Bezirk Radłów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Radłów.
Historia
Bezirk Radłów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Radłów objął obszar o wielkości 4,9 mil², zamieszkany był przez 20.956 ludzi i podzielony na 38 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Szczurowa). Wszedł w skład cyrkułu bocheńskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł bocheński, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Radłów wszedł wtedy w skład nowych powiatów brzeskiego, dąbrowskiego, bocheńskiego i tarnowskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. Następnie osiem gmin przeniesiono z powiatu dąbrowskiego do brzeskiego (brak informacj kiedy), lecz już 1 maja 1886 włączono je z powrotem do powiatu dąbrowskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1885, Nr 48.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Radłów w 1854 rokuGazeta Lwowska. 1854, nr 131Lp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Radłów25581279 brzeski2Barczków188166 bocheński3Biskupice870624 brzeski4Borzęcin z Warysiem95864237 brzeski5Dąbrówka Morska z Witowiskami582173 brzeski6Demblin z Nowopolem1245731 dąbrowskiNastępnie włączono do powiatu brzeskiego (brak informacj kiedy).1 maja 1886 włączono z powrotem do powiatu dąbrowskiego.7Dołęga1512571 brzeski8Górka z Sokolnikami i Kopaninami886527 brzeski9Jagodniki–Spisano z Wola Rogowską.132 dąbrowski10Jadowniki Mokre2206735 dąbrowski11Kwików328344 brzeski12Kopacze90 brzeski13Łęki10071953 brzeski14Marcinkowice471225 brzeski15Miechowice Małe1069511 dąbrowski16Miechowice Wielkie1054520 dąbrowski17Niwka602304 brzeski18Niedzieliska1526886 brzeski19Pojawie739542 brzeski20Popędzyna34580 bocheński21Przybysławice1241424 brzeski22Przyborów24991407 brzeski23Rajsko435252 brzeski24Rudka554334 tarnowski25Rudy z Rysiami453490 brzeski26Rylowa425416 brzeski27Strzelce Małe866391brzeski28Strzelce Wielkie24911017brzeski29Szczurowa (m) z Rząchową33342064brzeski30Wał-Ruda ze Śmietaną1928614brzeski31Wietrzychowice z Szymanowicami i Pasierbicami583506dąbrowski32Wola Radłowska1798990brzeski33Wola Rogowska440504dąbrowski34Wola Przemykowska13031084brzeski35Zabawa z Podwalem602254brzeski36Zdarzec713323brzeski37Zdrochec791314brzeski38Zaborów1513697brzeski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Radłowa Radłów