Hanna (Anka) Ptaszkowska (ur. 17 grudnia 1935 w Warszawie, zm. 6 listopada 2025) – polska krytyczka sztuki i dziennikarka.
Założycielka Galerii Foksal razem z Włodzimierzem Borowskim i Mariuszem Tchorkiem.
Życiorys Studiowała historię na Uniwersytecie Warszawskim, została usunięta ze studiów w okresie stalinizmu. Następnie studiowała historię sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jej praca magisterska z historii sztuki, pisana pod kierunkiem Jacka Woźniakowskiego, była poświęcona twórczości Tadeusza Kantora. Działała w lubelskim środowisku Grupy Zamek. Przeprowadziła się do Warszawy pod koniec lat 50. XX wieku i związała się tamże z Galerią Krzywego Koła (zob. Klub Krzywego Koła). Poślubiła rzeźbiarza Edwarda Krasińskiego, z którym ma córkę Paulinę Krasińską. Mieszkała z mężem w domu zbudowanym przez jej matkę w Zalesiu od 1962 roku.
Założyła Galerię Foksal w Warszawie z Włodzimierzem Borowskim i Mariuszem Tchorkiem w 1966 roku. Współprowadziła tę galerię do 1970 roku, a następnie przeprowadziła się na stałe do Paryża, gdzie mieszkała z drugim mężem, fotografem Eustachym Kossakowskim. Była kuratorką jego wystawy (). We Francji założyła galerię konceptualną, współpracowała z polskim emigracyjnym środowiskiem artystycznym i z francuskimi artystami. Wraz z Danielem Burenem, Michelem Claurą i François Guinochetem stworzyli dwie galerie sztuki, obie eksperymentalne: konceptualną Galerię 1–36 i alternatywną przestrzeń Vitrine pour l'Art Actuel, która składała się z baru i księgarni specjalizującej się w książkach artystycznych. W swoim paryskim mieszkaniu organizowała spotkania i wystawy, pomagając młodym artystom. Podobnie jak niegdyś ją i jej przyjaciół wspierali Henryk Stażewski i Mewa (Maria-Ewa) Łunkiewicz-Rogoyska.
Po 1989 roku działała w zakresie organizacji i krytyki w Polsce. Dzięki jej zaangażowaniu Muzeum Sztuki w Łodzi pozyskało zbiór prac amerykańskich artystów.
Jeden z projektów Galerii Foksal, zorganizowany z w ramach obchodów 40-lecia istnienia galerii pt. „Pożegnanie wiosny/Bal w Zalesiu. Rekonstrukcja” z 1968 odbył się w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w 2006 w ramach Galerii Dokumentu CSW; z udziałem Anki Ptaszkowskiej i artystów: Pawła Althamera, Pauliny Ołowskiej, Joanny Zielińskiej i in. Kuratorem był Paweł Polit.
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zorganizowało w 2023 roku wystawę pt. Anka Ptaszkowska. Przypadkiem, na której zaprezentowano prace artystów, z którymi współpracowała i przyjaźniła się. Kuratorkami wystawy były Maria Matuszkiewicz i Agnieszka Tatasiuk-Sutryk. Anna Molska nakręciła w 2023 o niej film dokumentalny pt. Wyobraźcie sobie, że istnieje prawda w sztuce, który był pokazywany na tej wystawie.
Anka Ptaszkowska zmarła 6 listopada 2025 w wieku 89 lat. Została pochowana w Zalesiu.
Dorobek Początkowo publikowała w lubelskich „Strukturach”, wkładce do „Kameny”. Jej pierwszy artykuł z 1959 roku pt. Klasyka czy awangarda? omawiał twórczość Henryka Stażewskiego. Po przeprowadzce do Warszawy publikowała w dodatku „itd” do „Wiadomości Plastycznych”. Interesowała ją sztuka eksperymentalna i odwołująca się do radykalnej awangardy. Jej zdaniem sztuka winna być radykalna, zaangażowana i zmieniać świat, swoje podejście przedstawiła w tekście pt. Czy istnieje w Polsce ruch artystyczny?, który powstał w 1968 roku. Sama nie uważała się za artystkę.
Publikacje książkowe: Wierzę w wolność, ale nie nazywam się Beethoven (Słowo/obraz terytoria, 2010) Dom w Zalesiu i jego pobocza (2023)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy krytycy sztuki Kategoria:Polscy kuratorzy sztuki Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polacy we Francji