Zamek w Łabiszynie – nieistniejący zamek rycerski z XIV wieku w Łabiszynie na Kujawach, w województwie kujawsko-pomorskim.
Historia W XIII wieku w Łabiszynie istniał gród obronny, wzmiankowany w 1247 roku jako castrum Labisin. W roku 1376 Wojciech z Kościelca i Łabiszyna, wojewoda brzeskokujawski, wzniósł na miejscu dawnej siedziby rodowej murowany z cegły obiekt obronny. Całe założenie położone było na wyspie na Noteci, zwanej obecnie Wyspą Parkową.
Zamek wzmiankowano jako castrum Labischin w 1383 roku podczas wojny domowej Grzymalitów z Nałęczami, gdy: w okresie bezkrólewia, po śmierci Ludwika Węgierskiego, zbrojne oddziały wojewody Wojciecha z zamku w Łabiszynie organizowały wyprawy łupieżcze na dobra Nałęczów, w okolice Gniezna, Kłecka, Zwanowa, Znina, Kiszkowa, Wronek, Szamotuł, Buku, Grodziska i PowidzaA. Szweda, Stronnictwo starosty Domarata z Pierzchna w czasie wojny domowej w Wielkopolsce [w:] Książęta, urzędnicy, złoczyńcy ("Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza", 6), Gdańsk 1999, s. 213-234.. Nieznane jest rozplanowanie i wygląd zamku z tego okresu. Zapewne przynajmniej jeden z budynków był jednotraktowy, wzniesiono go na rzucie wydłużonego prostokąta i posiadał sklepione kolebkowo piwnice. Być może pozostała zabudowa wewnętrzna była drewniana. Po Wojciechu z Łabiszyna właścicielem zamku był jego syn Maciej Kościelec z Łabiszyna. W listopadzie 1410 roku na zamku nocował król Władysław Jagiełło z dworem i doradcamiA. Gąsiorowski, Itinerarium króla Władysława Jagiełły (1386-1434), Warszawa 1972, s. 41-109..
W 1649 roku Łabiszyn został sprzedany Krzysztofowi Gembickiemu herbu Nałęcz, kasztelanowi gnieźnieńskiemu. Po zmarłym Krzysztofie majątek odziedziczył w 1659 roku jego syn Andrzej. Następnie około 1676 roku dobra łabiszyńskie z zamkiem odkupił stryjeczny brat Andrzeja, kasztelan łęczycki, późniejszy starosta dybowski - Paweł GembickiKs. I. Polkowski, Historya majętności łabiszyńskiej od roku 1376-1876, Poznań 1876, s. 13-15. Z powodu braku poważnych badań nieznane są późniejsze dzieje i przekształcenia zamku. Wg tradycji w 1709 lub 1710 roku tutejszy dziedzic Maciej Gembicki, przeciwnik Augusta II Mocnego, zginął podczas obrony zamku przed wojskami saskimiR. Nowicki, Skórzewscy właściciele dóbr łabiszyńskich. Rola w życiu społeczno--politycznym wielkopolskiego ziemiaństwa, Toruń 2002, s.31.
W drugiej połowie XVIII lub wg innych źródeł w pierwszej połowie XIX w. na miejscu bądź w bezpośrednim pobliżu dawnej siedziby obronnej wzniesiono nowy dwór.
W 2002 roku przeprowadzono w miejscu zamku niewielkie badania archeologiczneTamara Zajączkowska, Aneta Trzcińska-Kałużna, Gotycki zamek w Łabiszynie. Historia ukryta w ziemi [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu, Tom 8, 2003, s. 144 - 154..
Przypisy
Bibliografia Tamara Zajączkowska, Aneta Trzcińska-Kałużna, Gotycki zamek w Łabiszynie. Historia ukryta w ziemi [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu, Tom 8, 2003, s. 144 - 154. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm, Leksykon zamków w Polsce, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2022, ISBN 9788321352138.
Kategoria:Nieistniejące zamki w Polsce Kategoria:Zamki w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Zamki na Kujawach Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo brzeskokujawskie)