Wiżulany (; pol. hist. Wieżulany) – kolonia na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Podbrzezie, nad .

Współcześnie w skład miejscowości wchodzi dawny majątek ziemski Wiżulany i osada Wiżulańska Kolonia.

Historia Pod zaborami folwark i zaścianek. W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie wileńskim, w gminie Podbrzezie. Stanowiły wówczas siedzibę okręgu wiejskiego. Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.

Od 11 kwietnia 1922 leżały w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockimPrzynależność wojewódzka i powiatowa zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce w Ziemi Wileńskiej (1922 - 1926), następnie w województwie wileńskim (1926 - 1945). W ZCZW, na Litwie Środkowej i w początkach przynależności do Polski miejscowość należała do powiatu wileńskiego, następnie do powiatu wileńsko-trockiego., w gminie Podbrzezie. W 1931 miejscowość liczyła: majątek Wiżulany – 55 mieszkańców, zamieszkałych w 5 budynkach, osada Wiżulańska Kolonia – 4 mieszkańców, zamieszkałych w 1 budynku.

Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 na niepodległej Litwie.

Majątek Wiżulany Od XIX w. majątek Wiżulany należał do Wróblewskich herbu Ślepowron. Jego kolejnymi właścicielami byli Franciszek Wróblewski, jego syn Ludwik Wróblewski, syn Ludwika, Bronisław Wróblewski i wdowa po Bronisławie, Krystyna Wróblewska. Wróblewscy opuścili Wiżulany na początku 1945.

Dwór w Wiżulanach Znajduje tu się modernistyczny z początku XX w. Został on zbudowany w 1906 przez wileńskiego lekarza Ludwika Wróblewskiego i był własnością rodziny do 1945. Po znacjonalizowaniu przez komunistów, służył jako sanatorium, a następnie do 2003 jako szpital gruźliczy. Po 2003 budynek, który pozostawał własnością Ministerstwa Ochrony Zdrowia Litwy, był nieużytkowany i niszczał. W 2022 dawny dwór przeszedł w zarząd należącego do litewskiego skarbu państwa Banku Nieruchomości i w 2023 rozpoczęto proces jego prywatyzacji. Budynek figuruje w rejestrze zabytków kulturowych.

Dwór otoczony jest przez powstały razem z nim park, który od 1958 jest chroniony prawnie jako pomnik przyrody.

Ludzie związani z miejscowością Franciszek Wróblewski – polski lekarz, właściciel Wiżulanów Ludwik Wróblewski – polski lekarz, właściciel Wiżulanów Bronisław Wróblewski – polski teoretyk prawa i kryminolog, profesor nauk prawnych, właściciel Wiżulanów Krystyna Wróblewska – polska graficzka i malarka, właścicielka Wiżulanów Jerzy Wróblewski – polski teoretyk prawa, profesor nauk prawnych, rektor Uniwersytetu Łódzkiego, pochodzący z Wiżulanów Andrzej Wróblewski – polski malarz, historyk sztuki i krytyk sztuki, pochodzący z Wiżulanów

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Miejscowości w gminie Podbrzezie