Zasady żołnierskiego zachowania – ustalony w regulaminach wojskowych i innych aktach prawnych zbiór norm regulujących zachowanie żołnierza w różnych sytuacjach.

Żołnierze w stosunku do innych żołnierzy i do osób cywilnych są zobowiązani przestrzegać zasad etycznych, norm współżycia społecznego oraz zachowywać się z godnością, uprzejmie i taktownie. Obowiązuje ich lojalność wobec innych żołnierzy, poszanowanie języka ojczystego, kultura słowa, powstrzymanie się od używania słów oraz gestów wulgarnych i nieprzyzwoitych. Obowiązkiem każdego żołnierza jest przestrzeganie zasad dyscypliny wojskowej. Nie może on stosować zachowań noszących znamiona mobbingu oraz takich, które mają podtekst erotyczny, a będąc w mundurze nie moze okazywać zażyłych stosunków z inną osobą (publiczne trzymanie się za ręce, całowanie, przytulanie itp). Na terenie jednostki wojskowej żołnierz nie może spożywać alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych podobnie działających substancji.

Zasady zależności żołnierzy Organizacja wojska opiera się na hierarchicznym podporządkowaniu żołnierzy. Żołnierz w stosunku do innych żołnierzy może być przełożonym lub podwładnym, a także starszym, młodszym albo równym stopniem wojskowym.

Przełożonym jest osoba, która na mocy przepisów prawa uprawniona jest do wydawania rozkazów lub poleceń służbowych podporządkowanemu żołnierzowi (podwładnemu). W stosunku do swoich podwładnych przełożony powinien posiadać wyższy lub równy stopnień wojskowy. Sprawuje on funkcje dowódcze, szkoleniowe i wychowawcze. Jest odpowiedzialny za organizację służby podwładnych.

W czasie wspólnego wykonywania obowiązków służbowych przez co najmniej dwóch żołnierzy jeden z nich zawsze pełni rolę przełożonego. Jeżeli przełożony nie został wskazany, to o przełożeństwie decydują w kolejności: posiadany przez żołnierzy stopnień wojskowy, zajmowane stanowisko służbowe, staż w posiadanym stopniu wojskowym, nieprzerwany staż w czynnej służbie wojskowej, wiek żołnierza. Nieco inaczej traktował to regulamin służby wewnętrznej SZ PRL z 1970. Jeśli przełożony nie został wyznaczony, przy wspólnym wykonywaniu czynności służbowych przełożonym zostawał żołnierz wyższy stanowiskiem, przy równorzędnych stanowiskach – wyższy stopniem, w przypadku równych stanowisk i stopni starszy wysługą lat w danym stopniu, a przy jednakowej wysłudze – starszy wiekiem. Preferowanie stanowiska służbowego podyktowane było faktem, że w owym czasie stopień etatowy nie był tożsamy ze stopniem faktycznym żołnierza.

Między żołnierzami Wojska Polskiego a żołnierzami innych armii nie występują stosunki podległości. Takie zależności mogą być uzgodnione na okres realizacji wspólnych przedsięwzięć takich jak misje pokojowe, działania w ramach operacji sojuszniczych, służba w międzynarodowych strukturach wojskowych oraz wykonywania innych zadań określonych rozkazem przełożonego narodowego.

Starszym jest żołnierz, który ma wyższy stopień wojskowy. Żołnierze niżsi stopniem są młodszymi. Jeżeli starszy nie jest przełożonym, z zasady nie powinien wydawać rozkazów młodszym. Jest jednak uprawniony do wydania rozkazu zaprzestania naruszania zasad dyscypliny wojskowej żołnierzowi niższemu stopniem wojskowym.

Wzajemne zwracanie się żołnierzy Żołnierze zwracając się do siebie zobowiązani są do używania przed stopniem wojskowym formy grzecznościowej „pan” lub „pani”. Zwracający się do innego żołnierza wymienia jego stopień wojskowy w formie skróconej, ale swój stopień wojskowy w pełnym brzmieniu. Zwracając się do przełożonego lub wyższego stopniem staje w odległości około 3 kroków od niego, przyjmuje postawę zasadniczą i oddaje honory. Przełożony podczas witania się lub żegnania stosuje zwrot np.: „Czołem pani porucznik”, a podwładny odpowiada np.: „Czołem” lub „Czołem panie kapitanie”. Chcąc zwrócić się do żołnierza przebywającego w obecności przełożonego, należy prosić o pozwolenie.Podwładny często zobowiązany jest do złożenia meldunku. Składa się go przełożonemu, a także Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałkowi Sejmu, Marszałkowi Senatu, Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Obrony Narodowej i Szefowi Sztabu Generalnego. Meldunek składa się podczas pełnienia służby dyżurnej, przybycia przełożonego do pododdziału, na zbiórce pododdziału, w czasie witania osób przez kompanię honorową, po przybyciu do przełożonego, przed wyjazdem służbowym i po powrocie, podczas obejmowania i zdawania służby, stanowiska służbowego itp. Przy meldunku podaje się kolejno: formę grzecznościową, stopień wojskowy przełożonego, swoje stanowisko, stopień, nazwisko i czynność wykonywaną przez pododdział albo cel przybycia. Przełożonemu, który zna meldującego można składać meldunek bez podawania stanowiska, stopnia wojskowego i nazwiska. Młodszy stopniem zobowiązany jest przedstawić się starszemu. Podaje wtedy swoje stanowisko służbowe, nazwę jednostki wojskowej, stopień wojskowy i nazwisko ,

Nieco inne formy zwracania się do siebie obowiązywały w Siłach Zbrojnych PRL. Regulamin służby wewnętrznej z 1970 nakazywał przed stopniem wojskowym wymieniać słowo „obywatel”, a przełożeni zwracając się do podwładnych mogli wymieniać tylko ich stopień i nazwisko. Przy służbowym zwracaniu się do młodszych obowiązywała forma „WY”. W Wojsku Polskim II Rzeczypospolitej forma „WY” obowiązywała przy zwracaniu się do szeregowych do stopnia starszego sierżanta włącznie. Duchownych wojskowych wyznań chrześcijańskich należało tytułować „księże”, z dodaniem nazwy stopnia duchownego, a duchownych wyznań niechrześcijańskich „panie”, z dodaniem odnośnych nazw, przewidzianych organizacją wojska.

Oddawanie honorów Oddawanie honorów jest zewnętrzną oznaką dyscypliny i spoistości wojska oraz wyrazem szacunku dla przełożonych i starszych, koleżeństwa i dobrego wychowania. Jest oznaką żołnierskiego szacunku dla tradycji, symboli (barw i znaków) narodowych i wojskowych. Wszyscy żołnierze mają obowiązek oddawania honorów i odpowiadania na oddane honory przy każdym spotkaniu, mijaniu się i wyprzedzaniu zarówno w służbie, jak i poza służbą, o każdej porze doby. Podwładni i młodsi są obowiązani oddawać honory pierwsi. Żołnierze równych stopni oddają honory jednocześnie Żołnierz oddaje honory: Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałkowi Sejmu i Marszałkowi Senatu, Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Obrony Narodowej, przełożonym oraz wyższym i równym stopniem wojskowym, sztandarom wojskowym i chorągwi Wojska Polskiego na drzewcu, przed Grobem Nieznanego Żołnierza, w czasie oficjalnego grania hymnu państwowego, „Hasła Wojska Polskiego”, sygnałów: „Służba Wartownicza”, „Śpij Kolego” lub „Cisza”, kombatantom, podczas podnoszenia flagi państwowej, proporca Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, chorągwi Wojska Polskiego, flag: Ministra Obrony Narodowej, Marszałka Polski, Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, rodzajów Sił Zbrojnych, dowódców rodzajów Sił Zbrojnych i bandery wojennej, banderze wojennej podczas wchodzenia na okręt i schodzenia z okrętu, symbolom i miejscom upamiętniającym walkę i męczeństwo narodu polskiego i innych narodów, jeśli są tam wystawione posterunki honorowe, osobie zmarłej, w czasie ceremonii pogrzebowej z udziałem wojskowej asysty honorowej. Żołnierzom innych państw honory oddaje się na zasadach wzajemności.

Stosunek żołnierza do munduru

Żołnierz występujący w mundurze jest zobowiązany do przestrzegania przepisów dotyczących noszenia umundurowania. Niedopuszczalne jest stosowanie poprawek krawieckich powodujących zmianę wzorów umundurowania. Kieszenie, które posiadają zapięcia, powinny być zapięte. Zabrania się trzymania rąk w kieszeniach, a przedmioty w nich przenoszone nie mogą wystawać lub być w widoczny sposób zawieszane. Regulamin służby wewnętrznej z 1970 zakazywał używania mundurów polowych w miejscach publicznych, takich jak: teatry, kluby, lokale taneczne, parki itp. Żołnierzowi w mundurze nie wolno było nosić torebek, parasoli, siatek, naczyń itp. przedmiotów.

Wygląd zewnętrzny żołnierza Żołnierz – mężczyzna ma mieć ogoloną twarz oraz ostrzyżone włosy, nie dłuższe niż 5 cm, cieniowane w kierunku karku i uszu. Może nosić krótko przystrzyżone wąsy maksymalnie sięgające do kącików ust i nie zakrywające górnej linii wargi. Baczki mogą sięgać do linii połowy wysokości uszu. Żołnierz może nosić też zarost nie dłuższy niż 5 mm. Żołnierz – kobieta ma mieć włosy krótkie lub krótko upięte z tyłu głowy, sięgające maksymalnie do wysokości linii złożonego kołnierza. Fryzura nie może przeszkadzać w bezpiecznym wykonywaniu zadań służbowych; powinna być upięta przy użyciu akcesoriów niezagrażających jej bezpieczeństwu, w kolorze dobranym do koloru włosów. Występując w mundurze wyjściowym oraz galowym kobieta może nosić po jednym, małym kolczyku w płatku ucha w kolorze złotym lub srebrnym. Kolczyki nie mogą sięgać poniżej płatka ucha. Żołnierz występujący w umundurowaniu nie może eksponować w widocznych miejscach tatuaży i innych zdobień ciała, nie nosi piercingu i tuneli w uszach.

Po zajęciach służbowych żołnierze mogą nosić ubrania cywilne. W czasie wolnym żołnierze mogą przebywać w rejonie zakwaterowania pododdziału i w wyznaczonych miejscach na terenie jednostki bez kurtek, bluz, koszul lub w ubiorze sportowym.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Służba wojskowa w Polsce