Maria Roga-Skąpska (ur. 15 grudnia 1932 w Rudzie, zm. 31 grudnia 1984 w Krakowie) – polska artystka, graficzka, malarka, projektantka witraży. Zaprojektowała witraże do ok. 30 kościołów. Tworzyła również mozaiki.

mały|Fragment witrażu w kościele Ducha Świętego w Chorzowie mały|Witraż w kościele Opatrzności Bożej w Warszawie

Życiorys Urodziła się w 15 grudnia 1932 roku w Rudzie jako Maria Roga. Była córką chemika i profesora Politechniki Wrocławskiej, Błażeja Rogi oraz Zofii z Porczyńskich, lekarki stomatolog kierowniczki ZOZ w Katowicach.

Ojciec Marii, Błażej Roga został delegowany w 1932 roku na kierownika koksowni „Walenty” w Rudzie – tam zamieszkali Rogowie i tam urodziła się Maria Roga. Wojnę i Powstanie Warszawskie Rogowie spędzili w Warszawie, gdzie matka Marii, Zofia Roga (pseudonim AK „Bakcyl”) prowadziła Szpital Polowy. Po wojnie Błażej Roga został powołany na stanowisko naczelnego dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Koksochemicznego w Zabrzu (do 1949), więc Rogowie zamieszkali w Zabrzu, gdzie Maria chodziła do gimnazjum. W następnych latach rodzina przeniosła się do Katowic – dlatego artystka zaczynała karierę artystyczną na Śląsku i tam zrealizowane zostało gros jej witraży.

Roga studiowała grafikę w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, uzyskując dyplom na Wydziale Grafiki u prof. Ludwika Gardowskiego w 1956 roku. Studiowała również na Wydziale Malarstwa, m.in. u prof. Jerzego Fedkowicza.

Po okresie „praktyki” w projektowaniu witraży u wykładowcy liternictwa na ASP w Krakowie, Adama Stalony-Dobrzańskiego, od 1964 roku projektowała witraże, które zobaczyć można w kościołach w Gdyni i Świnoujściu, Warszawie i Wąchocku, Orońsku, Mogile, Drogomyślu, Woli Filipowskiej, Bystrej k. Bielska-Białej, Ustroniu, Wiśle i in. Witraż jej projektu o największej powierzchni, obejmujący cały kościół, znajduje się w kościele Ducha Świętego w Chorzowie. Wykonywała też mozaiki i płaskorzeźby ceramiczne (Paryż, Siedlce, Łysa Góra, Kraków). Zaprojektowała witraże i mozaiki do ok. 30 kościołów. Jeden z witraży, w kościele Matki Boskiej Częstochowskiej w Drogomyślu, zaprojektowała wspólnie z mężemHenryk Nadrowki Mic, Witraż świecki i kościelny: sens i walor, Studia Theologica Varsaviensia UKSW 2/2019, s.173. Wspólnego projektu witrażu w Gdyni nie zdążyła dokończyć.

Jej mężem był Jerzy Skąpski, grafik, malarz i projektant witraży, redaktor graficzny Tygodnika Powszechnego.

Zmarła 31 grudnia 1984 roku w Krakowie.

Twórczość mały|Witraże w bibliotece Opactwa Cystersów w Mogile mały|Witraże w sali św. Bernarda w Opactwie Cystersów w Mogile mały|Witraże abstrakcyjne w kościele w Bystrej k. Bielska Białej mały|Witraż w kościele w Bystrej k. Bielska Białej mały|Witraż pt. „Przyjście”, kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Drogomyślu

Wystawy Wystawa indywidualna, BWA w Katowicach, 1959; Wystawa indywidualna, BWA w Katowicach, 1961; Wystawa małych form mozaikowych w Krakowie, 1962; Wystawa Sztuki Sakralnej we Wrocławiu, 1964; Witraż na wystawie w Międzynarodowym Biennale Christlicher Kunst w Salzburgu, 1966; Wystawa indywidualna projektów i realizacji witraży w Bratysławie, 1978; Wystawa indywidualna projektów i realizacji witraży w Krakowie, galeria Sztuki Zakładów Artystycznych ART, ZPAP, Floriańska 34, 1978; Wystawa indywidualna witraży, BWA Kraków, 1981; IV Wystawa Współczesnej Sztuki Religijnej, 1982.

Realizacje witraży 1964 – Cholewiana Góra k. Niska w diec. Przemyskiej, kościół Niepokalanego Serca NMP; 2 okna na chórze, od strony zachodniej, na fasadzie kościoła; 1964 – Morgi k. Mysłowic, Kościół p.w św Jacka; 1964-1966 – Lutcza k. Rzeszowa, kościół Wniebowzięcia NMP – 14 okien zachodnich o wymiarze 343 x 95cm; 1967–1969 – Klasztor Dominikanów w Jarosławiu – Bazylika Matki Bożej Bolesnej – dwa okna w prezbiterium i jedno nad chórem muzycznym; 1967 – Pruchna, kościół parafialny p.w. św Anny, Śląsk, (dwa witraże w prezbiterium, pozostałe w nawach); 1967–1970 – Drogomyśl, kościół Matki Boskiej Częstochowskiej projektu Stanisława Kwaśniewicza, 3 okna, 30m2 od południowej i 180m2 od strony północnej, to drugie we współpracy z Jerzym Skąpskim, trzecie duże w kaplicy od wschodu; 1969-1975 – Chorzów, kościół św. Ducha, 43 okna wokół kościoła; Ustroń – Kościół św Klemensa – nad ołtarzem przedstawienie Ducha Św., dwa w transepcie; 1974 – Wisła, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, cztery witraże; 1974–1978 – Mogiła, Opactwo Cystersów, (katakumby – sześć witraży (1974), biblioteka ufundowana przez opata Erazma Ciołka w pierwszej połowie XVI wieku – dwa witraże (1978) i sala św. Bernarda – dziewięć witraży, osiem po stronie południowej, jeden po stronie zachodniej (1974-75); 1975 – Melton Mowbray, Bł. O. Maksymilian Kolbe – projekt witraża dla kościoła w Melton Mowbray pod Londynem; 1975–1976 – Ruda Śląska, Wirek, kościół p.w. św. Andrzeja Boboli, boczne witraże; 1978 – Gdynia, Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Piotra Rybaka oo. Redemptorystów w Gdyni, 8 okien południowo-wschodnich p.t. „Wybuch pramaterii”; 1978-79 – Raciborowice k. Krakowa, gotycki kościół p.w. św. Magdaleny, tzw. Kościół Długoszowy; Proj. 1979 – Wąchock, Opactwo Cystersów, witraż środkowy: Rozmnożenie chleba, witraże boczne: Św Benedykt i Św Bernard oraz herby cysterskie; ok. 1979 – Wrzosowa, kościół p.w.Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa projektu Stanisława Kwaśniewicza i Mariana Ficenesa, na planie trójkąta. Trzy witraże, po jednym w każdym kącie; Wysowa – Drewniany kościół NMP Wniebowziętej z początku XX w.; Bystrzyca – Parafia pw. św. Franciszka z Asyżu w Bystrzycy, powiat ropczycko-sędziszowski, województwo podkarpackie, trzy okna od wschodu, trzy od zachodu i dwa od północy; Świnoujście, Parafia Rzymskokatolicka p.w. MB Gwiazdy Morza Stella Maris, trzy okna zachodnie, trzy wschodnie i jedno północne za ołtarzem („Matka Boska Gwiazda Morza”), które zostało wymienione z okazji roku maryjnego na oryginalny, 19-wieczny witraż; Oleśnica – Kościół Wniebowzięcia NMP (świętokrzyskie), okna w ścianach południowej, północnej oraz wschodniej (za ołtarzem); 1978–1979 – Siedliska II, kościół p.w. Matki Bożej Królowej Pokoju (lubelskie) – arch. Grzegorz Chruścielewski z Warszawy, od południa duże okna (Święci polscy), od północy droga krzyżowa; ok. 1981 – Bystra k. Bielska, kościół p.w. Krwi Pana Jezusa Chrystusa w Bystrej projektu Stanisława Kwaśniewicza. Witraż panoramiczny z ostatnią wieczerzą od północy, z Chrystusem zmartwychwstałym od wschodu, abstrakcyjnym ciągiem kompozycyjnym również od wschodu, oraz trzy abstrakcyjne okna w jedynej pozostałej ścianie po rozbudowanej kaplicy; 1982–1988 – Warszawa, Kościół Opatrzności Bożej (Rakowiec), (część witraży realizowana pośmiertnie); 1983–1984 – Wola Filipowska, Kościół Św. Maksymiliana Kolbe; 1984 – Orońsko, Kościół Wniebowzięcia NMP projektu W. Pieńkowskiego – 2 duże okna i 25 małych w ścianie zachodniej; 1984–1987 – Łysa Góra, Kościół MB Nieustającej Pomocy – (realizacja pośmiertnie)Chrzanowski T., Śp. Maria Roga-Skąpska, „Tygodnik Powszechny” nr 2(1855), 13.01.1985.

Mozaiki i ceramika 1968 – Paryż, mozaiki Droga Krzyżowa, kaplica Éditions du Dialogue o.o. Pallotynów; ca 1972 – Siedlce, Kaplica SS. Benedyktynek, Droga Krzyżowa; ca 1982 – Kraków, ceramiczna rama płaskorzeźbiona w kaplicy SS. Urszulanek; 1983 – Łysa Góra, ceramiczna rama płaskorzeźbiona w kościele parafialnym Matki Bożej Nieustającej Pomocy; 1984 – diec. Lubaczowska, ceramiczna, reliefowa Droga Krzyżowa.

Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, Tom XXXI (1988), Roga-Skąpska Maria (1932-1984) (Tadeusz Chrzanowski, s. 383-384). Fijałkowska G., Witraże w krakowskich obiektach sakralnych – przewodnik osobisty, Wyd. Muzeum Krakowa, Kraków 2021. Chrzanowski T., Dwa kościoły, „Polska” nr 10 (182), 1969. Chrzanowski T., Witraże Marii Roga-Skąpskiej, „Tygodnik Powszechny” nr 1379, 08.06.1975. Chomicz Z., Malowane światłem, „Razem”, nr 29 (98), 16.07.1978. Rodziński S., Maria i Jerzy Skąpscy, katalog wystawy malarstwa i witrażu, BWA w Krakowie, 1981. Żychiewicz T., Nowe witraże u Cystersów, „Tygodnik Powszechny” nr 31 (1540), 1978. Chrzanowski T., Nowe witraże w Siedliskach, „Tygodnik Powszechny” nr 13(1575), 01.04.1979. Popiel J., ks. TJ, Z wrocławskiej wystawy sztuki religijnej, „Tygodnik Powszechny” nr 31(810), 02.08.1964. Chrzanowski T., Śp. Maria Roga-Skąpska, „Tygodnik Powszechny” nr 2(1855), 13.01.1985.

Przypisy

Kategoria:Projektanci witraży Kategoria:Polscy witrażyści Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 1984