Śląskie Towarzystwo Rolnicze w Cieszynie – zrzeszenienie rolników zorganizowane celem podjęcia prac nad rozwojem rolnictwa i innych pokrewnych gałęzi gospodarstwa rolnego oraz poprawy materialnych i moralnych stosunków w rolnictwie. Kolejnym celem było organizowanie zawodowe rolnika oraz wspieranie prac nad rozwojem rolnictwa na Śląsku. Podstawową jednostką organizacyjną Towarzystwa było kółko rolnicze.

Śląskie Towarzystwo Rolnicze powstało w 1920 r., zaś na siedzibę wybrano Cieszyn.

Początki Towarzystwa Historia Towarzystwa swoimi korzeniami sięga Towarzystwa Rolniczego dla Księstwa Cieszyńskiego, które powstało jako polskie towarzystwo rolnicze założone w 1868 r. w CieszynieSprawozdanie z czynności Towarzystwa Rolniczego dla Ks. Cieszyńskiego za rok 1895, Cieszyn 1895.. Terytorialnie Towarzystwo obejmowało trzy powiaty o przeważającej liczbie ludności polskiej: cieszyński, bielski i frysztacki. Na wsi podstawowymi ogniwami organizacyjnymi stały się kółka rolnicze. W 1900 r. liczba członków przekroczyła 2000 osób, by dziesięć lat później wzrosnąć do 3000 osób, skupionych w 85 kółkach rolniczychJan Borkowski, Antoni Gurnicz, Kółka rolnicze w II Rzeczypospolitej, LSW, Warszawa 1978. . W wyniku zmian terytorialnych po I wojnie światowej b. Księstwo Cieszyńskie zostało podzielone między Polskę I Czechosłowację. Spośród istniejących wówczas 118 kółek rolniczych, 64 znalazły się na terenie Polski oraz 54 w Czechosłowacji wraz z powiatem frysztackimAntoni Gurnicz, Kółka rolnicze w Galicji: studium społeczno-ekonomiczne, LSW, Warszawa 1967. .

Zakres działania Towarzystwa Według statutu do zakresu działania Śląskiego Towarzystwa Rolniczego należała każda czynność, zmierzająca do osiągnięcia celów, określonego w ramach obowiązujących przepisówStatut Śląskiego Towarzystwa Rolniczego w Cieszynie, Cieszyn 1920.. W szczególności zadaniem Towarzystwa było:

odbywanie zgromadzeń w myśl przepisów statutu; pouczanie o wszelkich sprawach, dotyczących stanu rolniczego za pomocą odczytów, wykładów, pism zawodowych, książek, lustracji gospodarstw wzorowych i wycieczek zbiorowych; zakładanie szkół rolniczych męskich i żeńskich, kursów zimowych i księgozbiorów lub też wspieranie podjętych w tym kierunku starań władzy; zakładanie wzorowych gospodarstw, pól doświadczalnych, obór i chlewni zarodowych, prowadzenie ksiąg zarodowych dla związków hodowlanych; urządzanie wycieczek rolniczych, wystaw płodów i wyrobów gospodarskich, zwierząt, maszyn i narzędzi rolniczych z wyszczególnieniem za postęp; zawiązywanie i utrzymywanie stosunków z innymi towarzystwami rolniczymi; zakładanie wspólnych składów płodów rolniczych, sklepów, rzeźni, piekarń, zakupywanie od członków płodów rolniczych i ich sprzedaży; sprowadzanie dla członków nasion, nawozów, soli, maszyn oraz narzędzi rolniczych; pośredniczenie w dostarczaniu taniego kredytu dla członków przez kasy systemu Raiffeisena lub podobnych i organizowanie kas zapomogowych; organizowanie towarzystw i związków ubezpieczeniowych wszelkiego rodzaju, zabezpieczających domostwa, dobytek, plony i życie, pośrednictwo w przedsiębiorstwach melioracyjnych członków i zakładanie spółek drenarskich; prowadzenie statystyki zbiorów płodów rolnych i żywego inwentarza; pośrednictwo w najmowaniu sług i robotników rolnych, regulowanie wzajemnych stosunków pracodawców i pracobiorców; popieranie władz w dążności do podniesienia produkcji rolniczej i hodowlanej, wykonywanie wszelkich zleceń władz do tego zdążających; zrzeszenie wszystkich rolników w swej organizacji zawodowej dla bronienia ich interesów; normowanie cen produktów rolniczych w stosunku do ich kosztów produkcji; pośredniczenie przy nabywaniu i sprzedawaniu ziemi, szczególni pochodzącej z parcelacji przymusowej.

Członkowie Towarzystwa Każdy członek miał prawo:

brać udział w zebraniach kółek z głosem stanowiącym; wybierać i być wybieranym w miarę przepisów statutu; korzystać z księgozbiorów, pism i innych środków i urządzeń, jakimi Towarzystwo rozporządzało; za pośrednictwem zarządów kółek i zarządów powiatowych przedstawiać wnioski pod obrady zarządu głównego, rady ogólnej i walnego zebrania powiatowego; zawiązywać zrzeszenia albo związki dla pielęgnowania poszczególnych gałęzi gospodarstwa, jw tym: chowu bydła, pszczelnictwa, sadownictwa, ogrodnictwa; przedstawiać wydziałowi kółek osoby, pragnące wstąpić do Towarzystwa.

Kółka rolnicze Organizacyjnie Towarzystwa opierało się na kółkach rolniczych. Członkiem kółka rolniczego mogła zostać osoba, która skończyła 18 lat.

W każdej miejscowości, w której znajdowało się przynajmniej 10 członków, mogło powstać kółko rolnicze w celu skuteczniejszej pracy nad osiągnięciem celów określonych statutem Towarzystwa.

Liczba członków kółek rolniczych Według danych J. Borkowskiego i A. Gurnicza liczba kółek rolniczych i członków w wybranych powiatach przedstawiała się następująco:

Powiat1927Liczba kółek rolniczychLiczba członkówKatowicki14256Lubliniecki15252Pszczyński 652620Rybnicki35755Tarnogórski7113Razem1363996 Na każde kółko rolnicze przypadało 22 członków. W 1930 r. liczba kółek w omawianych powiatach wzrosła do 205, a członków do 4826. Rok 1938 zamknął się zarejestrowaniem 234 kółek i 7556 członków. Oznaczało to objęcie siecią kółkową 75% gmin i ponad 60% rolników.

Przypisy

__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Polskie organizacje rolnicze Kategoria:Historia Cieszyna