Fabryka Kabli Ożarów – fabryka kabli w Ożarowie Mazowieckim funkcjonująca w latach 1929–2003. Założona 24 maja 1929 jako spółka akcyjna przez Franciszka Radziwiłła, Piotra i Stefana Bergmanów oraz Jurisa Jana Breisiga.
Przez lata funkcjowała pod nazwami: Polskie Fabryki Kabli i Walcownie Miedzi, Spółka Akcyjna Zakład K-3 – Fabryka Kabli w Ożarowie Mazowieckim; Fabryka Kabli Ożarów S.A..
Historia Fabryka kabli w Ożarowie postawiona została na działce o powierzchni ok. 11 ha zakupionej od miejscowego rolnika Ignacego Perza. Akt założenia spółki akcyjnej „Polskie Fabryki Kabli i Walcownie Miedzi” SA podpisany był u rejenta warszawskiego Dobrowolskiego przez: Jurisa Jana Breisiga przedstawiciela firmy „Elwerta” z Glarus w Szwajcarii, Franciszka księcia Radziwiłła oraz Piotra i Stefana Bergmanów przedstawicieli firmy "Felten i Guilleaume" z Kolonii z kapitałem zakładowym 1 milion zł.
Okres przedwojenny i czas okupacji Po pierwszym roku kapitał spółki został zwiększony do kwoty 3,5 mln zł. W 1931 uruchomiono produkcję kabli elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych. W 1933 uruchomiona została kolejna hala do której przeniesiono maszyny i urządzenia z zakładu „Siemensa” z Rudy Pabianickiej. W 1937 wyprodukowano kabel telefoniczny dalekosiężny podmorski o długości 20 km w jednym odcinku. Został ułożony na trasie Oksywie-Hel ze specjalnie do tego celu przygotowanego statku i pod nadzorem pracowników z Ożarowa. W 1938 zatrudnionych było 600 robotników i 100 urzędników i wyprodukowano 10 tys. ton wyrobów.
W czasie kampanii wrześniowej ożarowska fabryka została zbombardowana i spaliły się magazyny. Z ramienia władz okupacyjnych kierownictwo w fabryce objęli przedstawiciele firmy „Felten&Guilleaume”. W 1940 zostały odbudowane spalone hale a w 1941 postawiona została kolejna hala. W letnich miesiącach 1944, wobec zbliżającego się frontu Niemcy wywieźli z Ożarowa wszelkie nadające się do zdemontowania maszyny i urządzenia.
Po upadku powstania warszawskiego, w październiku 1944 na terenie zakładu funkcjonował przejściowy obóz jeniecki dla żołnierzy Armii Krajowej, którzy następnie wagonami kolejowymi byli wywożeni do obozów na terenie Niemiec. W styczniu 1945 teren fabryki został zaminowany i przygotowany do wyburzenia. 16 stycznia, wykorzystując popłoch i zamieszanie Niemców, robotnik Ignacy Chudzik poprzecinał przewody detonacyjne.
Okres PRL Po wyzwoleniu, dopiero w 1947 dotarły pierwsze transporty maszyn z rewindykacji. Produkcja w fabryce uruchomiona została w 1949. W kolejnych latach rozbudowywano ożarowski zakład: w 1950 wzniesiono budynek dla technikum kablowego, który następnie przeznaczono na biurowiec. W tym czasie postawiono również budynek dla Centralnego Biura Konstrukcji Kablowych, w 1952 zakończono budowę nowej hali, w 1953 zakończono budowę drugiej hali w której znalazły się maszyny do produkcji przewodów o izolacji gumowej i z tworzyw sztucznych, w 1955 wybudowano odlewnie miedzi w 1963 zakończono rozbudowę głównej hali produkcyjnej.
W 1947 Fabryka Kabli w Ożarowie (FKO) została połączona z zakładem należącym do Towarzystwa Przemysłowego „Kabel” SA w Warszawie przy ulicy Kaczej. Połączone zakłady przyjęły nazwę "Warszawskie Zakłady Wytwórcze Materiałów Elektrotechnicznych".
Do końca lat 60. XX wieku zrealizowano w FKO: opanowanie produkcji dalekosiężnych kabli symetrycznych o izolacji styrofleksowej, opanowanie technologii ciągłej wulkanizacji gumy, wykonanie pierwszego w kraju kabla dalekosiężnego, współosiowego normalnowymiarowego 2,6/9,5 (8,5 MHz), będącego wspólnym dziełem konstruktorów i technologów Fabryki i CBKK, uruchomienie produkcji kabli elektroenergetycznych i sygnalizacyjnych o izolacji i powłoce z polwinitu (plastyfikowanego polichlorku winylu), uruchomienie produkcji telefonicznych kabli stacyjnych i zakończeniowych o izolacji i powłoce z polwinitu.
W latach 70 XX wieku zrealizowano kolejne inwestycje w ożarowskiej fabryce.
zakup, montaż i rozruch trzech nowoczesnych linii wytłaczarkowych firmy General (Anglia) w latach 1970-71,
zakup w 1971 roku w firmie Harden (Anglia) krajarki oraz drukarki do papieru służącego do izolowania żył telefonicznych kabli miejscowych,
w 1972 roku zakup pierwszej w Polsce prasy ślimakowej do ołowiu firmy Sandelin ze Szwecji, budowa i wyposażenie hali produkcyjnej w latach 1974–76,
W latach 1975-77 w oparciu o kontrakt z francuskim konsorcjum SAT/SERET zrealizowano inwestycję „pod klucz” Zakład Kabli Telekomunikacyjnych. Był to na ówczesne czasy najbardziej nowoczesny tego typu obiekt na świecie.
W latach 80. XX wieku rozbudowano bazę socjalną dla pracowników: przygotowano hotel pracowniczy dla 160 pracowników, adaptowano dwie kondygnacje biurowca na zakładową przychodnię zdrowia, adaptowano drugi dziesięciopiętrowy wieżowiec na 106 mieszkań, rozpoczęto budowę siedmiu czteropiętrowych bloków mieszkalnych, tworzących kompleks osiedlowy, który zakończono w 1991 roku, adaptowano hotel pracowniczy na mieszkania rodzinne w 1994 roku.
W 1989 uruchomiono produkcję kabli światłowodowych. Produkowano je w dwóch technologiach: rozetowa, oparta na maszynach firmy SAT (Francja), tubowa, oparta na maszynach firmy Rosendahl (Austria).
W 1993 FKO uzyskała certyfikat jakości zgodny z międzynarodową normą ISO 9002, przyznany przez British Approvals Service for Cables (BASEC). Sytuacja finansowa FKO w drugiej połowie lat 90. XX wieku byłą na tyle dobra, że w 1997 podjęto decyzję o uruchomieniu produkcji kabli elektroenergetycznych o izolacji z polietylenu usieciowanego na napięcia do 36/66 kV.
Odbiorcami produkcji ożarowskiej fabryki były kraje takie jak: Wielka Brytania, Niemcy, Jugosławia, Meksyk, Irak, Iran, Egipt, Arabia Saudyjska, Libia, Liban, Chiny, Kuwejt, Jemen, Francja, Maroko, Algieria, Stany Zjednoczone, Grecja, Turcja, Rosja.
Prywatyzacja FKO 1 maja 1997 FKO została przekształcona z Przedsiębiorstwa Państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W styczniu 1998 akcjonariuszami była spółka giełdowa Elektrim S.A. oraz Spółka Pracownicza FK Ożarów Sp. z o.o. i Polski Fundusz Przedsiębiorczości. W 1999 Elektrim stworzył holding trzech fabryk kabli Elektrim Kable S.A. w składzie: Bydgoska Fabryka Kabli, Fabryka Kabli Ożarów i Fabryki Kabli Załom.
Na początku stycznia 2002 Holding Elektrim Kable S.A. został sprzedany firmie Tele-Fonika KFK S.A. z Krakowa.
Strajk i likwidacja FKO Nowy właściciel, w krótkim czasie, ogłosił decyzję o likwidacji fabryki w Ożarowie. Pracownicy FKO nie zgodzili się aby dobrze prosperujący zakład, w którym pracowało dużo mieszkańców miasta, został zlikwidowany. Dnia 22 kwietnia 2002 został ogłoszony strajk w Fabryce Kabli w Ożarowie Mazowieckim. Strajk trwał 306 dni i był najdłuższym protestem pracowniczym. W jego trakcie prowadzono rozmowy i negocjacje na wielu szczeblach władzy. Mimo deklaracji właściciela FKO, że nikt nie będzie zwalniany i zakład nie będzie likwidowany, wszystkie jego działania zmierzały do tego celu. Obietnice składane pracownikom FKO były omijane jak również publiczne deklaracje Tele-Foniki KFK były przez nią łamane.
26 listopada 2002 była podjęta próba siłowej pacyfikacji protestujących w obronie ożarowskiej fabryki.
Ostateczne zakończenie strajku miało miejsce 21 lutego 2003 podpisaniem porozumienia gdzie sygnatariuszami byli:
Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Nowa Fabryka Kabli Ożarów Sp.z.o.o. Telefonika Kable S.A. Miasto i Gmina Ożarów Mazowiecki Komitet Protestacyjny Pracowników FKO
W ostateczności na części dawnej Fabryki powstała Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro-Park WisłosanRozporządzenie RM z dnia 8 kwietnia 2003. W części administracyjnej FKO umieszczona została siedziba starostwa powiatu warszawskiego zachodniego.
Dyrektorzy FKO W okresie powojennym funkcję Dyrektora Naczelnego Fabryki Kabli w Ożarowie Mazowieckim sprawowali:
Leon Szereszewski (1945–1947), Jerzy Adamski (1948), Waldemar Friling (1949), Tadeusz Paczesny (1949–1951), Franciszek Goczał (1951–1953), Stefan Parzeniecki (1953–1956), Edward Michalski (1956–1957), Sylwester Michalak (1957–1970), Waldemar Malecki (1970–1972), Ryszard Santarek (1972–1977), Stanisław Pilarowski (1977–1979), Tadeusz Wikło (1979–1981), Edward Posłuszny (1981–1992), Bogdan Zapaśnik (1992–1995), Edward Posłuszny (1995–1999), Grzegorz Gębala (1999–2001), Zenon Biczkowski (2001–2002).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Przedsiębiorstwa w Ożarowie Mazowieckim Kategoria:Byłe przedsiębiorstwa w Polsce Kategoria:Polskie przedsiębiorstwa przemysłu elektrotechnicznego