Koszykarz samotny (Asthenes berlepschi) – gatunek małego ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Występuje w Ameryce Południowej – endemicznie na niewielkim terenie północno-zachodniej Boliwii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, ).

Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał austriacki ornitolog Carl Eduard Hellmayr w 1917 roku na łamach „Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern”, bazując na spreparowanej skórze z kolekcji znajdującej się w Zoologischen Museum, Monachium (nr. 16583); holotyp ten odłowił Gustav Garlepp we wrześniu 1893 roku. Hellmayr nadał ptakowi nazwę Siptornis berlepschi, a jako miejsce typowe podał Chicani, w departamencie La Paz w północnej Boliwii. Badania molekularne obejmujące dużą część gatunków z podrodziny ogończyków opublikowane w 2011 roku nie obejmowały koszykarza samotnego, jednak część autorów uważa, że gatunek ten powinien być traktowany jako podgatunek koszykarza białobrzuchego Asthenes dorbignyi ze względu na podobieństwa w upierzeniu. Obecnie koszykarz samotny jest uznawany za gatunek monotypowy.

Etymologia Asthenes: asthenes „nieistotny, mało znaczący”, od negatywnego przedrostka α- a-; σθενος sthenos „siła, moc”. berlepschi: na cześć Hansa von Berlepscha (1850–1915), niemieckiego ornitologa, kolekcjonera awifauny z Ameryki Południowej.

Morfologia Mały ptak o brązowych tęczówkach. Dziób długi i cienki, szarawy. Nogi i stopy niebiesko-szare. Głowa brązowa, bledsza w tylnej części, szarawy pasek brwiowy, kantarek i okolice uszu czarniawe. Kark i grzbiet ciepłobrązowy, jaśniejący w kierunku kupra. Pokrywy nadogonowe brązowo-rude. Skrzydła czarniawe z ciemnorudymi brzegami i zakończeniami lotek. Ogon długi, stopniowany, sterówki z lekko spiczastymi końcami, zewnętrzne dwie pary sterówek rude, trzecia częściowo ruda, częściowo czarniawa, reszta ogona czarniawa. Dolne części ciała jasne. Gardło, pierś i brzuch kremowobiałe, brzegi i pokrywy podogonowe rdzawe. Długość ciała 15–16 cm. Nie występuje dymorfizm płciowy. Młode osobniki mają ciemne końcówki piór na piersi.

Zasięg występowania Koszykarz samotny występuje na bardzo niewielkim obszarze na wschodnich stokach Andów w departamencie La Paz w północno-zachodniej Boliwii – w dolinie rzeki Consata i jej dopływów. Jego obecność stwierdzono w ostoi ptaków IBA „Tacacoma-Quiabaya y Valle de Sorata” (BO043). Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 4,8 tys. km². Występuje zazwyczaj w zakresie wysokości od 2300 do 3700 m n.p.m.

Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są półsuche górskie zarośla m.in. Baccharis pentlandii i płaty roślinności w pobliżu siedlisk ludzkich, pastwisk i gospodarstw rolnych. Spotykany też jest na obrzeżach zdegradowanego lasu PolylepisLasy Polylepis są to formacje leśne, których górna granica występowania przewyższa 5000 m n.p.m., znacznie powyżej naturalnego poziomu występowania innych lasów. Składają się głównie z drzew rodzaju Polylepis, krzewów i traw. Drzewa Polylepis są sękate i mają zazwyczaj niewielką wysokość (chociaż pewne gatunki osiągają wysokość przekraczającą 10 m), szorstką i grubą wielowarstwową korę. Tworzą zarówno gęste skupiska, jak i niewielkie kępy drzew. oraz luźno rozmieszczonych stanowiskach introdukowanego eukaliptusa. Długość pokolenia jest określona na 2,9 roku. W zasadzie nie ma wiele informacji o diecie i sposobie żerowania, wiadomo, że dieta składa się prawdopodobnie głównie ze stawonogów. Żeruje pojedynczo lub w parach, podejmując pokarm z ziemi i niskiej roślinności.

Rozmnażanie Brak informacji o rozmnażaniu i gniazdowaniu tego gatunku oprócz tego, że buduje gniazda na drzewach.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN koszykarz samotny jest uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, a gatunek ten opisywany jest jako pospolity. Dane obserwacyjne wskazują, że występuje w co najmniej dwóch osobnych populacjach. Uważa się, że ze względu na zmiany klimatyczne, powodujące zmniejszanie się naturalnego habitatu, trend liczebności populacji jest spadkowy.

Uwagi

Przypisy

Systematyka i nazewnictwo polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna endemiczna Boliwii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1917 roku Kategoria:Taksony opisane przez Carla Eduarda Hellmayra