thumb|Koncert Agitation Free podczas Burg Herzberg Festivalu 2024. Od lewej: Axel Heilhecker, Burghard Rausch, Lutz Ulbrich, Daniel Cordes, Tim Sund. Agitation Free – niemiecki zespół krautrockowy założony w 1967 roku w Berlinie i działający do 1974 roku. Był jednym z czołowych przedstawicieli niemieckiej eksperymentalnej muzyki rockowej w pierwszej połowie lat 70. i jednym z najbardziej wpływowych zespołów w nurcie znanym jako „szkoły berlińskiej” (niem. Berliner Schule) – i stał się trampoliną do kariery wielu grających w niej muzyków. Od początku swojej działalności rozwijał długie, swobodne, space rockowe improwizacje instrumentalne z elementami electro, ethno i trance. Podczas występów na żywo, muzycy eksperymentowali także ze stroną wizualną swoich koncertów, używając różnych projektorów, wyświetlając slajdy i własnymi produkcji, filmami eksperymentalny, nawiązując w ten sposób do zespołów undergroundowych w Kalifornii i Wielkiej Brytanii. Współpracował z takimi kompozytorami jak John Cage, Erhard Großkopf, Peter Michael Hamel i Ladislav Kupkovič. Electronic Beat Studio, które formaja zainicjowała wraz z kompozytorem Thomasem Kesslerem, przekształciło się w kreatywne centrum działań twórczych dla takich berlińskich zespołów, jak m.in. Ash Ra Tempel czy Tangerine Dream (obydwie grupy, są także przedstawicielami „Berliner Schule”). Zespół reaktywowano w 1998 roku. Obecnie wykonuje muzykę, będącą połączeniem rocka progresywnego i nowej muzyki instrumentalnej, z elementami jazzu i eksperymentów, biskich ambientowi.
Historia Okres pierwszy (1967–1969) Zespół powstał we wrześniu albo w październiku 1967 roku w Berlinie z połączenia sił członków dwóch, rozpadających się licealnych grup rockowych, z których pierwsza to działający w latach 1965–1966 zespół «The Sentries» (wcześniej występowali pod nazwą «The Tigers»), w której grali Lutz „Lüül” Ulbrich (gitara rytmiczna) i Christopher Franke (perkusja), zaś druga z nich to «The Ugly Things», formacja grająca do końca 1966 roku covery rhythm and bluesowe, której członkami byli Michael „Fame” Günther (gitara basowa) i Lutz Ludwig Kramer (gitara, śpiew). Skład ten początkowo nie miał nazwy, a w 1967 roku współpracował z nim okazjonalnie, także wokalista Michael „Micki” Duve. Początkowo jego impresariem był rzutki organizator i były roadie The Sentries, Roland Paulick, który później współpracował w tym samym charakterze z Tangerine Dream.
Twórcą nazwy zespołu był Folke Hanfeld (brat byłego basisty Sentries), który otworzył słownik i wskazał palcem na przypadkowe słowo, którym było Agitation, zdefiniowane jako ruch, niepokój, zmiana. Biorąc pod uwagę tę definicję, muzycy zgodnie i entuzjastycznie przyjęli ją jako nazwę swego zespołu. Wcześniej, jak i pod koniec 1967 roku kwartet grał covery, z tymże już wówczas podjął pierwsze próby rozwijania długich, rockowych improwizacji, np. w utworze 2120 South Michigan Avenue z rep. The Rolling Stones. Christopher Franke po wielu latach określił w wywiadzie, wczesną muzykę grupy w następujący sposób: Głośna, hałaśliwa, brzydka i bardzo podobna do punka. Hanfeld zaangażował się w pokazy wizualne (świetlne i projekcje filmowe) realizowane podczas koncertów grupy – do których wcześniej przekonał muzyków Agitation. Były to psychodeliczne, nowatorskie w tamtym czasie wizualizacje, podobne do tych, które stosowały kalifornijskie zespoły undergroundowe z tamtych lat (Jefferson Airplane czy Iron Butterfly).
Na początku 1968 roku Ludwik Kramer został zwolniony po kłótni o kwestie muzyczne i artystyczne. Zastąpił go gitarzysta Eckhart Kühn, który pozostał w składzie zespołu zaledwie około trzech miesięcy. Wtedy muzycy zdali sobie sprawę z faktu, iż Kramer jest im potrzebny, i namówili go do powrotu. Niedługo potem on i Günther poznali studenta architektury Volkera Corneliusa, który przejął sprawy organizacyjne zespołu, robił zdjęcia oraz drukował plakaty i bilety. Dzięki jego znajomościom, formacja zyskała możliwość występów w pierwszym berlińskim klubie undergroundowym Zodiac, gdzie miała możliwość zaprezentowania się obok takich grup, jak: Cluster, Curly Curve i Tangerine Dream (Michael Hoenig był już wówczas częścią tej sceny, jako współredaktor pierwszego podziemnego berlińskiego czasopisma pt. Love).
Gdy klub zamknięto, zespół przeniósł się do Beautiful Balloon przy Lehniner Platz (dawniej siedziba Kabaret der Komiker). W połowie 1968 roku muzycy odkryli Pink Floyd i zaczęli używać niektórych ich muzycznych tematów jako punktów wyjścia do własnych improwizacji. Od tego czasu do jesieni 1969 roku z Agitation współpracował showman Manfred Brück (zmarł 15 września 2007 roku na raka w wieku 60 lat), noszący pseudonim „John L. ” i ukoronowany przez lokalną prasę tytułem Króla hipisów Berlina. W tym okresie muzycy przemianowali swój zespół na «Agitation Free», ponieważ usłyszeli o grupie z północy Berlina, która używała tej samej nazwy („Agitation”). Doszło do tego w berlińskim klubie Quasimodo (klub w Berlinie), gdzie zespół wystąpił za darmo (tzw. koncert testowy), a na drzwiach pod nazwą Agitation, muzycy zauważyli napisane kredą słowo Free, oznaczające wstęp wolny na występy w klubie.
W połowie 1969 roku zespół mając salę prób w piwnicy domu matki Christophera Frankego w Berlinie-Eichkamp, zwrócił się z prośbą o znalezienie mu lokum do jednego z założycieli berlińskiej komuny Rainera Langhansa i odtąd muzycy ćwiczyli w Kommune I (pierwsza berlińska miejska gmina mieszkaniowa, która nie była tak mocno zorientowana politycznie jak późniejsza Kommune II), która znajdowała się na dziedzińcu przemysłowym przy Stephan Strasse w Berlinie-Moabit. Langhans był przez jakiś czas także roadiem grupy. W Kommune I doszło do przykrego incydentu w wyniku którego Uschi Obermeier i formacja Amon Düül, bezceremonialnie zniszczyli zestaw perkusyjny Frankego, nie zwracając mu pieniędzy za tę stratę. Niedługo potem Agitation Free zagrało swoje pierwsze koncerty w RFN, a mianowicie w dwóch klubach undergroundowych we Frankfurcie nad Menem i Darmstadt.
29 listopada 1969 roku zespół zagrał w audytorium Audimax Politechniki Berlińskiej dla grupy utworzonej wokół Bommiego Baumanna o nazwie „Zentralrat der umherschweifenden Haschrebellen” (pol. „Centralna Rada Wolno Wędrujących Rebeliantów Haszyszowych”), po którym nastąpiły zamieszki o charakterze humorystycznym. Pod koniec 1969 roku w wyniku rozmów matki Frankego z Konradem Latte, dyrektorem Volksmusikhochschule (pol. Publiczna Miejska Szkoła Muzyczna) w Berlinie-Wilmersdorf, przekonała go, aby zainwestował pieniądze z zakupu fortepianu, nie w nowy zespół rockowy, tak jak początkowo planował, tylko w grupę, która już istnieje, a mianowicie w Agitation Free. Dyrektor wyraził zgodę i zaplanował przekształcenie sali prób w studio nagrań. Zatrudniono osobę sprawującą pieczę nad tym przedsięwzięciem i jednocześnie nauczyciela muzyki, którym był awangardowy kompozytor, pochodzenia szwajcarskiego Thomas Kessler i w efekcie zespół stał się stałym elementem Volksmusikhochschule, i wraz z Kesslerem współtwórcą „Electronic Beat Studio” przy Pfalzburger Strasse (Berlin-Wilmersdorf).
Zimą 1969 roku Agitation Free wzięło udział w ogromnym pokazie multimedialnym Folke Hanfelda pod nazwą Intermedia w audytorium Waldschule w Eichkamp, które ostatecznie zakończyło się fiaskiem, ponieważ w wyniku chaosu, który rozpoczął się drugiego dnia pokazu – na który weszło co najmniej 1500 osób (sala mogła pomieścić jedynie 400 osób), zaś tłum chętnych nadal próbował wedrzeć się do środka. Dyrektor szkoły Riemer po godzinie uznał, że jest za głośno i wyłączył prąd – za co został obrzucony oponami i potrzebował eskorty policyjnej, żeby opuścić teren. Hanfeld wykorzystał swój pokaz do pracy dyplomowej, którą pisał będąc studentem na kierunku artystycznym. 12 grudnia 1969 roku Agitation Free ponownie wystąpiło w audytorium Audimax Politechniki Berlińskiej, obok zespołów: Paul & Limpe Fuchs, Tangerine Dream i Amon Düül.
Okres drugi (1970–1972) W lutym 1970 roku zespół przez trzy dni z rzędu (w godz. 20:00-23:00), występował na Inis Reise, które stanowiło kontrwydarzenie do corocznej imprezy (tzw. karnawału) berlińskich studentów pod nazwą Zinnober, gdzie po 23:00 (po wyjściu z Inis Reise), zespół występował. Pod koniec marca 1970 roku doszło do kłótni między Güntherem a Kramerem, który był coraz bardziej pochłonięty braniem narkotyków i polityką, notorycznie nie zjawiając się na próbach, ponieważ brał udział w demonstracjach i w efekcie zespół został zmuszony do wyboru między nimi, po tym jak ten spóźnił się na koncert. Ostatecznie Kramer, którego drogi z dawnymi kolegami coraz bardziej zaczęły się rozchodzić, musiał opuścić Agitation Free. Zaś Günther zaprosił do współpracy znanego już muzykom zespołu gitarzystę Axela Genricha, noszącego pseudonim „Ax”.
Formacja mając już w swym repertuarze kilka nowych utworów, dn. 12 kwietnia 1970 roku wystąpiła wraz z nim, jak i z występującym gościnnie, drugim perkusistą Charliem Weissem na Ersten Deutschen Progressiven Popfestival (pol. Pierwszy Niemiecki Festiwal Progresywnego Popu) w Berliner Sportpalast. Wkrótce jednak organizator festiwalu Jürgen Föhrenbach znalazł się w kręgu poważnej afery, ponieważ zbankrutował i nie wypłacił wykonawcom pieniędzy, a nikt nie był w stanie stwierdzić, gdzie trafiły dwudniowe wpływy z biletów od 5000 widzów. Na tejże imprezie Genrich poznał muzyków z zespołu Guru Guru, którego gitarzysta Jim Kennedy zachorował na gruźlicę, będąc zmuszonym do powrotu do Stanów Zjednoczonych) – i postanowił, że pojedzie w trasę z Guru Guru zamiast niego. Po powrocie zdecydował się na opuszczenie Agitation Free (po trzech miesiącach) i na dołączenie do grupy Maniego Neumeiera.
Po jego odejściu zespół grał przez jakiś czas jako trio do momentu, gdy w lipcu 1970 roku, dzięki Güntherowi dołączył gitarzysta Jörg „Joshi” Schwenke (wcześniej był członkiem zespołu The Shatters, który w początkowej fazie swej kariery akompaniował piosenkarce Manueli, wykonującej repertuar w stylu schlager i z którą w 1967 roku wystąpili jako support przed Jimim Hendrixem w Neue Welt), który wniósł do zespołu ogrom świeżej i twórczej kreatywności w swojej grze. Na początku 1971 roku Edgar Froese (Tangerine Dream), zaczął od czasu do czasu pożyczać perkusistę Agitation Free, Christophera Franke z którym sporadycznie współpracował już wcześniej, jako muzyk sesyjny, nagrywając niemieckojęzyczną wersję kompozycji The Boxer w wykonaniu zespołu The New Folksingers”. Aż ten w połowie tegoż roku odszedł i związał się na stałe z Tangerine Dream. Zespół zaangażował wówczas Gerda Klemke, który pomógł mu w 1971 roku zorganizować trasę koncertową „Near-East-Tour”, u w marcu zastąpił Frankego podczas koncertu w berlińskim klubie Quartier Latin. Po tym koncercie berlińczyk Christian Nakonz, od 1969 roku zachodnioniemiecki ambasador w Egipcie a konkretnie w Kairze zaproponował zespołowi, aby pojechał tam na występy.