Bezirk Leżaysk – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Leżaysk (Leżajsk).
Historia
Bezirk Leżaysk utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Leżaysk objął obszar o wielkości 7,9 mil², zamieszkany przez 32.349 ludzi i podzielony na 32 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Leżaysk) i jedno miasteczko (Grodzisko). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północnym wschodzie graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Leżaysk wszedł wtedy w skład nowych powiatów łańcuckiego i niskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 gminy włączone wstępnie do powiatu niskiego włączono do powiatu łańcuckiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1881, Nr 69.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Rzeszów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Leżaysk (M) z Podklasztorem i Zaolszanami26324138łańcucki2Baranówka–Spisano razem z Jelną.74niski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu łańcuckiego.3Brzoza Królewska88902105łańcucki4Dembno z Majdanem45951623łańcucki5Dornbach840262łańcucki6Hucisko916425niski7Jastrzębiec2405566łańcucki8Jelna z Judaszówką i Maliniskami Baranowskimi48341026niski9Kuryłówka33251150łańcucki10Ożanna2530492łańcucki11Rzuchów1085370łańcucki12Siedlanka350275łańcucki13Stare Miasto z Przychojcem42061659łańcucki14Wierzawice36801260łańcucki15Wólka Niedźwiecka775981łańcucki16Wola Zarczycka, Łonie i Zarzyna75702426niski17Königsberg–Spisano razem z Wolą Zarczycką.236niski18Biedaczów1180505łańcucki19Brzyska Wola z Wólką Łamaną58751553łańcucki20Giedlarowa51002002łańcucki21Gillershof350149łańcucki22Łukowa405328niski23Ruda i Janda3073426niski24Sarzyna37121542niski25Grodzisko Górne72281795łańcucki26Grodzisko Dolne2279łańcucki27Grodzisko (m)419łańcucki28Laszczyny583351łańcucki29Chodaczów531306łańcucki30Wulka Grodziska1455950łańcucki31Opalenisko308łańcucki32Gwizdów1210368łańcucki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Leżajska Leżaysk