Arpeggione, wiolonczela gitarowa, gitara miłosna, gitaro-wiolonczela – dawny instrument muzyczny z grupy smyczkowych. Podobny do wiolonczeli, ale z gładko profilowaną talią w gruszkowatym pudle rezonansowym. Miał szeroką szyjkę wyposażoną w 24 metalowe progi, oraz 6 strun. Strojony był jak gitara: E, A, d, g, h, e1. Podczas gry trzymany był między kolanami, jak viola da gamba. Najbardziej znanym utworem skomponowanym dla arpeggione jest Franza Schuberta, od której instrument przyjął swoją nazwę.
Wg większości źródeł, arpeggione skonstruował w Wiedniu, w 1823 austriacki lutnik . Leksykon Grove Dictionary of Music and Musicians podaje również, że w tym samym roku, taki sam instrument zaprezentował węgierski lutnik , a Stauferowi mógł pomagać inny wiedeński lutnik – Johann Ertl. Cała trójka mogła inspirować się pracami konstruktora instrumentów z Bratysławy (wówczas noszącej nazwę Pressburg i pozostającej w granicach monarchii austro-węgierskiej) – Johanna Georga Leeba, który 20 lat wcześniej eksperymentował z gitarami smyczkowymi.
Instrument spotkał się początkowo z entuzjastycznymi reakcjami, ale wkrótce, z powodu ograniczonych możliwości wykonawczych, oraz zbyt ostrego, twardego brzmienia wyszedł z użycia. Do tego czasu wirtuozerię wykonawczą opanowali na nim m.in. oraz . Ten drugi był również autorem wydanej przez Antona Diabellego książki do nauki gry na arpeggione.
Do współczesności przetrwało kilka instrumentów Staufera, Leeba, Antona Mitteisa, Tomasza Pasamońskiego (polskiego lutnika z Krakowa), oraz kilka nieznanego autorstwa.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne – „Allegro moderato” z Sonaty a-moll „Arpeggione” Franza Schuberta wykonane na arpeggione i fortepianie
Kategoria:Chordofony smyczkowe Kategoria:Chordofony szyjkowe Kategoria:Instrumenty dawne