Bezirk Dombrowa – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Dombrowa (Dąbrowa Tarnowska).
Historia
Bezirk Dombrowa utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Dombrowa objął obszar o wielkości 6,6 mil², zamieszkany przez 25.423 ludzi i podzielony na 43 gminy katastralne, w tym dwa miasteczka (Dombrowa i Szczucin). Wszedł w skład cyrkułu tarnowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Dombrowa wszedł wtedy w skład nowych powiatów dąbrowskiego, tarnowskiego i mieleckiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867 zmieniono granice tych powiatówVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Dombrowa w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Dombrowa (m) z Podkościelem5801896dąbrowski2Breń z Podborzem i Swarzowem2775729dąbrowski3Dąbrówki1400657dąbrowski4Smęgorzów27151004dąbrowski5Brnik1355625tarnowski19 czerwca 1867 włączono do powiatu dąbrowskiego.6Delastowice123588dąbrowski7Laskówka254dąbrowski8Odmęt540221dąbrowski9Skrzynka2190390dąbrowski10Wójcina575158dąbrowski11Bagienica2885602dąbrowski12Kozubów i Oleśnica960290dąbrowski13Nieczajna (Górna i Dolna)30001068dąbrowski14Ruda i Zazamcze1020428dąbrowski15Żdżary i Kaczówka1065383dąbrowski16Grądy1110265dąbrowski17Grądzka Wólka i Bór800382dąbrowski18Gruszów31901151dąbrowski19Lubasz2055413dąbrowski20Brzezówka1130398dąbrowski21Łęka Żabiecka16091dąbrowski22Lipiny1195485dąbrowski23Luszowice32451307dąbrowski24Smyków Wielki1260720dąbrowski25Kupienin920542dąbrowski26Małec970496mielecki27Mędrzechów25601058dąbrowski28Mędrzechowska Wólka830397dąbrowski29Smyków Mały1540497dąbrowski30Radwan1500478dąbrowski31Radgoszcz75003447dąbrowski32Borki i Czołnów1340431dąbrowski33Łęka375228dąbrowski34Maniów945445dąbrowski35Świdrówka505147dąbrowski36Szczucin (m)780620dąbrowski37Zabrnie1465312dąbrowski38Załuże64080dąbrowski39Szarwark22901052dąbrowski40Dąbrowica1705348dąbrowski41Suchy Grunt1095253dąbrowski42Wola Szczucińska985193dąbrowski43Żelazówka970384tarnowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Dąbrowy Tarnowskiej Dombrowa