Andrzej Mikołaj Pilc (ur. 20 kwietnia 1948) – polski neurofarmakolog specjalizujący się w psychofarmakologii lęku i depresji, profesor w Instytucie Farmakologii im. Jerzego Maja Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, autor ponad pięciuset publikacji naukowych, profesor nauk medycznych, członek korespondent Wydziału V Polskiej Akademii Nauk, członek czynny Wydziału Lekarskiego Polskiej Akademii Umiejętności (PAU), badacz receptorów metabotropowych glutaminianu. Do jego osiągnięć naukowych należy udział w odkryciu zwiększonej ekspresji receptorów GABA B pod wpływem leków przeciwdepresyjnych oraz przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych efektów antagonistów metabotropowych receptorów glutaminianergicznych mGluR5.
Kariera naukowa Rozwój naukowy W 1972 roku na Akademii Medycznej w Łodzi uzyskał tytuł lekarza. W 1977 roku obronił doktorat na Wydziale Lekarskim tejże uczelni. Po uzyskaniu dyplomu odbył staże podoktorskie w Centrum Badań Biologicznych Węgierskiej Akademii Nauk w Segedynie na Węgrzech (1975-1976), w LERS-Synthelabo w Paryżu we Francji (1982-1983) oraz na Uniwersytecie Teksańskim (1984-1986).
W 1987 roku na tym Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Łodzi uzyskał stopień doktora habilitowanego medycyny ze specjalnością farmakologii doświadczalnej. W latach 1992-1994 pracował jako profesor nadzwyczajny w Szkole Medycznej Uniwersytetu Kuwejckiego. W 1997 roku otrzymał tytuł profesora nauk medycznych.
Pełnił funkcję kierownika Zakładu Neurobiologii w Instytucie Farmakologii im. Jerzego Maja PAN w Krakowie (1991-2019) oraz kierownika Zakładu Gospodarki Lekami na Wydziale Zdrowia Publicznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, w Krakowie (1997-2019).
Praca naukowa Podczas pracy w Zakładzie Amin Biogennych PAN współpracował z Jerzym Nowakiem i napisał szereg prac w tematyce wpływu histaminy na mózg. Jego późniejsza współpraca z Jerzym Vetulanim zaowocowała kolejnymi publikacjami. Te odkrycia doprowadziły do otrzymania przez Jerzego Vetulaniego Nagrody Anna-Monika w 1983. Podczas stażu podoktorskiego w Synthelabo w Paryżu opublikował prace na temat wpływu leków przeciwdepresyjnych i terapii elektrowstrząsowej na receptory metabotropowe kwasu γ-aminomasłowego (GABA B), które odgrywają istotną rolę w patofizjologii depresji. Podczas pobytu w Houston był współautorem badań wskazujących na udział receptorów α2-adrenergicznych w mechanizmie działania leków przeciwdepresyjnych.
W latach 90. XX wieku rozpoczął badania receptorów metabotropowyych glutaminianu (mGluRs), przyczyniając się do odkrycia przeciwlękowego, przeciwdepresyjnego i przeciwparkinsonowskiego działania ligandów ukierunkowanych na te receptory.
Później jego badania skupiały się na wzmocnieniu działania przeciwdepresyjnego halucynogenów poprzez modulację ligandów mGluR. Znalazł się na liście 2% najczęściej cytowanych naukowców na świecie zajmując 891. miejsce na 140 593 badaczy w dziedzinie farmakologii.
Członkostwo w stowarzyszeniach i organizacjach naukowych Aktywnie uczestniczył w szeregu towarzystw naukowych i komitetów. W latach 1995–2001 pełnił funkcję przewodniczącego Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Farmakologicznego, a w latach 2007–2010 był wiceprzewodniczącym Towarzystwa na szczeblu krajowym. Od 1994 roku jest członkiem Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Jest w zarządzie polskiego Towarzystwa Badań nad histaminą.
W latach 2003–2010 był członkiem Komitetu Neurobiologii Polskiej Akademii Nauk, a do 2007 roku członkiem Komitetu Nauk Fizjologicznych i Farmakologicznych Polskiej Akademii Nauk. W latach 2015–2018 zasiadał w Komitecie Nauki Polskiej Akademii Nauk. W 1986 został członkiem Society for Neuroscience (SfN) w Stanach Zjednoczonych, a w 2006 członkiem oraz European College of Neuropsychopharmacology (ECNP). W latach 2014–2020 przewodniczył Komitetowi Nauk o Życiu, Komitetu Oceny Jednostek Naukowych (KEJN).
Nagrody Otrzymał szereg nagród za swoją pracę. W 2003 roku został uhonorowany Nagrodą im. Tadeusza Browicza Wydziału Nauk Medycznych PAU. W 2008 roku otrzymał Nagrodę im. Jędrzeja Śniadeckiego Wydziału Nauk Medycznych PAN, a w 2019 roku Medal im. Jędrzeja Śniadeckiego. W 2004 roku został odznaczony Złotym Krzyżem ZasługiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 sierpnia 2004 r. o nadaniu orderu o odznaczeń ().. W 2022 został uznany za najlepszego naukowca z Polski w rankingu Top Medicine Scientists.
Zainteresowania Wspinaczka Jest pasjonatem wspinaczki górskiej i wspinał się w różnych pasmach górskich na całym świecie, w tym w Tatrach, Alpach, Górach Irańskich, Górach Skalistych, Górach Alaski, Australii, Himalajach i Karakorum.
Naukometria Znany jest także ze swojej pracy w dziedzinie naukometrii, zwłaszcza jako twórca pierwszego rankingu polskich naukowców opartego na indeksach cytowań.
Wybrane publikacje Wybrane publikacje wraz z liczbą cytowań (stan na kwiecień 2025): Liczba cytowań: 303. Liczba cytowań: 212. Liczba cytowań 202. Liczba cytowań 200. Liczba cytowań: 152. Liczba cytowań: 151. Liczba cytowań: 137. Liczba cytowań: 133. Liczba cytowań: 106. Liczba cytowań: 100.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Polscy neurobiolodzy Kategoria:Polscy neurofarmakolodzy Kategoria:Polscy psychofarmakolodzy Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Fizjologicznych i Farmakologicznych PAN Kategoria:Członkowie Komitetu Neurobiologii PAN Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pracownicy Instytutu Farmakologii PAN