Bezirk Biała – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Biała.
Historia Bezirk Biała utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Biała objął obszar o wielkości 4,1 mil², zamieszkany przez 26.890 ludzi i podzielony na 31 gmin katastralnych, w tym miasto Biała. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Od północy powiat graniczył z Królestwem Prus a od zachodu ze Śląskiem Austriackim, stanowiącym kraj koronny Cesarstwa Austrii. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Jednym z tych nowych powiatów był powiat bialski, w skład którego wszedł m.in. w całości zniesiony Bezirk BiałaVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice powiatu bialskiego, włączając trzy gminy dawnego Bezirk Biała do powiatu żywieckiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95).
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Biała w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Biała (M)864175bialski2Lipnik Vorstadt von Biała3606834bialski3Bestwina23561350bialski4Bestwinka1264605bialski5Dankowice1978750bialski6Janowice1229760bialski7Kaniów Stary, Dańkowski i Bestwiński17041126bialski8Komorowice1926974bialski9Bark230bialski10Lipnik z LeszczynamiSpisano z gminą Lipnik Vorstadt von Biała.3353bialski11Międzybrodzie ad Lipnik31551438bialski12Straconka2244932bialski13Hałcnów17201777bialski14Bierna586190bialski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu żywieckiego.15Bór Łodygowski80bialski16Godziska Nowa548237bialski17Godziska Stara260bialski18Godziska Wilkowska142bialski19GlemieniecSpisano z gminą Bierna.70bialski20Hucisko324242bialski21Kalna143296bialski22Łodygowice33791345bialski23Salmopol6788157bialski24Szczyrk1570bialski25Buczkowice1135790bialski26Bystra1471489bialski27Meszna320204bialski28Mikuszowice663407bialski29Rybarzowice1538787bialski30Wilkowice24211231bialski31Bór Wilkowski89bialski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Bielska-Białej Biała