Bezirk Frysztak – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Frysztak.
Historia
Bezirk Frysztak utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Frysztak objął obszar o wielkości 4,4 mil², zamieszkany był przez 24.143 ludzi i podzielony na 40 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Frysztak). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Frysztak włączono do cyrkułu tarnowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Frysztak wszedł wtedy w skład nowych powiatów: jasielskiego, ropczyckiego, rzeszowskiego i krośnieńskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867, 1 sierpnia 1878 i 1 stycznia 1892 znacznie zmieniono granice tych powiatówVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum KrakauDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1891. 15 września 1896 z części omawianych obszarów utworzono powiat strzyżowskiDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1896, cz. XIII, Nr 52, króry zmieniono 1 stycznia 1925 i zniesiono 1 kwietnia 1932..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Frysztak w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Frysztak (m) z Pułankami i Glinikiem Dolnym13881635 jasielskiOd 1896 w powiecie strzyżowskim.1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiat strzyżowskiego, włączono do powiatu krośnieńskiego.2Twierdza264216 jasielski3Kozłówek769437 rzeszowski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu jasielskiego.4Oparówka1308338 rzeszowski5Wysoka32911816 jasielski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiat strzyżowskiego, włączono do powiatu rzeszowskiego.6Dobrzechów1109529 rzeszowski7Grodzisko1383664 rzeszowski8Zawadka650388 ropczycki9Glinik Górny1876786 jasielski10Glinik Średni1195581 jasielski11Jaszczurowa685339 ropczycki12Kobyle875430 jasielski13Kożuchów419211 ropczycki14Kalembina284200 ropczycki15Lubla22731222 jasielski16Łęki2345895 jasielski17Pietruszawola11511017 jasielski18Łączki1 sierpnia 1916 zmiana nazwy na Łączki Jagiellońskie. z Wojaszówką12711049 jasielski1 stycznia 1925 włączono do powiatu krośnieńskiego.19Rzepnik5571250 jasielski19 czerwca 1867 włączono do powiatu krośnieńskiego.20Markuszowa767319 rzeszowski1 stycznia 1892 włączono do powiatu jasielskiego.21Wojkówka582384 krośnieński22Przybówka1052588 jasielski23Różanka1467623 ropczycki24Stempina z Chytrówką1148491 jasielski25Sieklówka Górna1050488 jasielski26Sieklówka Dolna821424 jasielski27Bieździatka1350518 jasielski28Lublica760336 jasielski29Łazy40773 jasielski30Bieździedza1170503 jasielski31Gogołów (części I i II)22221245 jasielski32Huta (części I i II) jasielski33Tułkowice352196 ropczycki34Widacz351212 jasielski35Wiśniowa999212 ropczycki36Cieszyna1054546jasielski37Jazowa518274ropczycki38Niewodna1014592ropczycki39Pstrągówka1106607jasielski40Szufnarowa22271099ropczycki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Frysztak Frysztak