Dekasiarczek tetrafosforu, pentasiarczek difosforu, – nieorganiczny związek chemiczny z grupy siarczków, połączenie fosforu i siarki.
Budowa cząsteczki Posiada tetraedralną strukturę molekularną podobną do adamantanu i niemalże identyczną ze strukturą dekatlenku tetrafosforu.
Otrzymywanie Skala przemysłowa Metoda syntezy wykorzystywana w przemyśle polega na bezpośredniej reakcji fosforu białego () z siarką w atmosferze w wysokiej temperaturze. Po raz pierwszy został otrzymany właśnie tym sposobem przez Berzeliusa w 1843 roku.
Skala laboratoryjna może być także otrzymany poprzez podgrzewanie difosforku żelaza z pirytem lub siarką:
Właściwości Właściwości fizyczne rozpuszcza się w i wodnych roztworach wodorotlenków alkalicznych. Częściowo rozpuszczalny w eterach, związkach aromatycznych i aminach trzeciorzędowych. Silnie higroskopijny.
Właściwości chemiczne Reaguje z wieloma rozpuszczalnikami, m.in. z wodą, DMSO, alkoholami, aminami pierwszo- i drugorzędowymi. W reakcji z wodą powstają kwas fosforowy i siarkowodór, który odpowiada za zapach zgniłych jaj towarzyszący :
Łatwopalny, rozkłada się na wolnym powietrzu do dwutlenku siarki i dekatlenku tetrafosforu:
Wykorzystywany w reakcjach siarkowania (wymiany atomu tlenu na atom siarki). W roli tej coraz częściej zastępowany jest przez swoją pochodną, , który otrzymuje się poprzez podgrzewanie anizolu z . Reaguje z pirydyną, tworząc kompleks , również wykorzystywany w reakcjach siarkowania
Zastosowanie Rocznie produkuje się około 150 tys. ton . Jest wykorzystywany głównie w syntezie estrów dialkilowych lub diarylowych kwasu ditiofosforowego ( i ), które – w postaci soli cynkowych () – stanowią dodatki do smarów i olejów silnikowych. Wchodzi w skład odczynnika Nokesa, wykorzystywanego jako środek flotacyjny w procesie wzbogacania rudy molibdenu – molibdenitu. Wykorzystywany jest również w produkcji pestycydów fosforanoorganicznych, takich jak i Malation.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Siarczki Kategoria:Nieorganiczne związki fosforu