Bezirk Oświęcim – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Oświęcim.
Historia
Bezirk Oświęcim utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Oświęcim objął obszar o wielkości 3,6 mil², zamieszkany przez 18.363 ludzi i podzielony na 27 gmin katastralnych, w tym miasto Oświęcim. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Od zachodu powiat graniczył z Królestwem Prus. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Jednym z tych nowych powiatów był powiat bialski, w skład którego wszedł m.in. prawie w całości zniesiony Bezirk Oświęcim, oprócz gmin Podolsze i Przeciszów (z Kołem Lipowieckim), które włączono do powiatu wadowickiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 lipca 1910 wszystkie gminy dawnego Bezirk Oświęcim weszły w skład nowo utworzonego powiatu oświęcimskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1910, cz. XIX, Nr 131 z powiatów bialskiego i wadowickiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Oświęcim w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Oświęcim (M)13802586bialski1 lipca 1910 włączono do nowo utworzonego powiatu oświęcimskiego.2Klucznikowice80190bialski3Babice1290695bialski4Jawiszowice28581231bialski5Brzeszcze30681251bialski6Przecieszyn557247bialski7Skidzin777243bialski8Wilczkowice214144bialski9Broszkowice176189bialski10BudySpisano z Brzeszczami.52bialski11Dwory18201543bialski12Kruki (części I i II)82122bialski13Monowice ze Stawami19261250bialski14Grojec2795862bialski15Zaborze710205bialski16Pławy500231bialski17Polanka Wielka41531436bialski18Łazy385164bialski19Poręba Wielka1906573bialski20Harmęże780255bialski21Rajsko1121560bialski22Włosienica1140714bialski23Brzezinka ad Zator1490659bialski24Stawy Stare610280bialski25Podolsze1865676wadowicki26Przeciszów37401932wadowicki27Koło Lipowieckie62wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Oświęcimia Oświęcim