mały|Strona tytułowa Catechismus Catholicorum = Iscige pammacischen… – łotewskojęzyczny przekład katolickiego „małego” katechizmu Piotra Kanizjusza pt. Parvus catechismus catholicorum, wydany w Wilnie w 1585 roku przez Daniela Łęczyckiego; najstarsza zachowana drukowana książka z tekstem w języku łotewskim.
Historia Pełny tytuł dzieła brzmi: Catechismus Catholicorum = Iscige pammacischen, no thems Papreksche Galwe gabblems Christites macibes. Prexstan thems nemacigems und iounems bernems (). Publikacja została wydana w Wilnie w 1585 roku przez Daniela Łęczyckiego. Nakład jak na ówczesne czasy był dość wysoki i wynosił 1002 egzemplarze. Wydanie to jest uważane za pierwszą „narodową” książkę w języku łotewskim i najstarszą zachowaną książkę w tym języku (najstarszy druk w języku łotewskim wydano w 1525 roku, ale nie zachował się i zaginął w okresie Reformacji, innym przykładem jest tłumaczenie hymnu autorstwa Nikolausa Ramma z 1530 roku, natomiast pierwsza książka po łotewsku wydana na terytorium Łotwy pochodzi z 1615 roku i jest to kościelny manuał).
Jedyny kompletny egzemplarz posiada (sygnatura USTC 6911452), na który natrafiono w 1911 roku. Jeden z egzemplarzy posiada także Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, polska kopia jest jednak zdefektowana i została wyklejona z oprawy książki De re militari veterum Romanorum Giovanniego Valtriniego z 1597 roku, odkrył ją Kazimierz Piekarski w 1931 roku.
Publikacji została poświęcona wystawa w Bibliotece Narodowej Łotwy w 2021 roku, gdzie prezentowano oryginalny egzemplarz z biblioteki w Uppsali, wystawa wywołała mieszane reakcje – część odwiedzających uważała, że książka powinna pozostać na Łotwie, a także twierdzono, że katechizm jako taki stanowił narzędzie kolonizacji.
Treść i przeznaczenie Publikacja zawiera łotewskojęzyczny przekład katolickiego „małego” katechizmu jezuity Piotra Kanizjusza, którego autorem jest prawdopodobnie . Kanizjusz napisał trzy wersje katechizmu, podstawą przekładu było dzieło pt. Parvus catechismus catholicorum, wydane po raz pierwszy w 1558 roku. Tekst został zapisany w dialekcie środkowołotewskim, niemieckie spółgłoski zwarto-szczelinowe „z” lub „tz” zostały oddane jako „c”. Przekład pochodzi prawdopodobnie z seminarium interpretum założonego w Dorpacie w 1585 roku. Publikacja ma około 35 stron. Książka była adresowana do uczniów kolegium jezuickiego w Rydze oraz do dzieci, które kształcili misjonarze na wsiach. Na jednej z kopii zachował się wpis na stronie przedtytułowej o treści Catechismus Curlandicus – być może książka miała dotrzeć także do Łotyszy z Kurlandii. Książka mogła przydawać się jezuitom w działaniach kontrreformacyjnych.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdigitalizowana wersja egzemplarza z Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie
Kategoria:Katechizmy katolickie Kategoria:Literatura łotewska Kategoria:Historia Wilna (I Rzeczpospolita) Kategoria:Utwory literackie z 1585