Biała Niżna – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Grybów.
Wieś królewska Biała, położona w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego, należała do tenuty grybowskiejWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 98.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. thumb|240px|Biała Niżna, klasztor thumb|140px|Kort tenisowy, lodowisko, Biała Niżna Położenie Biała Niżna znajduje się w dolinie rzeki Biała. Zabudowania i pola miejscowości zajmują płaskie i dość rozległe dno doliny Białej oraz okoliczne wzgórza, między innymi Matelankę. Znajduje się w dwóch regionach geograficznych: na Pogórzu Rożnowskim (po lewej stronie Białej) i Pogórzu Ciężkowickim (po prawej stronie Białej). Graniczy z miejscowościami: Grybów, Siołkowa, Stróże, Gródek oraz Chodorowa.
Części wsi +Integralne części wsi Biała Niżna SIMC Nazwa Rodzaj 0426727 Bajorki część wsi0426800 Brzezie przysiółek0426740 Grabna część wsi0426816 Granice osada0426756 Kogutówka część wsi0426762 Pod Dębami część wsi0426779 Równie część wsi0426791 Słopna przysiółek0426785 Zawodzie część wsi
Zarys historii Ślady bytowania człowieka sięgają czasów przedhistorycznych. Biała Niżna jest starsza od sąsiedniego GrybowaSławomir Kubisa "Ziemia Grybowska",przewodnik turystyczny, co stwierdza dokument lokacyjny tego miasta. W 1830 roku miejscowość stała się własnością Horschów.
Następnymi właścicielami wsi, dworu, młyna i tartaku byli Amalia i Cyryl Zieliński. W 1846 roku dochodziło do napadów chłopów na dwory w czasie rzezi galicyjskiej, właściciele posiadłości Białej Niżnej zbiegli na pewien czas na Węgry. Następnymi spadkobiercami majątku została córka dotychczasowych właścicieli Konstancja Zielińska (ur. 1819) która poślubiła hrabiego Eustachego Stadnickiego. W 1863 roku chłopi przeciwni powstaniu styczniowego dokonali marszu na Grybów, gdzie znajdował się punkt werbunkowy powstańców.
W 1873 roku całą ziemską posiadłość w Białej Niżnej wraz z dworem, młynem i tartakiem hrabina Konstancja Stadnicka zapisała testamentem sporządzonym 18 listopada, napisała w nim: … postanawiam aby to miejsce Biała Niżna, tyle dla mnie drogie... było przeznaczone na chwałę Bożą i pożytek wiejskiej ludności ... zapisuję pożytecznemu zgromadzeniu sióstr Dominikanek będących w Wielowsi…. W 1876 roku zmarł hrabia Eustachy Stadnicki, pochowany został w kaplicy grobowej Stadnickich przy kościele parafialnym w Grybowie.
Rok po śmierci męża w 1877 roku Konstancja spotkała się założycielką zgromadzenia Kolumbą Białecką aby omówić przekazanie majątku zakonowi. Konstancja Stadnicka zmarła 23 stycznia 1881 roku, pochowana została w Grybowie. Po śmierci Konstancji majątek użytkowała kuzynka hrabina Olimpia Stadnicka do 11 maja 1895 roku.
Klasztor Zgromadzenia Sióstr świętego Dominika powstał po przejęciu majątku w Białej Niżnej przez zgromadzenie w 1895 roku i tym samym roku rozbudowano kaplicę dworską na potrzeby zakonu. W latach 1938–1939 kaplicę ponownie rozbudowano która po poświęceniu 17 grudnia 1944 roku pełniła funkcję kościoła dla zakonu i mieszkańców wsi.
W okresie okupacji niemieckiej administrator folwarku klasztoru ks. Ludwik Jarońskiks. Ludwik Jaroński, do roku 1939 kapelan w stopniu pułkownika w jednym z garnizonów w Małopolsce działał w konspiracyjnym podziemiu w komórce Uprawa, zaopatrującej oddziały partyzanckie w żywnośćJózef Bieniek “Nad brzegami Ropy” str76.
Przez miejscowość przebiegają droga krajowa nr 28 oraz droga wojewódzka nr 981.
Zabytki Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Cmentarz żydowski.W Białej Niżnej w 1942 roku w czasie okupacji niemieckiej Niemcy zamordowali 360 Żydów, po wojnie w miejscu zbrodni wojennej wybudowano pomnik i utworzono cmentarz żydowski.
Edukacja W Białej Niżnej działa Zespół Szkolno-Przedszkolny im. św. Jana Kantego.
Ochotnicza Straż Pożarna W miejscowości znajduje się jednostka OSP założona w 1912 roku, posiada samochody GBARt 2,5/28 DAF 75-240/Rosenbauer/Profis i SLRr Toyota Hilux VIII FL/AnwaOSP Białą Niżna na stronie nowysacz112.pl.
Osoby związane z miejscowością Jan Lamers – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego Stanisław Kogut – polityk, senator Zofia Świdrak – polska plastyczka, działaczka społeczna i animatorka kultury Józef Krok – redemptorysta, kapelan Duszpasterstwa Morskiego, założyciel ośrodka Stella Maris w Gdyni
Zobacz też Parafia Matki Bożej Różańcowej w Białej Niżnej Biała Wyżna
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie tenuty grybowskiej Kategoria:Wsie w powiecie nowosądeckim