Konflikt w Koreańskiej Strefie Zdemilitaryzowanej, nazywany przez niektórych historyków drugą wojną koreańską – seria starć zbrojnych o niskiej intensywności pomiędzy wojskami Korei Północnej a siłami Korei Południowej i Stanów Zjednoczonych, które miały miejsce w latach 1966–1969 w rejonie Koreańskiej Strefy Zdemilitaryzowanej.
Był to okres największego napięcia na półwyspie Koreańskim od czasu zakończenia wojny koreańskiej w 1953 roku.
Tło Wojna koreańska doprowadziła do ogromnych zniszczeń i strat ludzkich zarówno w Korei Północnej, jak i Południowej, i chociaż żadna ze stron nie wyrzekła się formalnych dążeń do zjednoczenia Korei, to również żadna z nich nie była w stanie doprowadzić do zjednoczenia na swoich warunkach.
We wrześniu 1956 roku przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów admirał Arthur W. Radford zakomunikował w rządzie amerykańskim, że wojsko ma zamiar wprowadzenia broni atomowej do Korei, na co zgodziła się Rada Bezpieczeństwa Narodowego Stanów Zjednoczonych i prezydent Dwight Eisenhower. Jednak paragraf 13(d) Porozumienia o zawieszeniu broni w Korei nakazywał, aby obie strony nie wprowadzały nowych rodzajów uzbrojenia do Korei, zapobiegając w ten sposób wprowadzeniu na półwysep broni jądrowej i ich środków przenoszenia. Stany Zjednoczone zdecydowały się jednostronnie unieważnić paragraf 13(d), łamiąc tym samym Porozumienie o zawieszeniu broni, pomimo obaw sojuszników w ONZ. Na spotkaniu Wojskowej Komisji Rozejmowej 21 czerwca 1957 roku Stany Zjednoczone poinformowały przedstawicieli Korei Północnej, że Dowództwo ONZ nie uważa się już za związane paragrafem 13(d) Porozumienia o zawieszeniu broni. W styczniu 1958 roku do Korei Południowej wysłano rakiety Honest John z głowicami nuklearnymi i działa atomowe kal. 280 mm, a w ciągu roku także miny atomowe i rakiety manewrujące Matador z głowicami nuklearnymi, obejmujące zasięgiem terytorium Chin i Związku Radzieckiego.
Korea Północna potępiła unieważnienie paragrafu 13(d) jako próbę zniszczenia Porozumienia o zawieszeniu broni i przekształcenia Korei w strefę wojny atomowej USA. Odpowiedzią było wykopanie potężnych podziemnych fortyfikacji odpornych na ataki nuklearne i wysunięcie do przodu rozmieszczenia sił konwencjonalnych, tak aby ewentualne użycie broni nuklearnej przeciwko niemu zagroziło również siłom Korei Południowej i USA. W 1963 roku Korea Północna zwróciła się do Związku Radzieckiego o pomoc w opracowaniu własnej broni nuklearnej, ale odmówiono jej tego. Później Chiny, po swoich udanych testach nuklearnych, podobnie odrzuciły północnokoreańskie prośby o pomoc w stworzeniu broni nuklearnej.
W Korei Północnej wycofanie się Chińskich Ochotników Ludowych w październiku 1958 roku pozwoliło Kim Ir Senowi skonsolidować swoją władzę i rozpocząć Ruch Ch’ŏllima w celu dokonania kolektywizacji rolnictwa oraz industrializacji kraju, aby zbudować bazę gospodarczą do siłowego zjednoczenia Korei. Korea Północna pozostała zależna od Związku Radzieckiego w zakresie technologii i od Chin w obszarze pomocy rolniczej.
Po wojnie w latach 50. Korea Południowa przez ponad dekadę pozostawała jednym z najbiedniejszych państw na świecie. W 1960 roku jej produkt krajowy brutto na mieszkańca wynosił 79 USD, co jest wartością niższą niż w większości krajów Ameryki Łacińskiej i niektórych krajów Afryki Subsaharyjskiej. Rewolucja kwietniowa, która w kwietniu 1960 roku zmusiła prezydenta Rhee Syng-mana do odejścia z urzędu, nastąpiła po krótkim okresie demokratyzacji, po którym zamach stanu doprowadził do przejęcia władzy przez generała Parka Chung-hee w maju 1961 roku. Pomimo zawirowań politycznych gospodarka Korei Południowej nadal się rozwijała, a na jej czele stał sektor przemysłowy. Szybki wzrost przemysłu rozpoczął się pod koniec lat 60., a produkt krajowy brutto na mieszkańca wzrósł ze 100 USD w 1964 do 1000 USD w 1977 roku.
10 grudnia 1962 roku Kim Ir Sen zaproponował Komitetowi Centralnemu Partii Pracy Korei nową strategię wojskową, kładącą większy nacisk na działania nieregularne, agitację i propagandę, która miała zostać osiągnięta do końca aktualnego Planu Siedmioletniego w 1967 roku.
W czerwcu 1965 roku prezydent Park podpisał traktat normalizujący stosunki z Japonią, który obejmował wypłatę reparacji i udzielanie pożyczek preferencyjnych od Japonii, co doprowadziło do wzrostu wymiany handlowej i inwestycji między dwoma krajami. W lipcu 1966 roku Korea Południowa i Stany Zjednoczone podpisały Porozumienie o statusie sił zbrojnych, ustanawiając bardziej równorzędne stosunki między sobą. Wraz ze wzrostem siły gospodarczej i gwarancją bezpieczeństwa ze strony Stanów Zjednoczonych, groźba konwencjonalnej inwazji z północy wydawała się coraz bardziej odległa. Po eskalacji wojny w Wietnamie i wzroście udziału w niej amerykańskich sił lądowych, Korea Południowa wysłała do Wietnamu Południowego we wrześniu 1965 roku Dywizję Stołeczną i 2 Brygadę Piechoty Morskiej, a następnie we wrześniu 1966 roku Dywizję Białego Konia.
Początek działań wojennych można datować od przemówienia wygłoszonego przez północnokoreańskiego przywódcę Kim Ir Sena 5 października 1966 roku na konferencji Partii Pracy Korei, gdzie zakwestionowano status quo, wynikający z Porozumienia o zawieszeniu broni z 1953 roku. Najwyraźniej dyktator ocenił, że podział sił wojska południowokoreańskiego i stale rosnące zaangażowanie USA w Wietnamie stworzyły środowisko, w którym działania nieregularne mogą odnieść sukces, którego nie udałoby się osiągnąć w wojnie konwencjonalnej. Kim uważał, że może doprowadzić do podziału między USA a Koreą Południową poprzez zbrojne prowokacje wymierzone w siły amerykańskie, które wraz z innymi konfliktami na całym świecie zmusiłoby USA do ponownej oceny sytuacji lub zrzeczenia się zobowiązań wobec Korei Południowej, umożliwiając Korei Północnej podżeganie do powstania na Południu, które obaliłoby administrację Parka.
Trwały kampanie propagandowe między Północą a Południem, takie jak nadawanie komunikatów przez głośniki w strefie zdemilitaryzowanej. Wznowiono rozdawanie ulotek w Korei Północnej, takie jak operacja Jilli z lat 1964–1968, w ramach której dostarczono na Północ kilkaset milionów ulotek propagandowych.
Siły stron Korea Północna W 1966 roku Koreańska Armia Ludowa rozmieściła osiem dywizji piechoty w rejonie strefy zdemilitaryzowanej, wspieranych przez osiem kolejnych dywizji piechoty, trzy zmotoryzowane dywizje piechoty, dywizję pancerną oraz zbiór samodzielnych brygad i pułków piechoty oraz czołgów. Całkowita liczebność północnokoreańskich sił zbrojnych wynosiła 386 000. Choć liczne, te konwencjonalne siły były mniejsze od wojsk lądowych Południa, liczących około 585 000 żołnierzy i mało prawdopodobne byłoby, aby Północ mogła zadać decydujący cios, zanim USA będą mogły rozmieścić dodatkowe siły w Korei.
Głównym niekonwencjonalnym ramieniem wojny było Biuro Rozpoznania Ministerstwa Obrony pod kontrolą operacyjną Departamentu Łączności Partii Pracy Korei, w skład którego wchodziła 17 Brygada Rozpoznania Pieszego oraz złożone wyłącznie z oficerów Jednostki 124 i 283. Wszystkie te formacje były doskonale wyszkolone i zindoktrynowane, posiadały umiejętności w zakresie sabotażu i taktyki małych oddziałów, zwykle działały w małych zespołach liczących po 2–12 ludzi, uzbrojonych w pistolety maszynowe PPS lub karabiny Kałasznikowa. Biuro Rozpoznania kontrolowało również 23 Brygadę Amfibijną, która używała specjalnie skonstruowanych łodzi zwiadowczych do operowania wzdłuż wybrzeża Korei Południowej. Biuro Rozpoznania mogło także używać konwencjonalnych sił armii i Marynarki Wojennej Koreańskiej Armii Ludowej do wspierania infiltracji i eksfiltracji swoich zespołów.
Oprócz ofensywnych sił nieregularnych Korea Północna wysłała również kilka tysięcy operatorów-agitatorów, aby wybierać, szkolić i nadzorować informatorów i rekruterów partyzanckich, podczas gdy inni próbowali powodować dezercje i bunty jednostek armii południowokoreańskiej i ogólnie podkopywać morale zarówno południowych Koreańczyków, jak i Amerykanów.
Stany Zjednoczone i Korea Południowa Głównymi amerykańskimi jednostkami bojowymi w Korei były 2. i 7 Dywizja Piechoty, I Korpus i 8 Armia. 2 Dywizja Piechoty dysponowała 3 Brygadą obsadzającą odcinek 29,8 km Koreańskiej Strefy Zdemilitaryzowanej zasadniczo na północ od Seulu po obu stronach Panmundżomu, z dziewięcioma Dywizjami Armii Republiki Korei obsadzającymi pozostałe 212,8 km granicy. Wszystkie siły amerykańskie i południowokoreańskie znajdowały się pod zjednoczoną kontrolą operacyjną Dowództwa Narodów Zjednoczonych w Korei (którego szef był również dowódcą Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych w Korei), generała Charlesa H. Bonesteela III. Obie dywizje armii amerykańskiej cierpiały na poważne braki kadrowe, ponieważ Wietnam wówczas miał pierwszeństwo w zakresie przedziału siły ludzkiej i sprzętu. Żołnierze byli wyposażeni w stare karabiny M14 zamiast nowoczesnych M16, a jedynymi dostępnymi czołgami były przestarzałe M48A2C napędzane benzyną, ponadto w Korei Południowej stacjonowało w sumie tylko 12 śmigłowców UH-1 Huey, co poważnie ograniczało możliwości patrolowania i ścigania wrogich infiltratorów. Żołnierze byli zazwyczaj poborowymi odbywającymi obowiązkową w tamtym czasie 13-miesięczną służbę zasadniczą, natomiast doświadczeni oficerowie i podoficerowie woleli służyć w Wietnamie niż w Korei. Dywizje Armii Republiki Korei były dobrze wyszkolone i wysoce zmotywowane, wielu oficerów i podoficerów było weteranami wojny koreańskiej, ale cały ich sprzęt pochodził z czasów tej wojny i był drastycznie przestarzały; ich standardowym karabinem pozostawał nadal M1 Garand zaprojektowany w czasie II wojny światowej.
Głównym celem operacyjnym dywizji amerykańskich i południowokoreańskich była obrona przed konwencjonalną inwazją ze strony Korei Północnej, powtórzeniem ataku z czerwca 1950 roku. Podczas gdy komuniści regularnie infiltrowali Południe w celu zbierania informacji wywiadowczych, wojna niekonwencjonalna nie była postrzegana jako szczególne zagrożenie, a żołnierze nie byli generalnie szkoleni ani wyposażeni do takich działań. W Korei Południowej w 1966 roku nie istniały żadne jednostki przeciwpartyzanckie ani milicje, a infiltratorów ścigała regularna armia południowokoreańska, policja i Koreańska Centralna Agencja Wywiadowcza bez jednolitego dowództwa.
W 1976 roku w odtajnionych protokołach ze spotkań zastępca sekretarza obrony USA William Clements powiedział Henry’emu Kissingerowi, że do tego momentu miało miejsce blisko 200 rajdów lub wtargnięć na terytorium Korei Północnej z Południa, choć nie dokonanych przez wojsko amerykańskie. Szczegóły tylko kilku z tych wydarzeń stały się publicznie znane, w tym rajdy sił południowokoreańskich w 1967 roku, które doprowadziły do sabotowania około 50 północnokoreańskich obiektów. Do 7700 południowokoreańskich żołnierzy i agentów zinfiltrowało Koreę Północną od zakończenia wojny koreańskiej do 1972 roku, szacunkowo aż 5300 z nich nigdy nie wróciło.
Siły lądowe były wspierane przez myśliwce bombardujące z 314 Dywizji Powietrznej US Air Force i Sił Powietrznych Republiki Korei. Morza wokół Korei znajdowały się pod kontrolą 7 Floty Stanów Zjednoczonych i Marynarki Wojennej Republiki Korei. Jednak podobnie jak w przypadku armii, to wojna w Wietnamie była w tamtym czasie głównym obszarem zaangażowania USAF i US Navy w rejonie Pacyfiku.
Strategie obronne