Transport w Timorze Wschodnim – system transportu funkcjonujący na terenie Timoru Wschodniego.
Transport drogowy mały|Droga krajowa A01 w Obrato mały|Mapa sieci drogowej (2013) Według danych z 2008 roku w kraju istnieje 6040 km dróg, z czego 2600 km to drogi utwardzone, zaś 3440 km to drogi nieutwardzone.
Sieć drogowa składa się z dróg krajowych łączących stolice gmin (~1500 km), dróg gminnych łączących stolice gmin z miastami i wsiami (~870 km), dróg miejskich na obszarach miejskich (~717 km) i dróg wiejskich na obszarach wiejskich (~3112 km). Ponad 70% timorskich dróg ma zły stan.
Pod panowaniem portugalskim system drogowy Timoru Wschodniego, podobnie jak sieć dróg we wszystkich koloniach portugalskich, opierał się na ruchu prawostronnym. Po przejęciu władzy przez Indonezję w 1975 r. drogi zostały przestawione na ruch lewostronny (podobnie jak praktycznie cała dzisiejsza Indonezja). Po uzyskaniu niepodległości w 2002 r. utrzymano zasadę ruchu lewostronnego.
Drogi krajowe Timor Wschodni posiada 20 arterii komunikacyjnych, oznaczonych jako drogi klasy A (drogi krajowe): NieZDoDługość (km)A01DiliCom, Lautém203,9A02DiliSuai176,4A03Dili118,2A03'Maliana42,4A04Ermera46,8A05Aitotu55,6A06BaucauViqueque64,9A07ViquequeNatarbora46,0A08LautémViqueque121,7A09ManatutoNatarbora79,5A10ErmeraHauba66,9A11MalianaErmera64,7A12Maliana52,5A13CassaAiassa25,1A14BetanoNatarbora47,7A15SuaiUemassa27,5A16Uele'oTilomar33,4A17Pante Macassar25,3A18Pante Macassar44,9A19Pante MacassarSacato14,8Suma1358,2 W październiku 2016 r. rząd Timoru Wschodniego symbolicznie rozpoczął projekt renowacji drogi krajowej Dili – Manatuto – Baucau. Budowa miała być prowadzona w dwóch odcinkach: Dili – Manatuto i Manatuto – Baucau, w każdym przypadku przez chińską firmę budowlaną. Projekt został sfinansowany z budżetu państwa, a także z funduszu pożyczkowego rządu Japonii, za pośrednictwem Japońskiej Agencji Współpracy Międzynarodowej (JICA). Pierwrotny termin zakończenia prac to połowa 2019 roku, ale finalnie droga została oficjalnie otwarta 26 sierpnia 2022 roku.
Zgodnie z oceną jakości połączeń sieci drogowej opublikowaną we wrześniu 2019 r. krajowa sieć drogowa połączyła już w zadowalający sposób wszystkie krajowe ośrodki działalności dla wszystkich rodzaje pojazdów znajdujących się w ruchu. Niektóre odcinki dróg wymagały jednak poprawy pod względem szerokości drogi, odwodnienia, projektu geometrycznego i udogodnień komunikacyjnych.
Mosty
Mosty w Dili mały|Most CPLP Dwa mosty drogowe nad rzeką Comoro łączą centrum Dili z zachodnią częścią miasta, w tym z lotniskiem i portem Tibar Bay Port. Ważniejszym z tych dwóch mostów jest most CPLP, drugi to, położony około 800 m na południe, most Hinode.
W północno-wschodnim rogu środkowego Dili jest jeszcze most B. J. Habibie, który rozciąga się nad rzeką Claran i łączy centrum Dili ze wschodnim nabrzeżem Zatoki Dili.
Most Noefefan Most Noefefan, znany również jako Most Tono, został otwarty w 2017 roku w ramach projektu ZEESM TL w Oecusse.
Transport kolejowy Transport kolejowy w Timorze Wschodnim nie istnieje i nigdy nie istniał.
W 2012 roku pojawił się projekt budowy kolei. Plan przewidywał budowę trzech linii kolejowych (o łącznej długości ponad 600 km):
Bobonaro – Lospalos (linia centralna) Dili – Betano (linia zachodnia) Baucau – Uatolari (linia wschodnia)
Transport morski W Timorze Wschodnim istnieją dwa porty:
Port w Dili – dla statków pasażerskich i statków wycieczkowych przewożących pasażerów międzynarodowych Port Tibar Bay – dla importu i eksportu towarów; otwarty 30 września 2022 roku
Lotniska
Wedle stanu na 2024 rok Timor Wschodni posiada 10 lotnisk.
Międzynarodowy port lotniczy Presidente Nicolau Lobato w Dili jest głównym międzynarodowym portem lotniczym kraju. Regularne połączenia komercyjne są świadczone również na lotniskach Suai i Oecusse.
Przypisy
Kategoria:Transport w Timorze Wschodnim