Marcowy Zając (ang. March Hare), znany również jako Szarak bez Piątej Klepki – fikcyjna postać z książki Lewisa Carrolla Alicja w Krainie Czarów.
Charakterystyka Jest to antropomorficzny zając szarak. Ilustracje Johna Tenniela do pierwszego wydania Alicji w Krainie Czarów przedstawiają go ze słomą na głowie, co jest powszechnym przedstawieniem szaleństwa lub irracjonalności w epoce wiktoriańskiej. Po raz pierwszy pojawia się w siódmym rozdziale, gdzie wraz z Szalonym Kapelusznikiem i Susłem przeżywają niekończący się podwieczorek przed domem Zająca. Marcowy Zając oraz Kapelusznik wspomniani zostają w rozdziale szóstym, gdy Alicja decyduje, kogo z nich chce odwiedzić. Kot z Cheshire opowiada Alicji, że obaj są obłąkani. Marcowy Zając wraz z kompanami ponownie pojawiają się w rozdziale jedenastym, a Zając zostaje wezwany jako świadek w procesie o kradzież ciastek Królowej Kier.
Gospodarz podwieczorku i ze wszystkich jego uczestników zachowuje najbardziej nieprzewidywalnie, do tego stopnia iż Alicja cieszy się, że obecnie jest maj i jest mniej szalony niż byłoby to w marcu. Mieszka w domu, w którym wszystko jest wycięte na kształt zajęczej głowy i uszu. Podobnie jak jego towarzysze, Marcowy Zając uważa, że jest zobowiązany do uczestniczenia w obłąkanej herbatce na zawsze, odkąd mówi się, że Kapelusznik „zabijał czas”, śpiewając dla Królowej Kier.
Marcowy Zając pojawia się w Po drugiej stronie lustra jako anglosaski posłaniec Białego Króla pod pseudonimem „Haigha”, co rymuje się z „burmistrzem” (ang. mayor). Mimo to, Alicja nie rozpoznaje w posłańcu Marcowego Zająca. Martin Gardner podaje, że Haigha brzmi podobnie co hare (pol. zając), stąd został przedstawiony z głową zająca. mały|Marcowy Zając jako Haigha
Inspiracja postaci Imię Marcowego Zająca wywodzi się od angielskiego idiomu mad as a March hare (pol. wariować jak marcowy zając), które było bardzo rozpowszechnione w czasach Carrolla. Pojawiło się już w zbiorze przysłów Johna Heywooda opublikowanym w 1546 roku. Powiedzenie to opiera się na popularnym przekonaniu, zgodnie z którym w marcu samce zajęcy zachowują się nieprzewidywalnie: w rzeczywistości, jak zauważa Martin Gardner, w okresie godowym (późna zima/wczesna wiosna) samice zajęcy szaraków mają tendencję do oddalania się od niechcianych samców brutalnie je kopiąc lub wykonując bardzo długie skoki. Część dialogów jak No room, No room! czy Have some more wine. są zaczerpnięte z ówczesnych wyrażeń i tekstów kultury.
Według Harry’ego Morgana Ayresa, że tworząc Haighę Carroll mógł mieć na myśli Daniela Henry’ego Haigha, znanego XIX-wiecznego eksperta od run saskich i autora dwóch naukowych książek o Sasach. Roger Green sugeruje z kolei, że przebranie Marcowego Zająca i Kapelusznika wynikło z sytuacji opisanej przez Carrolla w jego dzienniku. 5 grudnia 1863 roku Carroll wraz z Lidell i jej córkami udał się do kościoła na pasterkę i jedna z scenek była osadzona w czasach Anglosasów. Stąd zdecydował na danie postaciom ubrań z epoki.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Fikcyjne króliki i zające Kategoria:Postacie z utworów literackich dla dzieci i młodzieży Kategoria:Postacie z utworów fantastycznych Kategoria:Postacie z angielskich utworów literackich