Kazimierz Teodor Gromnicki herbu Prawdzic (ur. 1863 w Wachnówce, zm. 1931 w Wachnówce) – sportsman, hodowca koni, wiceprezes Towarzystwa Wyścigów Konnych w Kijowie.
Życiorys Kazimierz Gromnicki urodził się w 1863 w Wachnówce. Był synem Piotra i Eweliny z Kotowiczów Gromnickich. W 1881 ukończył sześć klas oddziału handlowego Szkoły Realnej WarszawskiejKuryer Codzienny, r. 17, 1881, nr 144. . W latach 1881–1884 studiował w Wyższej Szkole Rolniczej w DublanachP. Skrijka, Dublańska Akademia: polski bochenek chleba na ukraińskim haftowanym obrusie, Kraków 2002, s. 198.. W 1887 poślubił Zofię Zdziechowską herbu Rawicz, córkę Ksawerego i Zofii z Bądarzewskich. Po śmierci ojca odziedziczył majątek Wachnówka. Pod koniec XIX wieku posiadał wraz z żoną na terenie guberni kijowskiej majątki WachnówkaT. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., Warszawa 2008, s. 72-73. i Honoratka oraz na terenie guberni grodzieńskiej: Łukomierz, Błudeń, Tichny, chutor Teliażyn, uroczyska Zielenka i Sołomienka. Łączna powierzchnia tych majątków wynosiła ok. 5000 ha. W 1888 utworzył w Wachnówce stadninę anglo-arabską, która funkcjonowała do 1904. W 1905 Kazimierz był wydawcą i redaktorem naczelnym nowego rosyjskojęzycznego dwutygodnika wydawanego w Kijowie „Sport Ilustrowany”. Pismo poświęcone było sportowi, zwłaszcza hodowli koni oraz wyścigom, ale i teatrowi i stosunkom towarzyskimSport. Tygodnik Ilustrowany 1905, nr 9.. Ukazały się 24 numery pismaБиблиография периодических изданий России. 1901-1916. Том 2, 31 mb.. Następnie pracował jako urzędnik Biura Głównej Dyrekcji Państwowej Hodowli Koni, osiągając rangę cywilną sekretarza gubernialnego. Gdy wybuchła rewolucja, Kazimierz z małżonką zostali w Wachnówce, ale w końcu ze względu na wzrastające nastroje rewolucyjne, udali się do Żytomierza, w którym mieszkało wielu Polaków. Po krótkim czasie wrócili jednak do Wachnówki. Nie mogąc pozostać w dawnym dworze, zamieszkali w chacie jednego z włościan, gdzie w ciężkich warunkach, biedzie i po długiej chorobie Kazimierz Gromnicki zmarł w 1931.
Stadnina w Wachnówce mały|Ogier Telefon. Główny reproduktor w stadninie w Wachnówce. Zalążkiem stadniny była grupa 33 koni wywodząca się ze stadniny Dorożyńskich oraz ogier reproduktor Telefon (Trésor - Trompette), który w 1883 r. wygrał gonitwę Cesarzowej w Carskim Siole oraz zajął drugie miejsce w Wszechrosyjskim Derby w Moskwie. Podstawą nowej stadniny stały się też klacze rozrodne nabyte od Ludwika hr. Krasińskiego z Krasnego, Józefa hr. Potockiego z Antonin oraz Władysława Mysyrowicza. Głównym reproduktorem stadniny był ogier Telefon. Później jako reproduktory były wykorzystywane także m.in. Walter Scott (Michael Scott - Jessamine) oraz Sylwan (Sackloth - Sweet Moorhen). Metody hodowlane Kazimierza Gromnickiego opierały się przede wszystkim, niezależnie od pogody i pory roku, na możliwie częstym ruchu i przebywaniu na świeżym powietrzu połączonym z obfitym karmieniem. Konie musiały przebiec dziennie przynajmniej około 30 km. Dzięki temu konie z wachnowieckiego stada były zahartowane i bardzo wytrzymałe. Ostatecznie Kazimierz skoncentrował się na hodowli rasy angielskiej i półkrwi, uznając, że konie krwi angielskiej swoimi cechami przewyższają konia arabskiego.
Od 1892 przychówek z Wachnówki występował na wszystkich najważniejszych torach wyścigowych w Rosji oraz prezentował się na najważniejszych wystawach. Stadnina w Wachnówce znana była przede wszystkim z wytrzymałych junkierów, wierzchowców oraz koni pełnej krwi. Popularne były też konie myśliwskie.
Przychówek z Wachnówki odniósł liczne sukcesy na wystawach lokalnych i ogólnokrajowych. Jednym z ważniejszych osiągnięć było zdobycie złotego medalu dla ogiera Koniaka oraz brązowego dla klaczy Forteca podczas Wszechrosyjskiej Wystawy Koni w Moskwie w 1898Kurjer Polski 1898, nr 153; Kurjer Poranny 1898, nr 154; Słowo 1898, nr 128. mały|Klacz Forteca (Obejan - Zulema) ze źrebięciem For-Ever (Telefon - Forteca) w Wachnówce Do najważniejszych reprezentantów przychówku z Wachnówki na torach wyścigowych w Rosji należy zaliczyć przede wszystkim:
ogiera Milionera po Willisden i Mille Feuille ogiera Eleganta po Telefonie i Emmie wałacha Casse Cou po Bohunie i Kokietce ogiera Milana po Telefonie i Milimerze ogiera Taroka po Telefonie i Rencie Stadnina funkcjonowała przez 16 lat, do 1904, kiedy Kazimierz postanowił zwinąć stado i stajnię myśliwsko-konkursową. Wystawił wówczas na sprzedaż łącznie ok. 100 koniSport. Tygodnik ilustrowany 1904, nr 20; Warszawska Gazeta Sportowa. Pismo Sportowe Ilustrowane 1904, nr 7.
Działalność społeczna Kazimierz Gromnicki był członkiem założycielem utworzonego w 1889 Towarzystwa Wyścigów Konnych w Kijowie. W 1901 został jednogłośnie wybrany wiceprezesem towarzystwaKolarz, Wioślarz i Łyżwiarz. Tygodnik Sportowy Ilustrowany 1901, nr 16; Sport. Tygodnik Ilustrowany 1901, nr 11, zastępując na tym stanowisku Józefa hr. Potockiego, i pełnił tę funkcję do rozwiązania towarzystwa w 1911. Jako wiceprezes zarządzał towarzystwem, podczas gdy funkcja prezesa była wyłącznie honorowa. Podczas swojej 10-letniej prezesury zdołał zwiększyć pulę nagród i liczbę dni wyścigowych oraz wybudował nowy hipodrom położony za instytutem politechnicznymSport. Tygodnik Ilustrowany 1903, nr 13.
W 1900 był inicjatorem powołania Towarzystwa Wyścigów Konnych w Humaniu i był w zarządzie nowopowstałego tatersaluSport. Tygodnik Ilustrowany 1900, nr 49. W kolejnych latach organizował w Humaniu wystawy koni połączone z konkursami hippicznymi i licytacją. W 1901 Kazimierz zorganizował po raz pierwszy w Winnicy konkursy hippiczno-wyścigoweJeździec i Myśliwy 1901, nr 18, s. 9-10. W tym samym roku Kazimierz uzyskał godność członka honorowego Towarzystwa Wyścigów Konnych 11. Dywizji KawaleryjskiejSport. Tygodnik ilustrowany 1901, nr 11.
W 1903 był też jednym z 31 członków założycieli Odeskiego Towarzystwa WyścigowegoSport. Tygodnik Ilustrowany 1903, nr 11. Angażował się również jako członek Jarmolińskiego Towarzystwa Wyścigów Konnych oraz Towarzystwa Miłośników Koni w JarmolińcachSport. Tygodnik Ilustrowany 1903, nr 23, fundując często nagrody podczas meetingów i konkursów hippicznych.
Jako ceniony specjalista wielokrotnie uczestniczył w dorocznych zjazdach wiceprezesów i przedstawicieli towarzystw wyścigowych z Rosji w Pałacu Marmurowym w Petersburgu, podczas których omawiano wytyczne polityki hodowlanej, ustalano program na najbliższe lata oraz opracowywano nową ustawęJeździec i Myśliwy 1901, nr 22, s. 6; Słowo 1903, nr 40. Zjazdom przewodniczył osobiście książę Dymitr Konstantynowicz.
Po likwidacji Towarzystwa Wyścigów Konnych w Kijowie został członkiem honorowym nowego Południowo-Zachodniego Towarzystwa Wyścigów Konnych w Kijowie. W uznaniu zasług Kazimierza Gromnickiego jedna z głównych nagród nowego towarzystwa została nazwana "Nagrodą honorową imienia wiceprezesa byłego towarzystwa K. Gromnickiego"Dziennik Kijowski 1911, nr 144.
Bibliografia S.M. Gromnicki, S.K. Gromnicki, A. Gątarczyk, Zapomniane stadniny w Wachnówce na Kijowszczyźnie i w Suchowoli na Podlasiu, Grajewo 2019. A. Pospiszil, Krótka monografia rodziny Zdziechowskich h. Rawicz, Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego nowe serii, tom XIV F. Kotowicz, Ś. p. Kazimierz Gromnicki, Jeździec i Hodowca 1931, nr 21 F. Kotowicz, Stada anglo-arabskie na wschodnich rubieżach Polski. IV. Stadnina K. Gromnickiego w Wachnówce, Jeździec i Hodowca, 1934 r., nr 21 S. Komierowski, Hodowla w kraju południowo-zachodnim, Sport. Tygodnik ilustrowany 1901, nr 6
Przypisy
Kategoria:Gromniccy herbu Prawdzic Kategoria:Hodowcy koni Kategoria:Ziemianie Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1931 Kategoria:Dublany