku okręt został poddany modernizacji (drugiej) w celu polepszenia stateczności, jak większość niszczycieli tego typu. Wyporność standardowa po modernizacji wynosiła 2125 ton, a pełna 2880 ton. Długość kadłuba wzrosła do 108,9 m, a szerokość do 11,2 m{.

Załoga etatowo składała się początkowo ze 173 osób, w tym 9 oficerów, a do początku II wojny światowej wzrosła do 224 osób, w tym 12 oficerów.

Okręty były napędzane przez dwa zespoły turbin parowych z przekładniami, poruszające dwie trzyłopatowe śruby, zasilane przez cztery kotły wodnorurkowe o ciśnieniu roboczym 22 atmosfer. Tak jak połowa okrętów tego typu, „Luca Tarigo” został wyposażony w turbiny akcyjno-reakcyjne Parsonsa i zmodyfikowane kotły Odero oraz śruby o średnicy 3,4 m. Moc projektowa wynosiła 55 000 KM. Projektowa prędkość maksymalna wynosiła 38 węzłów. Na próbach 19 kwietnia 1929 roku „Luca Tarigo” rozwinął prędkość 38,43 węzła i moc 55 070 KM, lecz w stanie lekkim, przy wyporności 1950 ton. Typowo okręty tego typu rozwijały w realnych warunkach służby prędkość do 33–36 węzłów. Po drugiej modernizacji prędkość okrętów spadła natomiast do 28 węzłów przy pełnej wyporności.

Po pierwszej modernizacji w 1930 roku pełny zapas paliwa wynosił 460 ton. Po drugiej modernizacji zwiększono normalny zapas do 560 ton, a pełny do 680 ton. Zasięg według pierwotnego projektu miał wynosić 3800 mil morskich przy prędkości 18 węzłów, lecz po modernizacji się zmniejszył. Po drugiej modernizacji zasięg wzrósł do 5000 mil przy prędkości 18 węzłów lub 1200 mil przy 28 węzłach.

Uzbrojenie i jego zmiany Główną artylerię stanowiło sześć armat kalibru 120 mm Ansaldo o długości lufy 50 kalibrów (L/50) umieszczonych na trzech dwudziałowych podstawach. Podwójne stanowiska dział z maskami ochronnymi umieszczone były: na pokładzie dziobowym i na niskich nadbudówkach przed drugim kominem i na rufie. Kąt podniesienia lufy wynosił od -10° do +45° i umożliwiał też strzelanie amunicją rozpryskową do nisko lecących samolotów. Działa strzelały pociskami o masie 23,15 kg z prędkością początkową 920 m/s na odległość do 19 600 m. Szybkostrzelność wynosiła do 6–7 strzałów/min, lecz na dłuższą metę była ograniczona do czterech salw na minutę przez możliwości systemu podawania amunicji. Amunicja była łuskowa rozdzielnego ładowania, a zapas wynosił etatowo 1200 pocisków bojowych (408 przeciwpancernych, 672 burzące i 120 zapalających) oraz 100 oświetlających – przy czym można było zabrać do komór 250 pocisków więcej.

Uzbrojenie przeciwlotnicze stanowiły dwa działka automatyczne kalibru 40 mm Vickers-Terni model 1917 o długości lufy L/39, umieszczone na burtach na tylnych końcach pokładu dziobowego. Ich zapas amunicji wynosił 3000 nabojów. Uzupełniały je dwa podwójnie sprzężone karabiny maszynowe kalibru 13,2 mm Breda na mostku. W latach 1933–34 montowano dwa dalsze podwójnie sprzężone km-y na platformie za drugim kominem. Dla karabinów maszynowych przewidywano początkowo 3000 nabojów. Z uwagi na wczesną utratę, „Luca Tarigo” nie przeszedł modyfikacji artylerii przeciwlotniczej, jako jeden z tylko dwóch okrętów tego typu.

Uzbrojenie torpedowe stanowiło pierwotnie sześć wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm w dwóch potrójnych aparatach torpedowych. Z uwagi jednak na ograniczoną dostępność nowych torped, w środkowych wyrzutniach stosowano wkładki kalibru 450 mm i etatowy zapas obejmował początkowo cztery torpedy kalibru 533 mm i dwie kalibru 450 mm. Już w latach 1932–33 środkowe wyrzutnie jednak zdemontowano, pozostawiając cztery wyrzutnie torped. Na „Luce Tarigo” oba aparaty torpedowe zamieniono w 1940 roku powtórnie na nowe trzyrurowe typu SI 1929 P/3×533,4 kalibru 533 mm, w układzie piramidki z podwyższoną środkową wyrzutnią.

Okręty początkowo przenosiły po 14 bomb głębinowych na dwóch zrzutniach na rufie, w tym cztery duże bomby o masie 100 kg i 10 małych o masie 50 kg. Podczas II wojny światowej stosowano także niemieckie bomby głębinowe oraz montowano na okrętach tego typu dwa lub cztery miotacze bomb głębinowych i zwiększano ich zapas, typowo do 40 bomb. W 1931 roku okręty otrzymały holowane torpedy przeciw okrętom podwodnym Ginocchio model 1927/46T, wodowane za pomocą żurawika w części rufowej. „Luca Tarigo” był wyposażony w tory minowe na pokładzie, na których można było zabierać do 56 min kotwicznych.

Wyposażenie Od pierwszej modernizacji w 1930 roku, zaraz po wejściu do służby, „Luca Tarigo” na dachu nadbudówki dziobowej miał standardowy dla okrętów tego typu dalocelownik z dwoma dalmierzami optycznymi o bazie 3 m. Na platformie przed masztem znajdował się inklinometr służący do oceny kąta kursowego celu. Trzeci 3-metrowy dalmierz, rezerwowy dla artylerii oraz służący do strzelań torpedowych, był w zakrytej wieży na platformie nadbudówki za kominem rufowym.

Okręty miały jeden reflektor średnicy 90 cm na platformie masztu rufowego. W skład wyposażenia wchodziła aparatura do stawiania zasłony dymnej (czarnej albo białej). W 1940 roku okręty wyposażono w trały kontaktowe na rufie, o szerokości trałowania 200 m. „Luca Tarigo” nie był wyposażony w stację hydrolokacyjną ani radar.

Malowanie „Luca Tarigo” był malowany w sposób standardowy dla włoskich niszczycieli, w części nadwodnej na kolor jasnoszary z ciemnoszarym pokładem, a w części podwodnej na kolor czerwony. Od 1938 roku na kadłubie malowano czerwone litery identyfikacyjne: TA. Na początku wojny latem 1940 roku na pokład na dziobie naniesiono biało-czerwone skośne pasy dla identyfikacji z powietrza. Z uwagi na wczesną utratę okręt nie otrzymał kamuflażu, wprowadzanego na włoskich okrętach dopiero pod koniec 1941 roku

Służba Okres międzywojenny Okręt wcielono do służby w Regia Marina 16 listopada 1929 roku. Już między 19 czerwca a 3 października 1930 roku poddano go w macierzystej stoczni w Genui pierwszej modernizacji, polegającej między innymi na obniżeniu nadbudówki i ograniczeniu zapasu paliwa dla poprawy stateczności. Został włączony następnie do Dywizji Lekkiej (Divisione Leggera). Od 1 grudnia 1930 roku „Tarigo” wchodził w skład zespołu niszczycieli tego typu zabezpieczających trasę grupowego przelotu transatlantyckiego 12 wodnosamolotów gen. Italo Balbo do Brazylii, przydzielony do I grupy stacjonującej w Las Palmas i operującej na środkowym Atlantyku. Po przelocie zespół złożył na przełomie stycznia i lutego wizytę w Brazylii, po czym powrócił do Gaety 18 marca 1931 roku. W listopadzie 1931 niszczyciel z trzema innymi brał udział w uroczystościach 50-lecia akademii marynarki wojennej w Livorno. 8 grudnia 1931 roku Genui otrzymał uroczyście banderę bojową ufundowaną przez mieszkańców gminy Genui. W marcu 1932 roku okręt złożył wizytę w Monako, a jesienią odbył rejs na wschodnie Morze Śródziemne, odwiedzając włoski wówczas Dodekanez i w grudniu greckie porty Faleron i Korfu.

Podczas hiszpańskiej wojny domowej okręt pełnił służbę na wodach Hiszpanii, wspierając faktycznie nacjonalistów. 11 sierpnia 1936 roku przeszedł z tym celu do międzynarodowego portu w Tangerze. Między styczniem 1937 a marcem 1939 roku pięć razy konwojował statki z Włoch z zaopatrzeniem dla włoskich wojsk interwencyjnych (Corpo Truppe Volontarie). W 1938 roku zabezpieczał włoskie interesy stacjonując w Palma de Mallorca, a w 1939 roku w zdobytej Barcelonie. Po przeklasyfikowaniu na niszczyciel, we wrześniu 1938 roku „Luca Tarigo” został przydzielony przejściowo do 14 dywizjonu niszczycieli (squadriglia), a po powrocie z wód hiszpańskich ostatecznie do 16 dywizjonu. Od grudnia 1939 roku do początku 1940 roku stacjonował na Dodekanezie i operował na Morzu Egejskim.

II wojna światowa 1940 rok W chwili przystąpienia Włoch do II wojny światowej „Luca Tarigo” wchodził w skład 16 dywizjonu niszczycieli, przydzielonego do 1 Eskadry w Tarencie, wraz z „Nicoloso da Recco”, „Antoniotto Usodimare” i „Emanuele Pessagno”. Między 6 maja a 10 sierpnia 1940 roku przeszedł drugą modernizację w stoczni Odero-Terni-Orlando w Livorno, nie biorąc przez to udziału w pierwszych starciach morskich. Został następnie ponownie włączony do 14 dywizjonu niszczycieliW skład 14 dywizjonu wchodziły: „Ugolino Vivaldi”, „Lanzerotto Malocello”, „Antonio da Noli” i oryginalnie „Leone Pancaldo”, który został 10 czerwca 1940 zatopiony na płyciźnie ()..