alt=Symbol teriantropii od 2003 roku|mały|Theta-Delta, symbol teriantropii od 2003 rokuTeriantropia współczesna () – zjawisko tożsamościowe polegające na mimowolnym identyfikowaniu się osoby zwanej terianem (ang. therian) jako zwierzę inne od człowieka rozumnego. Utożsamianie się opiera się na subiektywnym przekonaniu, a także na bezwiednych zachowaniach i doświadczeniach osoby wykazujących, że jest w jakiś sposób i do pewnego stopnia zwierzęciem.
W zależności od personalnego postrzegania genezy tego zjawiska wyróżnia się teriantropię psychologiczną oraz spirytualną, opartą na przekonaniach duchowych. Literatura naukowa pozostaje ograniczona, a jego konceptualizacja jest złożona. Obecne badania przemawiają za wielowymiarowym i niepatologizującym ujęciem.
Charakterystyka Terian lub też rzadziej używana forma teriantrop (ang. Therianthrope) to osoba integralnie identyfikująca się jako zwierzę. Z założenia rozumie swoją identyfikację w sposób niefizyczny; jest w pełni świadoma ograniczeń swojego ciała oraz posiada zdolność panowania nad swoimi działaniami podczas stanów zwanych shiftami (ang. shifts), podczas których to czuje i zachowuje się bardziej instynktownie i zwierzęco. Kontrola ta jednoznacznie wyklucza przyrównywanie zjawiska teriantropii do zaburzenia klinicznego zwanego , w której podstawą jest urojeniowe przekonanie o fizycznej przemianie czy byciu zwierzęciem mające swoje podłoże w psychozie.
Niektórzy terianie identyfikują się jako wymarłe zwierzęta, co nazywa się paleoteriantropią (ang. paleotherianthropy). Z kolei kladoteriantropi (ang. cladotherianthropes) identyfikują się nie jako konkretny gatunek, ale raczej jako rodzina lub rodzaj. Istnieje także grupa politeriantropów (ang. polytherianthropes) identyfikujących się jako kilka gatunków na raz.
Doświadczenie każdego teriana jest odmienne; każda osoba odczuwa i pisze o swojej identyfikacji inaczej, ma w związku z nią różne potrzeby. Niejednakowo odkrywa oraz rozumie siebie. Większość terian żyje we względnie podobny sposób do innych ludzi, lecz ich doznania często mają wpływ na decyzje, które podejmują oraz aktywności, którymi się zajmują.
Społeczność
mały|left|Diagram koncentrycznych kół przedstawiający kategoryzację społeczności terian
Teriantropia jako społeczność Może być określona jako rozproszona zbiorowość czy też subkultura osób, które identyfikują się jako terianie, zarówno w przestrzeni internetowej, jak i offline. Tworzą ją osoby, których działania lub interakcje kształtują to, co powszechnie uznawane jest za społeczność terian. Może być to pod postacią tworzenia terminów, prowadzenia dyskusji, udostępniania własnych doświadczeń, sztuki czy nagrywania materiałów na platformy takie jak TikTok, czy YouTube.
Kategoryzacja Teriantropia jest obecnie kategoryzowana jako podgrupa do subkultury Otherkin lub szerzej do określenia zbiorczego , obejmującego każdy rodzaj identyfikacji stanowiący alternatywę dla powszechnej społecznej koncepcji ludzkości.
Symbol W 2003 roku członkowie forum The Werelist stworzyli symbol teriantropii – Theta-Delta. Składa się on z dwóch greckich liter ułożonych jedna na drugiej: znaków delta i theta. Theta reprezentuje słowo therian, a delta zmianę lub shift.
Historia
Przed współczesnym znaczeniem
Lata 90. 16 listopada 1992 roku utworzono grupę dyskusyjną alt.horror.werewolves (AHWW) w systemie Usenet. Początkowo skupiała się ona na wymianie doświadczeń osób zainteresowanych wilkołakami w filmach grozy i książkach, a szerzej – w mitologii. Wkrótce po jej utworzeniu członkowie zaczęli poruszać inne wątki, wielu zaczęło twierdzić, że czuje więź z wilkołakami i innymi istotami mitycznymi, co stopniowo zyskiwało na znaczeniu.
7 listopada 1993 roku osoba o pseudonimie Ron rozpoczęła rozmowę na grupie AHWW na temat swoich snów o byciu nietoperzem oraz odczuwania tożsamości nietoperza postem zatytułowanym Stop howling, we heard you already. Dyskusja ta jest uważana za punkt początkowy współczesnej teriantropii oraz społeczności internetowej z nią związanej ze względu na bycie katalizatorem do dalszych rozmów i przejęcia dla tego terminu nowego znaczenia. Mimo to minął rok, zanim zmiana ta została przyjęta. 13 grudnia 1994 roku członek o nazwie James Harrion III zaproponował, aby termin teriantropia, oryginalnie odnoszący się do mitologicznej zdolności człowieka do przeobrażenia się w zwierzę – teriantropia, zaczął być używany jako ogólniejszy zamiennik popularnego wówczas terminu likantropia. Propozycja ta została dobrze odebrana przez innych użytkowników. Wraz z tym słowo to zostało przyjęte, a osoby spełniające określone kryteria zaczęto nazywać teriantropami, co później skrócono dla zwięzłości do terian.
W międzyczasie, 4 listopada 1994 roku odbyło się pierwsze spotkanie społeczności AHWW zwane Howl, zorganizowane przez osobę o pseudonimie Smash Greywolf w Valley Lake Campground w Ohio. Na cześć tego wydarzenia oraz daty 7 listopada wspomnianej wcześniej, od 2017 do dziś, w każdą pierwszą listopadową pełnię obchodzony jest Dzień Teriantropii. Obecnie słowa Howl używa się jako określenie zaplanowanego zgromadzenia terian w rzeczywistości pozawirtualnej.
Z wczesnego etapu formowania się społeczności istotna jest kwestia powiązań ze społecznością Otherkin. Choć obie społeczności rozwijały się w tym samym czasie – przyjmuje się datę 1990 jako początkową dla otherkin – to odbywało się to w sposób równoległy i niezależny. Dopiero w 1996 społeczności te dowiedziały się o swoim wzajemnych istnieniu, a ich integracja zajęła jeszcze kolejne lata.
Lata 2000. Charakteryzowały się szerszą ekspansją poprzez blogi i wczesne platformy społeczniościowe. The Werelist, założone około 2001 roku, rozwinąło się w jedno z głównych forów, zawierając pogłębione dyskusje oraz pełniąc rolę serwisu rekrutacyjnego dla późniejszych badań. Społeczność na platformie LiveJournal założona w czerwcu 2002 roku oraz strony tworzone przez członków społeczności miały na celu wspieranie rozwoju osobistych historii. Grupy Yahoo! rozpowszechniły się około 2000 roku, tworząc listy mailingowe skoncentrowane na konkretnych grupach regionalnych. Innym popularnym serwisem z tego okresu był dziś nieistniejący, uruchomiony w kwietniu 2000 Shifters.org.
Lata 2010. W tych latach społeczność podążyła w kierunku mikroblogowania i czatów w czasie rzeczywistym – tagi Therian na platformie Tumblr rozkwitały od 2011 roku. Forum Therian Guide, uruchomione w maju 2010 roku przez administratora Euipoi ma obecnie powyżej dziesięciu tysięcy zarejestrowanych członków.
Lata 2020. Pod koniec lat 2010. i w latach 2020., społeczność zanotowała gwałtowny wzrost popularności poprzez witryny wideo formatu krótkiego, takie jak TikTok, gdzie społeczność zyskała znaczną widoczność wśród młodszych użytkowników i dzieci.
Tożsamość i doświadczenia
Wykształcenie tożsamości Przyjmuje się, że nie istnieje możliwość świadomego wyboru teriotypu (ang. Theriotype lub Therioside), czyli gatunku zwierzęcia, z którym dana osoba się identyfikuje. Tożsamość pojawia się lub rozwija się w sposób samoistny i immanentny. Może przebiegać to zarówno w sposób dynamiczny jak i stopniowy. Proces ten nazywa się przebudzeniem (ang. awakening). Najczęstszym okresem uświadomienia siebie jako terian przez jednostkę jest nastoletniość aż do młodej dorosłości, lecz nie jest to regułą. Istnieje wiele osób mówiących o odkrywaniu swojego teriotypu w wieku dziecięcym oraz dorosłości.
Shifty Są to doświadczenia, podczas których terianie czują się bardziej jak ich teriotyp, mają z nim większe połączenie. Mogą być pozytywnymi lub negatywnymi doświadczeniami i mieć różną siłę i częstotliwość. Zazwyczaj są tymczasowe. Społeczność przyjmuje, że nie trzeba doświadczać shiftów, aby być terianem, a jednocześnie można je też odczuć, identyfikując się w pełni jako człowiek.
Shift mentalny (ang. mental shift): tymczasowa zmiana sposobu myślenia z ludzkiego na teriotypu, na bardziej instynktowne. Podczas tego shiftu osoba zazwyczaj przejawia zwierzęce zachowania i wokalizacje. Shift fantomowy (ang. phantom shift): doświadczanie dodatkowych fantomowych kończyn, innych elementów lub pełnego fantomowego ciała teriotypu, alternatywnie zmiana odczuwania fizycznych. Może być to opisane jako wrażenie posiadania przyczepionych nieludzkich części ciała, jednak nie można tego utożsamiać z medycznymi kończynami fantomowymi. Odczucia fantomowe są najczęściej zgłaszane jako skrzydła, ogony, pyski, łuski, pazury i futro. Shift senny (ang. dream shift): występuje, gdy osoba jest częściowo lub całkowicie teriotypem we śnie, podczas gdy ciało fizyczne pozostaje niezmienione. Shift ten może wystąpić zarówno podczas świadomego i zwykłego śnienia. Shift sensoryczny (ang. sensory shift): występuje, gdy zmysły osoby tymczasowo stają się bardziej podobne do zmysłów teriotypu. Może to obejmować dowolny typ zmysłu. Shift cameo (ang. cameo shift): występuje, gdy osoba doświadcza shiftu zwierzęcia niebędącego teriotypem. Może być dowolnego charakteru, to znaczy mentalny, fantomowy, senny, a także dotyczyć jeszcze nieodkrytego teriotypu.
Instynkty i zachowania Wielu terian odczuwa różnego rodzaju instynkty czy też przejawia zachowania związane z ich teriotypem, których pochodzenie ciężko im wytłumaczyć poprzez ludzkie odczucia. Instynkty mogą mieć dowolny charakter, być związane z zabawą, obroną, czy chęcią polowania (ang. prey drive). Zachowania mogą mieć mniej lub bardziej mimowolny charakter, ich przykładami mogą być znaki niewerbalne takie jak ruchy, gesty lub postawy, potrzeby związane codziennym życiem i chęć ich integracji – spanie jak teriotyp i przebywanie w miejscach naturalnych dla danego gatunku, chęć poruszania się i wydawania odgłosów.
Dysforia gatunkowa Dysforia gatunkowa jest rodzajem dysforii dotyczącej postrzegania swojego ciała jako niewłaściwego gatunku. Osoby z nią uważają, że dzieje się tak, ponieważ ich ciało i życie nie odzwierciedlają wewnętrznej tożsamości. W rezultacie tego mogą odczuwać przygnębienie, dyskomfort lub dezorientację. Dysforia ta może mieć elementy dysmorfofobii i częściowo dzielić charakterystykę dysforii płciowej, jednak jakościowo jest doświadczeniem odmiennym, gdyż osoby z dysforią gatunkową skupiają się głównie na swoim gatunku, gdzie ciało jest tylko jednym z elementów subiektywnego odczuwania niezgodności. W badaniu z 2024 będącym częścią dysertacji 76,4% uczestników nieidentyfikujących się jako ludzie zgłosiło doświadczanie dysforii gatunkowej, co pokrywa się ze wskaźnikami z dwóch wcześniej przeprowadzonych ankiet (od 75,1% do 82,3%).
Aktywności
Quadrobics Angielski termin bez uznanego polskiego tłumaczenia. Jest to forma sportu polegająca na aktywnościach takich jak chodzenie, bieganie, skakanie, trucht itp. na wszystkich czterech kończynach. Jest to rozpowszechniona aktywność wśród młodszych terian z czworonożnymi teriotypami, którzy włączają do niej naśladowanie ruchów zwierząt oraz inne elementy związane z ich tożsamością. Gear mały|Przykładowe zdjęcie kolekcji gearuJest zbiorczą nazwą akcesoriów, których terian może używać, aby wyrazić siebie, poczuć się bardziej jak teriotyp. Gear w teriantropii jest często mylony z fursuitingiem, czyli aktem noszenia kostiumu nieistniejącego antropomorficznego stworzenia, które pojawia się w subkulturze furry. Częstymi przykładami gearu są ogony, maski, uszy, łapy, makijaż, ubrania, symbolika społeczności w różnych formach. Wokale Polegają na naśladowaniu dźwięków teriotypu. Obejmuje to różnorodne formy, takie jak mruczenie, miauczenie, syczenie, warczenie, ćwierkanie, skrzeczenie, pianie, wycie, szczekanie czy pomruki.
Sztuka