mały|Benedyktyni z opactwa Subiaco w Arizonie w stallach w czasie celebracji godzin kanonicznych Obrządek monastyczny, inaczej ryt monastyczny, także rzymsko-monastyczny (łac. ritus monasticus, ritus Romano-monasticus, ang. Benedictine rite) – obrządek chrześcijański, wariant obrządku rzymskiego w użyciu w zakonie benedyktynów. Zasadniczo nazwa ta odnosi się do sposobu sprawowania godzin kanonicznych, opierającego się na ustaleniach, zawartych w Regule świętego Benedykta. Natomiast msza u benedyktynów nie wykazuje większych różnic z mszą rzymską.
Odrębnym obrządkiem, choć również opierającym się w organizacji oficjum na Regule św. Benedykta, jest obrządek cysterski.
Godziny kanoniczne w obrządku monastycznym Historia mały|Początek I nieszporów Wniebowstąpienia Pańskiego (Antiphonale monasticum, 1934) W VI wieku reguła św. Benedykta zmodyfikowała układ (łac. cursus) psałterza, który był w użyciu w Rzymie w wieku V. Z kolei w późniejszych wiekach oficjum rzymskie przejęło niektóre elementy z oficjum benedyktyńskiego.
Układ psałterza Układ monastycznych ksiąg liturgicznych jest różny od rzymskiego. W obrządku rzymskim psałterz godzin kanonicznych ułożony jest w porządku tygodniowym od niedzieli do soboty (w wersji tradycyjnej) lub czterotygodniowym (od I nieszporów niedzieli I tygodnia do modlitwy w ciągu dnia soboty IV tygodnia, wersja zmodyfikowana po soborze watykańskim II). W obrządku monastycznym kolejność psalmów w psałterzu jest taka sama jak w biblijnej Księdze Psalmów. W ogólnych zarysach układ ten przedstawia się następująco:
psalmy 1–19 odmawiane są w czasie prymy; psalmy 20–118 rozdysponowane są na matutinum (vigiliae), jutrznię i małe godziny; mały|Benedyktyni z opactwa w Morristown w stanie New Jersey w czasie odprawiania nieszporówpsalmy 119–147 odmawiane są w czasie nieszporów.
Powyższe dotyczy zarówno układu tradycyjnego jak i zreformowanego po soborze watykańskim II (schemat A), choć istnieją różnice w szczegółach. Posoborowa wersja monastycznej liturgii godzin dopuszcza też stosowania innych układów psałterza (schematy B, C i D).
Budowa poszczególnych godzin kanonicznych Monastyczne godziny kanoniczne są w ogólności podobne do rzymskich, ale różnią się wieloma szczegółami. Na przykład przed wezwaniem (czyli przed psalmem 94) śpiewa się dodatkowy psalm bez antyfony (in directum), najczęściej psalm 3. W wielkie święta każdy nokturn matutinum ma cztery czytania, czyli w sumie jest dwanaście czytań (w oficjum rzymskim dziewięć). W nieszporach odmawia się cztery psalmy (w obrządku rzymskim pięć w wersji tradycyjnej, trzy w wersji posoborowej).
Księgi liturgiczne obrządku monastycznego Księgi chórowe mały|Matutinum (vigiliae) Bożego Narodzenia w obrządku monastycznym: widoczne nuty ostatnich responsoriów III nokturnu (Liber responsorialis, 1895)Liber responsorialis juxta ritum monasticum (1895) Antiphonale monasticum (1934) In nocte nativitatis Domini (1936) Ordo Hebdomadae sanctae iuxta ritum monasticum (1961)
Psalterium monasticum (1981) Antiphonale monasticum (I – 2005; II – 2006; III – 2007) Nocturnale Solesmense (2010)
Brewiarze i liturgia godzin
Breviarium monasticum (1930) Thesaurus Liturgiae Horarum Monasticae (1977)
Inne Processionale monasticum (1893) Caeremoniale monasticum (...) Congregationis s. Mauri (1645)
Przypisy
Kategoria:Katolickie ryty liturgiczne