Bałwan ze śniegu, także Śniegowy bałwan (, współ. ) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w 1861 roku.
Publikacja Baśń literacka o Śniegowym bałwanie autorstwa Hansa Christiana Andersena została opublikowana przez wydawnictwo w Kopenhadze 2 marca 1861 roku w zbiorze Nowe przygody i opowieści. Druga seria. Pierwsza kolekcja. 1861 () wraz z Muzą nowego stulecia, Na kaczym podwórku, Ojciec wie najlepiej, Żukiem, Dwunastoma podróżnymi i Kamieniem mądrości.
Fabuła Dzieci lepią na podwórku bałwana, który ma kawałki dachówek zamiast oczu i zęby ze starych grabi. Bałwan widzi zachodzące słońce i myśli, że ono na niego patrzy. Pies na łańcuchu ostrzega go, że słońce go roztopi, a potem opowiada o piecu kaflowym, który mają w domu jego właściciele. Bałwan widzi piec przez okno, fascynuje się nim, a pies opisuje go jako czarny z mosiężną gałką, który pożera drewno i wyrzuca ogień. Bałwan czuje dziwne uczucie, gdy patrzy na piec i chce wejść do domu, by być blisko niego. Pies mówi mu, że nie może wejść i że piec go roztopi, na co bałwan odpowiada, że i tak już się rozpada. Cały dzień stoi i patrzy na piec przez okno, a o zmierzchu pokój wygląda jeszcze bardziej zapraszająco, z piecem świecącym łagodnie. Kiedy robi się cieplej, bałwan zaczyna się topić. W końcu całkowicie topnieje, a na jego miejscu pozostaje tylko pogrzebacz użyty przy lepieniu przez dzieci. Pies mówi, że to pogrzebacz sprawił, że śniegowy bałwan tęsknił za piecem.
Interpretacja Biografka Andersena sugeruje, iż w baśni Bałwan ze śniegu odzwierciedlone zostały frustracje i represje erotyczne pisarza. Andersen, znany z pisania baśni o outsiderach, przypuszczalnie wyraził w opowiedzianej historii bałwana swoje niespełnione pragnienia, szczególnie w kontekście swojej złożonej orientacji seksualnej i trudności w nawiązywaniu bliskich relacji. Miłość bałwana do pieca kaflowego () może symbolizować pragnienie bliskości i ciepła, które są dla niego niedostępne, co odzwierciedla wewnętrzne konflikty pisarza. Fizyczna nieatrakcyjność Andersena alienowała go od życia sensualnego, co znajduje odzwierciedlenie w jego baśniach. Bałwan może więc być interpretowany jako alegoria zakazanego pragnienia.
Na aluzje erotyczne obecne w utworze, nasyconym osobliwym humorem, wskazała również polska tłumaczka Bogusława Sochańska. Treści niewłaściwe dla młodych czytelników tłumacze baśni kamuflowaliBogusława Sochańska, Czy potrzebny był nowy przekład baśni Andersena?, 2011, s. 104–105..
Interpretacja erotyczna baśni należy do marginalnych, nie jest kluczową. W literaturze zwykła jest interpretacja egzystencjalna, skupiająca się na symbolice śmiertelności i ograniczeniach ludzkich. Oprócz problemów egzystencjalnych bałwana pisarz przedstawił też losy podwórkowego psa. Jest on podobnie jak bałwan outsiderem.
Polskie przekłady 1904 – Śniegowy człowiek: 1929 – Bałwan ze śniegu – przekład Franciszka Mirandoli. 1931 – Bałwan ze śniegu: 1938 – Bałwan ze śniegu: 2006 – Śniegowy bałwan:
Galeria
Adaptacje 2003 – Pan Andersen opowiada, duńsko-brytyjsko-niemiecki serial animowany (odcinek 6 – Snemanden).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Manuskrypt baśni „Bałwan ze śniegu” (czyta Zbigniew Zamachowski) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1861