Diecezja wileńska – jednostka organizacyjna Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej istniejąca w II Rzeczypospolitej od 1936 i grupująca parafie tego Kościoła zlokalizowane na obszarze województw białostockiego i wileńskiego. Siedziba diecezji znajdowała się w Wilnie.

Historia 25 listopada 1936 przez prezydenta podpisany został dekret o stosunku państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w II Rzeczypospolitej, regulujący sytuację prawna tego związku wyznaniowego, która do tej pory opierała się na pochodzącym sprzed 1918 ustawodawstwie państw zaborczych. Dekret został zatwierdzony przez Radę Ministrów 17 grudnia 1937. W wyniku jego wprowadzenia dokonano również zmian w strukturze administracyjnej Kościoła — na jego mocy zlikwidowano dotychczas istniejącą superintendenturę północno-wschodnią, obejmującą parafie z terenów wschodnich województw. Należące do niej do tej pory zbory zostały włączone do nowo utworzonych diecezji: wileńskiej i wołyńskiej, a częściowo także do diecezji lubelskiej oraz warszawskiej.

W skład diecezji wileńskiej weszły parafie w Białymstoku, Grodnie, Łomży, Suwałkach, Wilnie i Wiżajnach. W wyniku reorganizacji filiał w Michałowie należący do parafii w Grodnie zgodnie z dekretem z 25 listopada 1936 przeszedł pod administrację parafii w Białymstoku. Ponadto powołano też wówczas nowy filiał w Grajewie podległy parafii w Łomży.

Nowe diecezje zostały ostatecznie uformowane w 1937. 30 kwietnia 1937 miało miejsce zebranie senioralne w Wilnie, podczas którego dokonano wyboru seniora diecezji, którym został ks. Zygfryd Oskar Loppe z Wilna, natomiast stanowisko konseniora objął ks. Benno Adolf Kraeter z parafii w Białymstoku.

Parafie ParafiaWedług stanu na 25 listopada 1936JednostkiLiczba wiernychWedług stanu na 1938Kościół parafialnyIlustracjaBiałystokBiałystok (siedziba parafii)3000Kościół ewangelicki w Białymstoku100pxMichałowo (filiał)300Supraśl (filiał)500GrodnoGrodno (siedziba parafii)1500Kościół ewangelicki w Grodnie100pxIzabelin (filiał)300ŁomżaŁomża (siedziba parafii)900Kościół ewangelicki w ŁomżyGrajewo (filiał)250Szczuczyn (filiał)300SuwałkiSuwałki (siedziba parafii)4500Kościół ewangelicki w Suwałkach100pxAugustów (filiał)250Sejny (filiał)400WilnoWilno (siedziba parafii)2000Kościół ewangelicko-augsburski w Wilnie100pxWiżajnyWiżajny (siedziba parafii)3000Kościół ewangelicki w Wiżajnach

Przypisy

Uwagi

Bibliografia

Wileńska