Witold Jan Narcyz Węsławski (ur. 29 października 1855 w , zm. 27 maja 1930 w Wilnie) – polski lekarz, doktor nauk medycznych, działacz społeczny, oświatowy i narodowy, radny Wilna, twórca i długoletni prezes Polskiej Macierzy Szkolnej Ziem Wschodnich.

Życiorys Ukończył Gimnazjum w LipawieOświata Polska, R. 7, nr 2 (1930), s. 151-153. W 1883 został absolwentem studiów lekarskich na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. W trakcie nauki uczestniczył w Kole Młodzieży NarodowejKurjer Wileński, R.7, nr 123 (29 maja 1930), s. 2.. Wiedzę medyczną pogłębiał następnie w Wiedniu.

Po ukończeniu studiów praktykował w Dołhinowie, lecz szybko przeniósł się do WilnaKurjer Poznański, R.25, nr 259 (6 czerwca 1930) - wyd. wieczorne, s. 4.. Prowadził cichą pracę oświatową, wożąc w walizce lekarskiej, obok leków i instrumentów, drobne książki ludowe. Wraz z żoną prowadził salon literacki i muzyczny. Był członkiem Towarzystwa (Neo) Szubrawców. Należał do Wileńskiego Towarzystwa „Lutnia”. W 1886 założył w Wilnie tajne Towarzystwo Oświaty Narodowej. Został członkiem Ligi Narodowej i przez pewien czas pełnił funkcję jej komisarza na WileńszczyźnieDziennik Wileński, R.14, nr 123 (29 maja 1930), s. 2.. Należał do założycieli i przywódców Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Wilnie i okolicach. Podczas wyborów do rosyjskiej Dumy w 1906 był prezesem Centralnego Komitetu Wyborczego WilnaKurjer Warszawski, R.86, nr 358 (29 grudnia 1906), s. 1.. Po wyborach dołączył do Komitetu Krajowego Litwy i Rusi, które popierało utrzymanie w Dumie Koła Kresowego. Był członkiem założycielem wileńskiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”Dziennik Wileński, R.14, nr 122 (28 maja 1930), s. 1.. Działał w Towarzystwie Tatrzańskim. Należał do współtwórców czasopisma „Zorza Wileńska”. Był członkiem zarządu Pogotowia Ratunkowego w WilnieSłowo, R.19, nr 297 (29 grudnia 1900), s. 2.. Należał do Wileńskiego Towarzystwa Dobroczynności, a także był członkiem zarządu Towarzystwa Opieki nad Dziećmi i członkiem założycielem Towarzystwa Doraźnej Pomocy Lekarskiej w Wilnie.

W 1915 został członkiem Komitetu Obywatelskiego. W tym samym roku stanął na czele Komitetu Edukacyjnego w Wilnie. W 1916 założył Towarzystwo Szkoły Katolickiej. Był kierownikiem sekcji śniadań dla dzieci w szkołach Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom WojnyDziennik Wileński, R. 2, nr 159 (15 lipca 1917), s. 4.. Został aresztowany przez bolszewików i przez pewien czas był osadzony w więzieniu na ŁukiszkachGazeta Warszawska, R. 142, nr 268 (2 października 1922), s. 6..

W 1918 wybrano go radnym wileńskiej Rady MiejskiejDziennik Wileński, R. 3, nr 271 (21 listopada 1918), s. 2.. 21 grudnia 1918 wraz z przedstawicielami innych partii podpisał deklarację do władz niemieckich w sprawie niezależności Litwy od obu mocarstw prowadzących wojnęOjczyzna i Postęp, nr 92 (23 stycznia 1918), s. 3.. W 1919 utworzył i został pierwszym prezesem Polskiej Macierzy Szkolnej Ziem Wschodnich, którą to funkcję sprawował do końca swojego życia. W 1920 był okręgowym inspektorem szkolnym w WilnieDziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich, R. 2, nr 4 (20 stycznia 1920) = nr 48, s. 39.. W tym samym roku został członkiem Komitetu Zjednoczenia Kresów Wschodnich z Rzecząpospolitą PolskąGazeta Warszawska, R. 140, nr 105 (17 kwietnia 1920), s. 3.. Pełnił honorową funkcję ojca chrzestnego sztandaru wileńskiego koła Narodowej Organizacji Kobiet, które to koło zakładała jego żona Emilia Węsławska. Był zastępcą przewodniczącego wileńskiego koła Towarzystwa Opieki Kulturalnej im. Adama MickiewiczaZorza, R. 58, nr 6 (11 lutego 1923), s. 71.. Zaangażował się w budowę Pomnika Adama Mickiewicza w Wilnie zostając członkiem komitetu budowy. Podczas wyborów do Sejmu Litwy Środkowej wszedł w skład Polskiego Centralnego Komitetu Wyborczego. W 1925 został wybrany sędzią honorowym miasta WilnaDziennik Urzędowy Delagata Rządu w Wilnie, R. 4, nr 3 (31 marca 1925), s. 23.. W tym samym roku był prezesem Miejskiej Komisji Kulturalno-TeatralnejKurjer Warszawski, R.105, nr 19 (19 stycznia 1925) - dod. poranny, s. 6.. Podczas wyborów parlamentarnych w 1928 wszedł w skład prezydium Komitetu Wyborczego Katolicko-NarodowegoKurjer Poznański, R.23, nr 18 (12 stycznia 1928), s. 1.. W 1929 wszedł w skład Komitetu Ogólnonarodowego Obchodu Dziesięciolecia Traktatu WersalskiegoKurjer Poznański, R.24, nr 289 (25 czerwca 1929) + dod., s. 1.. Z okazji 350-lecia Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie został uhonorowany tytułem doktora honoris causa tegoż uniwersytetuSłowo, R.8, nr 239 (16 października 1929) = nr 2149, s. 3.. Był wiceprezesem Zjednoczenia Polskich Towarzystw Oświatowych. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. Był członkiem Wileńsko-Nowogródzkiej Izby Lekarskiej, honorowym członkiem Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego i honorowym prezesem Zrzeszenia Lekarzy Kasy Chorych Miasta Wilna.

Zmarł po długich i ciężkich cierpieniach 27 maja 1930 w Wilnie. 29 maja został pochowany na Cmentarzu na Rossie w Wilnie. Jego pogrzeb był wielką manifestacją środowisk narodowych.

Rodzina Był synem Antoniego Węsławskiego, marszałka szlachty powiatu teleszewskiego i powstańca styczniowego, oraz Kazimiery z Zenfeld-Gadonów. Jego bratem był adwokat, poseł do Dumy i prezydent Wilna – Michał Węsławski. 21 lutego 1884 w Kościele św. Aleksandra w Warszawie ożenił się z Emilią Franciszką Sariusz-Bielską, tłumaczką, publicystką, działaczką społeczną i narodową. Mieli razem córkę Janinę po mężu Burhardtową, działaczkę narodową i społeczną, oraz syna Stanisława, adwokata. Jego wnuczką była Halina Mikułowska, etnografka i muzealniczka.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie Kategoria:Członkowie Wileńskiego Towarzystwa Dobroczynności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Działacze Towarzystwa Tatrzańskiego – Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Rossie w Wilnie Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego Kategoria:Polscy działacze narodowi na Litwie Kategoria:Polscy działacze oświatowi Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Radni Wilna (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1855 Kategoria:Węsławscy Kategoria:Więźniowie więzienia na Łukiszkach Kategoria:Zmarli w 1930