thumb Ciżmówka biaława (Crepidotus malachius Sacc.) – gatunek grzybów należący do rodziny ciżmówkowatych (Crepidotaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Crepidotus, Crepidotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1887 r. Pier Andrea Saccardo. Synonimy: Agaricus malachius Berk. & M.A. Curtis 1859 Crepidotus malachius var. phragmocystidiosus Hesler & A.H. Sm. 1965 Crepidotus malachius var. plicatilis Peck 1887 Crepidotus malachius var. trichifer Hesler & A.H. Sm. 1965 Polską nazwę zarekomendowała Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym w 2025 r.
Morfologia Kapelusz O średnicy 10–30 mm, bez trzonu, do podłoża przyczepiony bokiem, łopatkowaty, nerkowaty do półokrągłego, początkowo wypukły, później płasko-wypukły, z lekko zagiętym, nieprążkowanym brzegiem, delikatnie owłosiony, higrofaniczny, ochrowobrązowy do lekko żelazistego. Blaszki Gęste, L = 10–20, l = 7–9, do szerokości do 3 mm, brzuchate, wąsko przyrośnięte, blade, za młodu ochrowobrązowe, potem cynamonowy. Krawędzie strzępiaste, białawe. Miąższ Cienki, szarobiały, bez zapachu, smak gorzkawy. Wysyp zarodników Ochrowobrązowy. Cechy mikroskopowe Zarodniki 4,8–6,5 × 4,6–6,2 μm, Q = 1–1,1, kuliste do prawie kulistych, zwężone w kierunku wyrostka wnęki, brodawkowato-punktowe, wyraźnie ubarwione. Podstawki 19–26 × 7–8 μm, czterozarodnikowe, ze sprzążkami. Cheilocystydy 34–55 × 4–5 × 7–17 μm, silnie główkowate, rzadko maczugowate, elastyczne, szkliste, cienkościenne, osadzone w gęstym, brązowawym śluzie, który nie rozpuszcza się w KOH i jest dobrze widoczny w eksykatach. Pilocystydy podobne do cheilocystyd. Trama blaszek prawie równoległa, strzępki o szerokości 5–13 μm. Strzępki w tramie kapelusza o szerokości 4–14 μm, splecione. Skórka kapelusza zbudowana ze strzępek o szerokości 3–4 μm, z licznymi, bardzo gęstymi, wyprostowanymi pilocystydami. Sprzążki obecne we wszystkich częściach grzyba. Gatunki podobne Wśród podobnych gatunków (ciżmówka płaska C. applanatus, ciżmówka szafranowa C. crocophyllus, C. ehrendorferi), ciżmówka biaława wyróżnia się obecnością bardzo gęstych pilocystyd. Rozproszone pilocystydy występują również u C. applanatus, ale o innym kształcie. Ponadto C. applanatus ma większy kapelusz z półprzezroczystym, prążkowanym brzegiem.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii. W Polsce podano wiele stanowisk.
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Występuje na pniach drzew liściastych (zwłaszcza na bukach) i iglastych, owocniki głównie od września do października.
Przypisy
Kategoria:Ciżmówkowate Kategoria:Mykobiota Polski