Bezirk Tuchów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Tuchów.
Historia
Bezirk Tuchów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Tuchów objął obszar o wielkości 4,4 mil², zamieszkany przez 23.671 ludzi i podzielony na 27 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Tuchów) i jedno miasteczko (Ryglice). Wszedł w skład cyrkułu tarnowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Tuchów wszedł wtedy w skład nowych powiatów tarnowskiego i pilzneńskiego (vide podzał w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. Powiat pilzneński zniesiono 1 kwietnia 1932, a gminy Dzwonowa, Lubcza, Wola Lubecka i Zwiernik włączono do powiatu ropczyckiego.. 23 lipca 1934 gminy Dzwonowa, Lubcza i Wola Lubecka przeniesiono z powiatu ropczyckiego do powiatu jasielskiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Tuchów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Tuchów (M)20852061tarnowski2Brzozowa25852147tarnowski3Lubaszowa575368tarnowski4Meszna i Garbek1180630tarnowski5Uniszowa675337tarnowski6Wola Lubecka1030670pilzneński1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu pilzneńskiego, włączono do powiatu ropczyckiego.23 lipca 1934 włączono do powiatu jasielskiego.1 stycznia 1958 włączono do powiatu tarnowskiego ().7Budyń (I i II)2485271pilzneński8Zwiernik764pilzneński9Zabłędza830600tarnowski10Bistuszowa1330485tarnowski11Burzyn1340510tarnowski12Chojnik1445970tarnowski13Golanka610335tarnowski14Dzwonowa765356pilzneński15Gromnik2065925tarnowski16Dąbrówka625459tarnowski17Siedliska22551073tarnowski18Karwodrza1495335tarnowski19Kielanowice550328tarnowski20Kowalowy20351071tarnowski21Łowczów700460tarnowski22Lubcza41401921pilzneński23Meszna Szlachecka915476tarnowski24Piotrkowice z Lipiem i Liszanami1175421tarnowski25Joniny1875893tarnowski26Ryglice (m)44452674tarnowski27Zalasowa48202113tarnowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Tuchowa Tuchów