Powiat Cholm (niem. Landkreis Cholm, Kreishauptmannschaft Cholm, pol. powiat chełmski) – jednostka podziału administracyjnego Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939–1944, wchodząca w skład dystryktu lubelskiego. Siedziba powiatu znajdowała się w Chełmie.
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę obszar II Rzeczypospolitej przedzieliła Linia Mołotowa. Na części terenów II RP okupowanych wojskowo przez III Rzeszę (a więc tej, która nie została anektowana bezpośrednio przez Niemców), na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października 1939 (z mocą obowiązującą od 26 października 1939), utworzono jednostkę administracyjno-terytorialną o nazwie Generalne GubernatorstwoVerordnungsblatt des Generalgouverneurs für die Besetzten Polnischen Gebiete = Dziennik Rozporządzeń Generalnego Gubernatora dla Okupowanych Polskich Obszarów / hrsg. vom Amt des Generalgouverneurs. 1939, Nr 1 (26 October) - Nr 15 (31 Dezember). Generalne Gubernatorstwo podzielone na cztery dystrykty, a te z kolei były podzielone na powiaty, gminy zbiorowe i wsie (właściwie dawne polskie gromady)Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.
Jednym z powiatów dystryktu lubelskiego był Landkreis Chełm. Objął on obszary należące przed wojną do dwóch powiatów w województwie lubelskim: powiatu chełmskiego (w całości) – miasto Chełm i oraz 11 gmin wiejskich: Bukowa, Krzywiczki, Olchowiec, Pawłów, Rakołupy, Rejowiec, Siedliszcze, Staw, Świerże, Turka i Wiszniewice, powiatu włodawskiego (częściowo) – miasto Włodawa oraz 7 gmin wiejskich: Hańsk, Krzywowierzba, Sobibór, Włodawa, Wola Wereszczyńska, Wołoskowola i Wyryki.
Był to największy powiat dystryktu lubelskiego pod względem powierzchniGemeindekarte des Generalgouvernements für die besten polnischen Gebiete (1940)..
W listopadzie 1939 z powiatu Chełm wyłączono miasto Chełm, tworząc w nim odrębny powiat miejskiRolf Jehke (2009): Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874-1945:, Herdecke..
1 października 1941 zmieniono nazwę powiatu z Chełm na Cholm.
21 maja 1940 do powiatu Cholm włączono z powrotem miasto Cholm, likwidując tym samym powiat miejski Cholm.
Między majem 1942 a grudniem 1943 na terenie Landkreis Cholm naziści operowali obóz zagłady w SobiborzeBogdan Musiał: „Przypadek modelowy dotyczący eksterminacji Żydów”. Początki „akcji Reinhardt” – planowanie masowego mordu Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. W: Dariusz Libionka (red.): Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2004. ISBN 83-89078-68-6..
Landkreis Cholm funkcjonował do 25 lipca 194425 lipca 1944 – data zajęcia Lublina przez Armię Czerwoną.. 22 sierpnia 1944 przywrócono powiaty chełmski i włodawski o przedwojennych granicach w nowym województwie lubelskim..
Miejscowości Lista największych miejscowości w Landkreis Cholm w 1943 rokuAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG:
+Największe miejscowościMiejscowośćStatusLiczba mieszkańców 1.III.1943GminaCholmChełm stanowił w latach 1939–1940 odrębny powiat miejski.miasto25838CholmWłodawamiasto4317WłodawaWojsławicewieś2560WojsławiceRejowiecwieś2149RejowiecSawinwieś2126BukowaPawłówwieś1463PawłówKaplonosywieś1243WyrykiDorohuskwieś1142TurkaDubecznowieś1075HańskSobibórwieś1073SobibórRóżankawieś1059WłodawaDorohuczawieś1034SiedliszczeChojno Nowewieś1024SiedliszczeCycówwieś1000Wiszniewice
Przypisy
Bibliografia Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG. 1943. Burgverlag Krakau. Czesław Madajczyk, Generalna Gubernia w planach hitlerowskich. Studia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1961. Czesław Madajczyk, Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1970.
Cholm Kategoria:Historia Chełma