Witania (Withania Pauquy) – rodzaj roślin z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Obejmuje 19 gatunków. Występują one w południowej Europie, południowej i wschodniej Azji oraz w niemal całej Afryce (bez Madagaskaru i niektórych krajów na zachodzie kontynentu).
Witania ospała W. somnifera stanowi surowiec (zwany ashwagandha) do wyrobu leku roślinnego pierwotnie w hinduskiej medycynie ludowej (ajurwedzie). Lek tradycyjnie stosowany jest głównie jako uspokajający, nasenny, redukujący stres. Liście i mazidła z ziela stosowane są do leczenia ran, chorób skóry i reumatoidalnych. Owoce tego gatunku znaleziono w wieńcu kwiatowym złożonym w najbardziej wewnętrznej skrzyni grobowej w grobowcu Tutanchamona. Owoce Withania coagulans wykorzystywane są do koagulacji mleka podczas wyrobu sera.
Morfologia Pokrój Krzewy i byliny (geofity) o pędach pokrytych rozgałęzionymi włoskami. Pędy wzniesione, zwykle mocno rozgałęzione. Liście Skrętoległe i naprzeciwległe, przy czym często występuje anizofilia – zróżnicowanie wielkości liści wyrastających w parach. Liście są ogonkowe, pojedyncze, całobrzegie. Kwiaty Obupłciowe lub funkcjonalnie jednopłciowe. Wyrastają na krótkich szypułkach, zwykle zwisając, pojedynczo lub w grupach po 2–6 w kątach liści. Działki kielicha w liczbie 5 zrośnięte w rurkę dzwonkowatego kształtu, z działkami równej długości lub silnie asymetrycznymi, z ząbkami na końcach działek. Dzwonkowata korona z płatkami rozdzielonymi do ok. połowy. Pręcików jest 5, równej długości, nie wystających z rurki korony, z nitkami wyrastającymi blisko nasady korony, lekko spłaszczonymi w dole. Dysk miodnikowy w postaci pierścienia otaczającego u nasady zalążnię. Ta jest dwukomorowa, z licznymi zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka. W kwiatach funkcjonalnie męskich zalążnia jest zredukowana i pozbawiona szyjki i znamienia, w kwiatach żeńskich zredukowane jest pręcikowie. Owoce Kulistawe i gładkie jagody ciasno lub luźno otoczone trwałym kielichem. Zawierają one liczne (do 150) nasiona, kształtu nerkowatego lub dyskowatego.
Systematyka Rodzaj z podplemienia Withaninae z plemienia Physaleae z podrodziny Solanoideae z rodziny psiankowatych (Solanaceae). W niektórych ujęciach bywa tu włączana Mellissia begoniifolia (jako W. begoniifolia) – endemit Wyspy Świętej Heleny, wyodrębniana w monotypowy rodzaj.
Wykaz gatunków Withania adpressa Coss. ex Batt. Withania adunensis Vierh. Withania aristata (Aiton) Pauquy Withania chamaesarachoides (Makino) Hunz. Withania coagulans (Stocks) Dunal Withania echinata (Yatabe) Hunz. Withania frutescens (L.) Pauquy Withania grisea (Hepper & Boulos) Thulin Withania heterophylla (Hemsl.) Hunz. Withania japonica (Franch. & Sav.) Hunz. Withania kweichouensis (Kuang & A.M.Lu) Hunz. Withania qaraitica A.G.Mill. & Biagi Withania reichenbachii (Vatke) Bitter Withania riebeckii Schweinf. ex Balf.f. Withania sinensis (Hemsl.) Hunz. Withania sinica (Kuang & A.M.Lu) Hunz. Withania somnifera (L.) Dunal – witania ospała Withania sphaerocarpa Hepper & Boulos Withania yunnanensis (Kuang & A.M.Lu) Hunz.
Przypisy
Kategoria:Wielosiłowate