Houston – największe miasto stanu Teksas i jednocześnie czwarte pod względem wielkości miasto w Stanach Zjednoczonych, za sprawą populacji liczącej 2,3 mln (2020), rozlokowanych na obszarze 1700 km². Houston stanowi siedzibę hrabstwa Harris i centrum gospodarcze , czyli piątego pod względem wielkości obszaru metropolitalnego w Stanach Zjednoczonych, zamieszkiwanego w sumie przez 7,2 miliona osób.
Houston powstało w 1836 na ziemiach znajdujących się nieopodal brzegów zalewiska „Houston, Texas”, w: Handbook of Texas Online, 2008-04-14. [dostęp 2008-06-01].. 5 czerwca 1837 uzyskało prawa miejskie, a także swoją obecną nazwę, zaczerpniętą od nazwiska ówczesnego prezydenta Republiki Teksasu, generała Sama Houstona. Rozrastający się port oraz przemysł kolejowy, a także odkrycie ropy naftowej w 1901 skutkowało ciągłymi wzrostami populacji miasta. W połowie XX wieku w Houston wybudowano Texas Medical Center – największą na świecie koncentrację obiektów związanych z ochroną zdrowia i instytutów badawczych – oraz NASA Johnson Space Center, gdzie znajduje się <ref>, w: ''In 'A Vision for Strategic Growth. [dostęp 2010-11-12].</ref>.
Charakteryzowane jako miasto globalne, Houston i jego gospodarka posiada szeroką bazę przemysłową w sektorze energii, produkcji, aeronautyki oraz transportu. Miasto odgrywa również czołową rolę w dziedzinie opieki zdrowotnej, a także budowie sprzętu wiertniczego i wydobywczego. Houston ustępuje jedynie Nowemu Jorkowi pod względem liczby siedzib głównych korporacji z listy Fortune 500, które znajdują się w mieście„Fortune 500 2010: Cities”, w: CNN. [dostęp 2011-05-24].„A.T. Kearney Global Cities Index 2010”, w: A.T. Kearney. [dostęp 2011-05-25].. Port of Houston jest czołowym portem amerykańskim w dziedzinie transportu międzynarodowego tonażu wodnego, zajmując jednocześnie drugie miejsce w Stanach Zjednoczonych ze względu na całość obsługiwanego tonażu, w: Port Industry Information, American Association of Port Authorities, 2004. [dostęp 2007-01-15].. Mieszkańcy Houston reprezentują różne grupy etniczne i religijne, jako że w samym mieście istnieje duża społeczność międzynarodowa. Kulturalne instytucje Houston przyciągają do specjalnej dzielnicy muzeów ponad 7 milionów turystów rocznie. Z kolei dystrykt teatralny miasta charakteryzuje się rozwiniętą sceną artystyczną, działającą przez cały rok„„Museums and Cultural Arts”, w: Greater Houston Partnership. [dostęp 2009-03-21]..
Historia thumb|upright|left|Sam Houston, któremu miasto zawdzięcza swoją nazwę W sierpniu 1836 dwóch nowojorskich przedsiębiorców działających na rynku nieruchomości – i – wykupiło 6642 akrów (26,88 km²) ziemi wzdłuż zalewiska , z zamiarem założenia nowego miasta, w: The Daily Cougar, 2000-09-13. [dostęp 2007-02-06].. Bracia Allen zdecydowali, że nazwą je na cześć Sama Houstona, dowódcy w bitwie pod San Jacinto, który w 1836 objął stanowisko Prezydenta Teksasu.
5 czerwca 1837 Houston otrzymało prawa miejskie, a na jego czele stanął wówczas James S. Holman. W tym samym roku Houston zostało siedzibą hrabstwa Harrisburg (obecnie Harris), a także tymczasową stolicą Republiki Teksasu, w: Southwestern Historical Quarterly. [dostęp 2007-02-07].. W 1840 lokalna społeczność powołała do życia izbę handlową, by promować żeglugę i transport wodny nowo otwartego portu, zbudowanego na Buffalo Bayou„Born on the Bayou: city’s murky start”, w: City Savvy Online. [dostęp 2007-02-06]..
thumb|lHouston około 1873 r.
Do 1860 r. Houston zyskało status komercyjnego i kolejowego węzła eksportu bawełny. Lokalna sieć kolejowa łączyła miasto z portami w Galveston i Beaumont. Podczas wojny secesyjnej Houston pełniło rolę siedziby generała Johna Bankheada Magrudera, który wykorzystywał miasto jako punkt organizacji w trakcie wojny pod GalvestonCotham Edward T., Sabine Pass: The Confederacy’s Thermopylae, University of Texas Press, Atlanta 2004. .. Po zakończeniu wojny secesyjnej lokalni przedsiębiorcy podejmowali wysiłki, by poszerzyć rozległy system miejskich zlewisk w celu rozwoju transportu wodnego. W 1890 Houston zostało kolejowym centrum Teksasu.
W 1900 roku po tym, jak w Galveston uderzył niszczycielski huragan, działania mające na celu przekształcenie portu w Houston zostały przyspieszoneJ.H.W. Stele to Sayers, September 11–12, 1900”, w: Texas State Library & Archives Commission. [dostęp 2008-08-30].. Dokonane rok później odkrycie ropy naftowej na polu zapoczątkowało rozwój przemysłu naftowego w TeksasieOlien Diana, Oil in Texas: The Gusher Age, 1895–1945, University of Texas Press, Austin 2002. .. W 1902 prezydent Theodore Roosevelt zatwierdził wart miliard dolarów projekt przebudowy . Dzięki temu w 1910 populacja miasta przekroczyła 78 tysięcy mieszkańców, czyli podwoiła się w stosunku do wcześniejszej dekady. Integralną częścią Houston byli Afroamerykanie, stanowiący niemalże 1/3 populacji (24 tysiące osób)„Marvin Hurley, 1910–1920”, w: Houston History. [dostęp 2008-04-06]..
thumb|Centrum Houston w 1927 r.
Prezydent Woodrow Wilson dokonał otwarcia położonego na głębokiej wodzie Port of Houston w 1914 r., siedem lat po rozpoczęciu prac rozbudowujących. W 1930 r. Houston było już najbardziej zaludnionym miastem stanu Teksas, w: Population Division, U.S. Census Bureau. [dostęp 2007-02-06]..
Wraz z wybuchem II wojny światowej spadł poziom obsługiwanego w porcie tonażu, zaś transport morski został zawieszony; jednak, z drugiej strony, wojna przyniosła miastu pewne korzyści gospodarcze. Ze względu na duży popyt na ropę naftową i syntetyczne produkty gumowe w Houston powstawały kolejne rafinerie petrochemiczne i zakłady produkcyjne„Houston Ship Channel”, w: TSHA Handbook of Texas. [dostęp 2007-02-18].. , wybudowane podczas I wojny światowej, zostało przebudowane na zaawansowane centrum treningowe dla pilotów bombowców i nawigatorów„Ellington Field: A Short History, 1917–1963”, w: National Aeronautics and Space Administration. [dostęp 2007-02-18].. W 1945, z inicjatywy M.D. Anderson Foundation, otwarte zostało Texas Medical Center. Po zakończeniu II wojny światowej gospodarka Houston opierała się przede wszystkim na działalności portowej. W 1948 r. do granic administracyjnych miasta włączono kilka dotychczas obszarów niemunicypalnych, dzięki czemu powierzchnia Houston zwiększyła się ponad dwukrotnie, w: Houston Institute for Culture. [dostęp 2007-02-06]..
W 1950 r. powszechny dostęp do klimatyzacji w Houston stanowił bodziec dla wielu firm do przeniesienia swoich siedzib do miasta, skutkując ożywieniem gospodarczym i jednocześnie kluczową zmianą w strukturze jego gospodarki, która od tej pory zaczęła kierować się w stronę sektora energetycznego„How Air Conditioning Changed America”, w: The Old House Web. [dostęp 2007-04-07]., w: Houston Geological Auxiliary. [dostęp 2007-04-07]..
thumb|Prom kosmiczny, z transportującym go Boeingiem 747 SCA, wznoszący się ponad Johnson Space Center
Wzrost produkcji lokalnego przemysłu stoczniowego podczas II wojny światowej był bodźcem do wzrostu gospodarczego Houston„Shipbuilding”, w: TSHA Handbook of Texas. [dostęp 2007-02-18]., podobnie jak ustanowienie w mieście w 1961 bazy NASA Johnson Space Center, co z kolei pociągnęło za sobą narodziny przemysłu aeronautycznego. W 1965 do użytku został oddany pierwszy kryty stadion sportowy na świecie, , określany wówczas mianem „ósmego cudu świata”Barks Joseph V., Powering the (New and Improved) „Eighth Wonder of the World”, w: Electrical Apparatus, listopad 2001..
Pod koniec lat 70. Houston zanotowało gwałtowny wzrost populacji, jako że do Teksasu zaczęła migrować ludność z tzw. pasa rdzy, w: Texas Almanac 2004–2005. [dostęp 2007-02-06].. Nowych mieszkańców na te obszary przyciągała możliwość znalezienia pracy w przemyśle petrochemicznym, przeżywającym boom w wyniku arabskiego embarga na ropę naftową.
Napływ ludności do miasta zakończył się w połowie lat 80., gdy ceny ropy ponownie zaczęły spadać. W 1986 r. z problemami borykał się również przemysł kosmiczny po tym, jak prom Challenger rozpadł się chwilę po starcie. Recesja z końca lat 80. odcisnęła silne piętno na gospodarce miasta.
Od tego czasu władze Houston zaczęły podejmować działania mające na celu dywersyfikację miejskiej gospodarki, skupiając się na rozwoju aeronautyki i sektora opieki zdrowia/biotechnologii, przy jednoczesnej redukcji uzależnienia od przemysłu petrochemicznego. W 1997 r. burmistrzem Houston został wybrany , pierwszy Afroamerykanin na tym stanowisku w historii miasta, w: TheHistoryMakers.com. [dostęp 2007-01-22]..
W czerwcu 2001 sztorm tropikalny Allison sprowadził w niektóre części Houston ponad 1000 mm opadów deszczu, skutkując najtragiczniejszą powodzią w historii miasta; sztorm spowodował straty w wysokości miliardów dolarów, a także śmierć 20 osób w stanie Teksas„Allison’s Death Toll Hits 43", w: RedCross.org, 2001-06-18. [dostęp 2007-01-01].. W grudniu tego samego roku wywodząca się z Houston spółka energetyczna Enron doświadczyła trzeciego pod względem wielkości bankructwa w historii amerykańskiej. Doszło do tego po ogłoszeniu wyników śledztwa, które wykazały szereg sfabrykowanych partnerstw finansowych, które miały być wykorzystywane do zatajenia długów i zawyżania zysków firmy.
W sierpniu 2005 Houston stało się schronieniem dla ponad 150 tysięcy ludzi z Nowego Orleanu, którzy ewakuowali się z miasta w ucieczce przed huraganem Katrina„Katrina’s Human Legacy”, w: Houston Chronicle, 2006-08-27. [dostęp 2007-08-29].. Miesiąc później ewakuacji poddano natomiast obszar Houston zamieszkiwany przez około 2,5 miliona osób, gdy do wybrzeży miasta zaczął docierać huragan Rita. Ostatecznie huragan wyrządził niewielkie szkody w tym regionie, jednak sama akcja była największą miejską ewakuacją w historii Stanów Zjednoczonych, w: Voice of America News, 2005-09-25. [dostęp 2007-01-10]..
Geografia thumb|Houston widziane z góry (kolory symulowane)
Według US Census Bureau, miasto zajmuje powierzchnię 1700 km², z czego 1642 km² to grunty, zaś 58 km² to wody„Houston (city) QuickFacts from the US Census Bureau”, w: U.S. Census Bureau. [dostęp 2009-02-28].. Większość obszaru Houston leży na równinie przybrzeżnej, której roślinność klasyfikowana jest przede wszystkim jako umiarkowane łąki i lasy. Duża część miasta została wybudowana na pierwotnie zalesionych ziemiach, bagnach lub preriach, które wciąż występują w otaczających Houston przestrzeniach. Płaskość terenu, w połączeniu z procesami urbanizacji sprawiła, że nawracającym problemem miasta są powodzie, w: Center for Research in Water Resources, The University of Texas at Austin. [dostęp 2007-01-10].. Centrum Houston znajduje się na wysokości 15 metrów ponad poziomem morza, podczas gdy najwyżej położony punkt w mieście, w jego odległej, północno-zachodniej sekcji, leży ok. 38 metrów ponad poziomem morza„Downtown Houston, Texas”, w: TopoQuest.com. [dostęp 2008-07-05].„USGS Satsuma (TX) Topo Map”, w: TopoQuest.com. [dostęp 2008-07-05]..
W przeszłości miasto wykorzystywało podziemne zasoby wodne, jednakże procesy subsydencji zmusiły władze do zwrócenia się w stronę naziemnych źródeł, takich jak jeziora Houston, Conroe oraz Lake Livingston„HOUSTON-GALVESTON, TEXAS Managing Coastal Subsidence”, w: United States Geological Survey. [dostęp 2007-01-11].. Houston posiada prawa do wydobywania 1,2 miliarda galonów wód powierzchniowych dziennie, a także 150 milionów galonów wód podziemnych dziennie„Drinking Water Operations”, w: HoustonTX.gov. [dostęp 2012-06-13]..
Przez miasto przebiegają cztery duże zalewiska: (przez centrum, do ); (od dzielnicy Houston Heights, do centrum); Braes Bayou (wzdłuż Texas Medical Center); Sims Bayou (przez południowe dzielnice miasta, a następnie centrum).
Geologia