Bezirk Dobczyce – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dobczyce.
Historia
Bezirk Dobczyce utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Dobczyce objął obszar o wielkości 4,9 mil², zamieszkany był przez 20.956 ludzi i podzielony na 56 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dobczyce) i jedno miasteczko (Łapanów). Wszedł w skład cyrkułu bocheńskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł bocheński, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Dobczyce wszedł wtedy w całości w skład nowych powiatów wielickiego, bocheńskiego, myślenickiego i limanowskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice powiatów wielickiego i myślenickiego (gmina Zasań)Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). 30 listopada 1929 gminy włączone do powiatu wielickiego przeniesiono do powiatu myślenickiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Dobczyce w 1854 rokuGazeta Lwowska. 1854, nr 131Lp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Dobczyce (M)16212036 wielicki30 listopada 1929 włączono do powiatu myślenickiego.2Grabie Uznańskie736313 bocheński3Glichów z Czerninem454213 wielicki4Gruszów1213510 wielicki5Jerzmanowa z Kobielnikiem1711916 wielicki6Kawec302128 wielicki7Kamyk470217 bocheński8Kornatka z Burletką1906452 wielicki9Kępanów340150 bocheński10Komorniki445269 wielicki11Kobylec1133537 bocheński12Krzesławice z Kwasowicami828296 wielicki13Krzyworzeka294183 wielicki14Kędzierzynka844277 wielicki15Lipnik2833910 wielicki16Lubomierz536213 bocheński17Łapanów (m)427325 bocheński18Łęki1319307 myślenicki19Mierzeń z Kwapinką803360 wielicki20Niezdów173141 wielicki21Osieczany928381 myślenicki22Poręba632595 myślenicki23Poznachowice Dolne421183 wielicki24Poznachowice Górne641196 wielicki25Podolany169113 wielicki26Raciechowice z Sosnową1315369 wielicki27Rdzawa583252bocheński28Sawa238148wielicki29Skrzynka360189wielicki30Stryszowa299326wielicki31Stadniki444327wielicki32Stare Rybie758218limanowski33Tarnawa1501538bocheński34Trzemeśnia1319668myślenicki35Ubrzeż301101bocheński36Węglówka1979999wielicki37Wiśniowa27081277wielicki38Wolica388177bocheński39Wieruszyce311148bocheński40Wola Wieruszycka323170bocheński41Wieniec z Podegrodziem284319bocheński42Zasań651246wielickiOd 1 sierpnia 1878 w powiecie myślenickim.43Zegartowice z Bigórzówką1128294wielicki44Żerosławice360212wielicki45Zbydniów z Podjasieniem i Ujazdem1220656bocheński46Zręczyce783391wielicki47Zagórzany z Wolą Zręczycką1253446wielicki48Zalesiany16182wielicki49Bojańczyce147102wielicki50Boczów269170bocheński51Bukownik z Dąbiem297106wielicki52Brzezowa z Targoszyną837372wielicki53Brzezowa453178bocheński54Czasław ze Wzorami1010471wielicki55Dąbrowica z Chrostową i Podegrodziem868231bocheński56Droginia z Banowicami1063552myślenicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Dobczyc Dobczyce