Andrzej Hamada (ur. 12 maja 1925 w Gdańsku) – polski architekt, publicysta, znawca historii Opola.
Życiorys Urodził się w rodzinie Grzegorza (1889–1987), wysokiego urzędnika państwowego, działacza amatorskiego ruchu śpiewaczego, i Janiny z domu Czuszkiewicz. Wczesne dzieciństwo spędził w Gdańsku i Gdyni, gdzie jego ojciec z polecenia Rządu Polskiego uruchomił towarowy transport kolejowy dla obsługi portów.
W przeddzień wybuchu II wojny światowej mieszkał z rodzicami w Krakowie i tam, po ich wspólnym powrocie z ucieczki na wschód, spędził czas okupacji niemieckiej. Uczęszczał na tajne komplety nauczania organizowane przez przedwojenną kadrę nauczycielską. Jako uczeń polskiego technikum budowlanego (Państwowa Szkoła Przemysłowa), współpracował z Armią Krajową (Grupa „Żelbet”), która, wykorzystując jego umiejętności rysunku technicznego, powierzyła mu zadanie nanoszenia na mapę Krakowa obiektów wroga.
Po wojnie podjął studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, które ukończył w 1951 roku. Dostał nakaz pracy do Żyrardowa, a w kolejnym roku Łodzi. W 1952 roku został skierowany do pracy w biurze architektonicznym w Opolu. Współtworzył opolski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich, dziś jest jego prezesem honorowym. Wiele lat pełnił funkcję Głównego Architekta Wojewódzkiego. Oddany był pracy zawodowej, początkowo odbudowie zrujnowanego Opola, następnie tworzeniu jego nowego oblicza.
Zafascynowany tysiącletnią przeszłością piastowskiego miasta odkrywał jego historyczne uroki. Wsłuchany w opowieści Szymona Koszyka, a później Fryderyka Kremsera o ziemi ojczystej, znajdował czas, poza absorbującą pracą zawodową, na studiowanie dostępnych archiwaliów. Główne pasje jego zainteresowań to geneza kształtu przestrzennego miasta i jego architektura, od wczesnośredniowiecznego grodu słowiańskiego na Ostrówku poprzez wielki gotyk i barok do współczesnych form modernizmu.
Obecnie przebywa na emeryturze. Obserwując i studiując historię Opola, oddaje się całkowicie swojej pasji: ze szkicownikiem w ręku wędruje szlakiem zabytków, rysuje i opowiada.
Ma na koncie ponad 200 rysunków, w których ukazuje swą ogromną wiedzę historyczną i architektoniczną. Wykorzystuje tusz i akwarele. Jest autorem kilku książek, wzbogaconych swoimi szkicami. Od ponad 20 lat publikuje teksty i ilustracje na łamach pisma Uniwersytetu Opolskiego „Indeks”.
Kariera
Wybrane prace
budynek Filharmonii w Opolu (1952) adaptacja Konsulatu Republiki Federalnej Niemiec na wyspie Pasieka w Opolu (1992) obiekty handlowe i spożywcze, w tym pierwszy typu Samoobsługa (1957), Delikatesy (1959) wnętrza (m.in. Urzędu Miasta Opola, Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Opolskiego Teatr Lalki i Aktora) wzorcowy pawilon handlowy Anatol w Opolu: nowatorska konstrukcja stalowa, powielana w skali krajowej
Życie prywatne Był żonaty z Hanną z domu Czarnecką. Ich córka, Katarzyna, również architekt, żyje i pracuje we Francji, gdzie pełni funkcję zastępcy mera w obrębie Metropolii Wielkiego Paryża.
Odznaczenia i wyróżnienia Odznaka Honorowa Za Zasługi dla Województwa Opolskiego (2025) Złota Odznaka za Opiekę nad Zabytkami (2025) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976) Złota Odznaka SARP (1975) Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 5 [dostęp 2026-09-11]. Harcerski Krzyż ZHP (1937) Status Twórcy (1986) Tytuł Zasłużonego Obywatela Miasta Opola (2006) Nagroda Prezydenta Miasta Opola za ochronę dziedzictwa kulturowego (2010) Diamentowe Spinki - nagroda specjalna „Nowej Trybuny Opolskiej” (2016) Honorowy Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich
Publikacje 2005 Opole niegdyś i dzisiaj, Wydawnictwo Unitex przy współpracy Wydziału Gospodarki i Promocji Miasta Opola. 2008 Architektura Opola wpisana w dzieje miasta, Oficyna Piastowska, Opole. 2017 Architektoniczne ABC Opola, Wydawnictwo i Drukarnia św. Krzyża, Opole.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Tytan. Opowieść o Andrzeju Hamadzie – film dokumentalny w reż. Macieja Marcińskiego.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdańsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Urodzeni w 1925