mały|Prus I herb Szamowskich Szamowscy – polski ród senatorski pieczętujący się herbem Prus I
Historia rodziny Szamowscy wywodzili się z Szamowa położonego na północ od Łęczycy. Familia ta była znana także Bartoszowi Paprockiemu, który odnotował, że mego wieku były te domy z tej familii znaczne, jako dom Szamowskich w łęczyckiem województwie.
Najwcześniej poświadczonym źródłowo protoplastą był Lekard (Lekhard) z Szamowa, znany jest od 1386 roku, kiedy to posiadał dobra w dziedzicznym Szamowie. alt=Skomand – wódz Jaćwingów|lewo|mały|Skomand – wódz Jaćwingów Według badań heraldycznych, Szamowscy oraz inne rody takie jak Głowaccy, Słubiccy, Studzieńscy, Swaroccy czy Żochowscy, tworzyły rozgałęzienie jednego pnia rodowego o pruskich korzeniach, wywodzącego się od Rukały, pruskiego arystokraty z XIII wiekuW. Fronczak, Pruskie pochodzenie herbu Słubica, w: Rocznik Wielkopolskiego towarzystwa Genealogicznego, s. 34. Tuż po upadku I powstania pruskiego Rukała – brat wodza Jaćwingów Skomanda – wyemigrował do Korony, osiadając na ziemi książęcej w GrąblicachPiotr Szczurowski: Ród heraldyczny Prus na Mazowszu w XIII-XVI wieku. Sandomierz: ARMORYKA, 2018., s. 93, 112–113.Wśród potomków Rukały powstał ród herbowy Słubica, do końca XV wieku stała się jedną z proklamacji herbu Prus.
Ekspansję polityczną Szamowskich zainicjował Jan, obejmując urząd kasztelana konarsko-łęczyckiego w 1485 roku. W 1487 roku otrzymał przywilej od króla Kazimierza Jagiellończyka na lokację na prawie niemieckim wsi Szamów oraz Wargawy Starej, pod koniec życia posiadał także wsie: Grabie, Siedlew, Osędowice, Skrzynki i Świniary. W 1513 przekazał urząd swojemu synowi Stanisławowi, zapewniając pozycję rodziny w senacieTadeusz Nowak, Jan Szamowski w: Polski Słownik Biograficzny, t. XLVI, s. 590. W XVI wieku Jan Feliks Szamowski był kolejno kasztelanem gostyniński, kowalskim i brzezińskich w latach 1568–1589Marcin Broniarczyk, Kasztelania i kasztelanowie brzezińscy w XVI-XVII wieku, Brzeziny i region 2019, s. 176.. Na początku XVII wieku Ermian Szamowski pełnił urząd kasztelana inowłodzkiego.
Jan Szamowski, kasztelan gostyniński w latach 1665–1679, ufundował Kościół Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha w Łowiczu. Jego wnuczka, Helena Szamowska, była zamężna z podskarbim wielkim litewskim Janem Michałem Sołłohubem. Jej portret znajduje się w muzeum Zamku w Oporowie, którego Sołłohub był właścicielem. Brat Heleny, Daniel Szamowski, był przeorem prowincji litewskiej.
Franciszek Szamowski, zaangażowany w życie publiczne, licznie posłował na sejmy. W 1684 roku otrzymał nominację na stolnika łęczyckiego.
W XVIII wieku; Felicjan Szamowski, urodzony w 1719 roku, pełnił urząd podczaszego orłowskiego w latach 1776–1787 i był aktywnym uczestnikiem sejmików lokalnych. W 1767 roku dołączył do Konfederacji Radomskiej jako konsyliarz, co było wyrazem poparcia dla obrony tradycyjnych praw szlacheckich przeciwko reformom króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W 1782 otrzymał ekspektatywę na urząd kasztelana brzezińskiego.
Syn Felicjana, Ignacy Szamowski, w 1787 roku pełnił urząd podczaszego orłowskiego, a w 1792 roku był konsyliarzem Konfederacji Targowickiej. Ignacy miał trzech braci: Romualda, konsyliarza Konfederacji Targowickiej w 1792 roku, Onufrego, chorążego kawalerii narodowej, i Mateusza, szambelana królewskiego oraz członka łęczyckiej komisji cywilno-wojskowej. W XIX wieku Ignacy pełnił funkcję posła na sejmy w latach 1809 i 1811. W 1812 roku awansował na generała kawaleriiAGAD, Teki generała Jana Henryka Dąbrowskiego, syg. t.10 p.03 b, s. 213.
Wincenty Szamowski studiował na WPiA Uniwersytetu Warszawskiego, był członkiem tajnej organizacji studenckiej Związek Przyjaciół Panta Koina. Pod koniec życia nominowany na radcę dworu Cesarstwa Rosyjskiego. Z kolei jego brat Kazimierz, był porucznikiem WP w Królestwie KongresowymAskenazy S., Łukasinski. 2. wyd.; 1929 r., s. 128–136.
Alojzy Feliks Szamowski był powstańcem listopadowym. Podobnie jak jego brat, por. Dominik, walczył w 6 Pułku Piechoty Liniowej w randze podporucznika. W marcu 1831 został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari. Po bitwie pod Ostrołęką trafił do niewoli rosyjskiej i został skazany na zesłanie do guberni wiackiej. Z zesłania powrócił w maju 1832 roku.
Szamowscy byli spokrewnieni m.in. z: Sierakowskimi, Szczawińskimi, Sołłohubami, Działyńskimi, Małachowskimi, Jaxa-Bykowskimi, Wodzińskimi i Walewskimi.
Przedstawiciele Najbardziej znani przedstawiciele:
Lekard (Lekhard) z Szamowa (żył w XIV w.) – protoplasta rodu, właściciel Szamowa Stanisław, Urban, Tomasz i Andrzej z Szamowa – świadczą w 1407 przy wywodzie rodowca Dominika ze Świerczyna, jako herbowni Prussy Jan Szamowski (zm. 1514) – kasztelan konarski-łęczycki, podstarości łęczycki, burgrabia łęczycki i brzeski Stanisław Szamowski (zm. 1536) – kasztelan konarski łęczycki w latach 1513–1530, podstarości łęczycki, poseł na sejmy Jan Feliks Szamowski (zm. 1586) – kasztelan gostyniński, kowalski i brzeziński Bartłomiej Szamowski (zm. po 1595) – Bartosz Paprocki pisał o nim: „Gospodarz wielki”, posiadał wspólnie z bratem Janem działy w Szamowie, Wargawie Starej, Budkach, Włoskowie, Strzegocinie, Oraczewie, Kterach, Kalinowowie, Zieleniewie i Gajewie Górnym, studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim Ermian Szamowski – kasztelan inowłodzki Zofia Szamowska – matka arcybiskupa lwowskiego Jana Tarnowskiego Jan Szamowski – kasztelan gostyniński, fundator kościoła Ojców Pijarów w Łowiczu Franciszek Szamowski – stolnik łęczycki Piotr Szamowski – skarbnik łęczycki Jakub Szamowski – stolnik łęczycki Jan Szamowski – skarbnik łęczycki Zofia Szamowska – matka biskupa smoleńskiego Gabriela Wodzińskiego Antoni Szamowski (zm. przed 1748) – podstoli bracławski, stolnik łęczycki Felicjan Szamowski (1719–1803) – podczaszy orłowski, konfederata radomski"Tum, Łęczyca County, Łódź, Poland zapisy," zdjęcia, FamilySearch (https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSV8-8QDS?view=explore : 28 lut 2025), zdjęcie 141 z 163; . Ignacy Szamowski (1737–1803) – skarbnik inowłodzki, podczaszy orłowski Antoni Jan Nepomucen Szamowski (ur. 1781) – skarbnik inowłodzki Ignacy Szamowski (1759–1827) – pułkownik, konfederata targowicki Onufry Szamowski – chorąży kawalerii narodowej Mateusz Szamowski – szambelan królewski Wincenty a Paulo Szamowski – radca dworu Cesarstwa Rosyjskiego Teodor Szamowski – kapitan 1 Pułk Jazdy Krakowskiej, po upadku powstania listopadowego emigrował do Paryża Alojzy Feliks Szamowski (1805–1896) – podporucznik, kawaler orderu Virtuti Militari Dominik Szamowski – porucznik
Przypisy