Bezirk Skawina – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Skawina.
Historia
Bezirk Skawina utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Skawina objął obszar o wielkości 3,3 mil², zamieszkany przez 16.199 ludzi i podzielony na 39 gmin katastralnych, w tym miasto Skawina. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Skawina wszedł wtedy w skład nowo utworzonych powiatów: wielickiego, wadowickiego i myślenickiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 stycznia 1892 gminy Jurczyce i Radziszów wyłączono z powiatu myślenickiego i włączono do powiatu wielickiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1891, Nr 28.15 września 1896 wszystkie gminy dawnego Bezirk Skawina włączone bezpośrednio lub pośrednio do powiatu wielickiego weszły w skład nowo utworzonego powiatu podgórskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1896, cz. XIII, Nr 52 z powiatu wielickiego.1 stycznia 1899 także wszystkie gminy dawnego Bezirk Skawina właczone do powiatu wadowickiego przeniesiono do powiatu podgórskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1898, Nr. 45. Ostatacznie prawie wszystkie gminy dawnego Bezirk Skawina znalazły się w granicach powiatu podgórksiego – jedynie gmina Wola Radziszowska pozostała w powiecie myślenickim. 1 stycznia 1924 zniesiono powiat podgórski, a wszystkie jego gminy włączono do powiatu krakowskiego..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Skawina w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Skawina (M)2000910wielicki15 września 1896 weszła w skład nowego powiatu podgórskiego.1 stycznia 1924 roku, po zniesieniu powiat podgórskiego, włączono do powiatu krakowskiego.2Bodzów265105wielicki3Koło Tynieckie11532wielicki4Borek Fałęcki940300wielicki5Jugowice325147wielicki6Borek Nobile585290wadowicki1 stycznia 1899 włączono do powiatu podgórskiego.7Chorowice549277wielicki8Gaj z Brzyczyną Górną877526wielicki9Gołuchowice337127wadowicki10Konary936319wielicki11Korabniki995518wielicki12Brzyczyna Dolna310wielicki13Kobierzyn890274wielicki14Facimiech510225wadowicki15Krzęcin1372526wadowicki16Kulerzów262131wielicki17Łagiewniki490208wielicki18Libertów737365wielicki19Lusina751425wielicki20Mogilany14611080wielicki21Ochodza480242wadowicki22Polanka z Grabiami910427wadowicki23Pychowice590207wielicki24Radziszów27241177myślenicki1 stycznia 1892 włączono do powiatu wielickiego.25Jurczyce367191myślenicki26Wola Radziszowska25371424myślenicki27Skotniki1500987wielicki28Swoszowice496593wielicki29Siarczana Góra17557wielicki30Buków595308wielicki31Kostrze695326wielicki32Opatkowice685278wielicki33Rzozów730422wielicki34Samborek470232wielicki35Kopanka653294wielicki36Sidzina z Chlebówką1250513wielicki37Tyniec18901021wielicki38Włosań1364488wielicki39Zelczyna430227wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Skawiny Skawina