mały|Piesza pielgrzymka podchodząca pod mury klasztoru na Jasnej Górze aleją Sienkiewicza w sierpniu 2024 Pielgrzymka na Jasną Górę — pielgrzymka w Kościele katolickim w Polsce, której miejscem docelowym jest klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie.
Miejsce to od XV wieku jest najczęściej odwiedzanym miejscem pielgrzymkowym w Polsce. W 2003 roku sanktuarium odwiedziło 4 mln pielgrzymów z 80 krajów świata, z czego prawie 800 tys. osób przybyło w 120 ogólnopolskich pielgrzymkach. Z samej Warszawy w 2022 roku wyruszyło siedem pielgrzymek niezmotoryzowanych.
W 2022 roku Biuro Prasowe Jasnej Góry poinformowało, że od 4 czerwca do 14 sierpnia, w 139 pielgrzymkach zorganizowanych do maryjnego sanktuarium, przyszło 50,5 tys. osób, a w 220 pielgrzymkach rowerowych przybyło blisko 7 tys. osób. W 2023 roku całkowita liczba odwiedzających wyniosła około 3,6 mln pielgrzymów: przybyło 228 pielgrzymek pieszych, 200 grup rowerowych, 17 grup biegowych, 2 pielgrzymki rolkowe i 1 konna. mały|Uczestnicy uroczystości święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny na Jasnej Górze w 2005 roku mały|Pielgrzymki w 2013 roku
Większość pielgrzymów przybywa pieszo, w zorganizowanych grupach. Niektóre z nich, jak np. Pielgrzymka Warszawska, mają tradycję sięgającą kilkuset lat wstecz. Piesze pielgrzymki na Jasną Górę wyruszają z wielu miast Polski, głównie w okresie letnim. Najczęściej przybywają one do Częstochowy na Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia) lub na Uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej (26 sierpnia). Są to pielgrzymki wielodniowe; przejście pieszo z Warszawy na Jasną Górę zajmuje około dziesięciu dni.
Do najstarszych lokalnych tradycji zaliczana jest pielgrzymka pabianicka, dla której Biuro Prasowe Jasnej Góry przytacza zapis z kronik parafii św. Mateusza z rokiem 1468. W kronikach jasnogórskich odnotowano także pielgrzymkę górali z Żywiecczyzny w 1611 roku, przy czym nie wiadomo, czy po tej dacie odbywała się ona regularnie. W przypadku Sieradza Muzeum Okręgowe wskazuje na dokumenty z XVI i XVII wieku potwierdzające udział sieradzkich pątników w pielgrzymowaniu na Jasną Górę, ale pierwszą zorganizowaną pieszą pielgrzymkę sieradzką datuje na połowę XIX wieku.
W źródłach za najstarszą pielgrzymkę udokumentowaną w kronikach często uznawana jest pielgrzymka z Gliwic, która wyruszyła do Częstochowy we wrześniu 1626 roku jako wypełnienie ślubowania po ocaleniu miasta podczas wojny trzydziestoletniej. Kolejne dawne tradycje pieszych pielgrzymek wiązane są m.in. z Kaliszem, Łowiczem i Warszawą; Warszawska Pielgrzymka Piesza po raz pierwszy wyruszyła 6 sierpnia 1711 roku jako wypełnienie ślubowania po ustaniu zarazy.
Do najdłuższych pieszych tras pielgrzymkowych na Jasną Górę należą trasy prowadzące z północnej Polski. Najdłuższy wariant Szczecińskiej Pieszej Pielgrzymki rozpoczyna się w Pustkowie nad Bałtykiem i liczy 651,8 km; wariant ze Świnoujścia liczy 639,7 km, a wariant ze Szczecina 531,3 km. Biuro Prasowe Jasnej Góry wskazywało, że trasa z Pustkowa zaczyna się przy Bałtyckim Krzyżu Nadziei, trwa 20 dni i prowadzi przez prawie 100 miejscowości.
Jedną z najdłuższych jest również Kaszubska Piesza Pielgrzymka z Helu. Jej uczestnicy wyruszają 25 lipca i przez 19 dni pokonują 638 km, przechodząc przez województwa pomorskie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie, łódzkie i śląskie. W części źródeł była określana jako najdłuższa piesza pielgrzymka w Polsce, jednak aktualne zestawienia dystansów wskazują dłuższy wariant szczeciński z Pustkowa. mały|Pielgrzymka łowicka w 2010 roku
W 2019 roku w pielgrzymkach pieszych na Jasną Górę wzięło udział około 125 tys. osób, z czego około 87 tys. dotarło przed 15 sierpnia, a 37 tys. przed 26 sierpnia.
Według danych za 2024 rok najliczniejszymi grupami były: pielgrzymka Rodziny Radia Maryja, Odnowy w Duchu Świętym, rolników, ludzi pracy, pocztowców i anonimowych alkoholików. Wśród pielgrzymek, które przybyły różnymi środkami lokomocji, najliczniejsze były parafialne – prawie 2,5 tys. takich grup odwiedziło Jasną Górę w 2024 roku. Natomiast wśród grup diecezjalnych dominowali pielgrzymi z diecezji Radomskiej, Tarnowa, Zagłębia Dąbrowskiego i Łodzi. mały|21. Pielgrzymka Rolkowa – Warszawa–Częstochowa w 2024 roku
Oprócz pielgrzymek pieszych liczne są także pielgrzymki rowerowe. W 2023 roku w 200 grupach rowerowych dotarło na Jasną Górę 8,6 tys. osób (w 2019 roku w 170 grupach – 11,25 tys.), a w 17 pielgrzymkach biegowych – 475 osób (w 2019 roku było 15 grup – 413 osób). Największą spośród nich jest Ogólnopolska Pielgrzymka Rowerowa, składająca się z wielu grup wyjeżdżających z różnych lokalizacji i zmierzających na Jasną Górę. Za najstarszą pielgrzymkę rowerową na Jasną Górę uznawana jest Pielgrzymka Rowerowa im. św. Krzysztofa z Rzeszowa; jej początki wiązane są z Marianem Celkiem, który w 1979 roku samotnie przyjechał rowerem z Rzeszowa na Jasną Górę w podziękowaniu za wybór Karola Wojtyły na papieża.
Pierwsza pielgrzymka biegowa wyruszyła z Bytowa w 1990 roku; jej inicjatorem był Stanisław Majkowski z Klubu Biegacza Goch. Od 2000 roku organizowana jest Pielgrzymka Kawalerii Konnej na Jasną Górę z Zaręb Kościelnych. Pierwsza pielgrzymka na rolkach z Warszawy na Jasną Górę wyruszyła w 2003 roku; według opisu michalitów uczestniczyło w niej pięciu rolkarzy, a późniejsze statystyki jasnogórskie odnotowały ją jako dziewięcioosobową pielgrzymkę.
Historia mały|Obraz Adriana Głębockiego: Przybycie kompanii na Jasną Górę. Jasna Góra w Częstochowie to miejsce pielgrzymkowe o długiej tradycji. Według przekazów, już w 1382 roku książę Władysław opolski sprowadził paulinów z Węgier, co zapoczątkowało rozwój sanktuarium. Tradycja pieszego pątnictwa do Jasnej Góry sięga XV wieku — rozpoczęła się, gdy odrestaurowana po kradzieży ikona Czarnej Madonny została przewieziona w uroczystej procesji z Krakowa do klasztoru paulinów w Częstochowie.
Pierwsza odnotowana pielgrzymka do klasztoru jasnogórskiego wyruszyła z Gliwic we wrześniu 1626 roku, by podziękować Matce Bożej za pomoc w ocaleniu miasta przed duńskim oblężeniem w czasie wojny trzydziestoletniej. Miasto obiecało wówczas, że pielgrzymka będzie corocznym wydarzeniem. mały|Częstochowa, pielgrzymka akademicka na Jasnej Górze 24 maja 1936 Druga odnotowana pielgrzymka pochodziła z Kalisza (1637 rok), a trzecia z Łowicza (1656 rok). Pielgrzymka z Warszawy wyruszyła po raz pierwszy 6 sierpnia 1711 roku. Od tego czasu Warszawska Pielgrzymka Piesza (WPP) regularnie odwiedza Panią Jasnogórską. WPP pielgrzymuje nieprzerwanie od 1711 roku – szła nawet w czasach zaborów, podczas II wojny światowej oraz Powstania Warszawskiego. Nie przerwała jej także pandemia COVID-19; w czasie obostrzeń sanitarnych na szlak wyszła oficjalna reprezentacja 60 osób.
Dwa wieki później przybywało tu już wiele innych pielgrzymek, m.in. z Gliwic, Żywca, Krakowa i Poznania. mały|XXVIII Pielgrzymka Rodziny Radia Maryja w 2019 roku Od 1979 roku organizowana jest barwna Piesza Pielgrzymka Młodzieży Różnych Dróg. Jej pomysłodawcą był ks. Andrzej Szpak. Początkowo zorganizował pielgrzymkę hippisów, a później dołączyli do niej członkowie innych młodzieżowych subkultur. W tym samym roku wyruszyła też pierwsza pielgrzymka rowerowa — najstarsza w Polsce: Pielgrzymka Rowerowa im. Świętego Krzysztofa z Rzeszowa.
W 1990 roku z Bytowa ruszyła pierwsza pielgrzymka biegowa.
Od 2000 roku organizowana jest widowiskowa pielgrzymka konna z Zaręb Kościelnych, podczas której kawalerzyści jadą w pełnym rynsztunku, z charakterystycznymi lancami oraz sztandarem z wizerunkiem Maryi.
W 2003 roku po raz pierwszy na Jasną Górę dotarła dziewięcioosobowa pielgrzymka na rolkach. Odbyła się także pielgrzymka konna z udziałem prawie 20 osób. Jak co roku najwięcej było jednak pielgrzymek pieszych: 256 – to o 45 więcej niż w 2002 roku, a udział w nich wzięło blisko 170 tys. osób. Od 2015 roku organizowana jest też pielgrzymka rolkarzy z Wrocławia.
Pielgrzymki na Jasną Górę w kulturze
Obraz Ludwika Stasiaka: „Pielgrzymka na Jasną Górę” Reportaż Władysława Reymonta: Pielgrzymka do Jasnej Góry Główny temat filmu w reżyserii Józefa Lejtesa: Pod Twoją obronę
Przypisy
Kategoria:Jasna Góra Kategoria:Pielgrzymki