AeroVironment RQ-20 Puma – amerykański bezzałogowy statek powietrzny (UAV), opracowany przez firmę AeroVironment. Przeznaczony do prowadzenia rozpoznania, obserwacji i zbierania danych wywiadowczych na poziomie taktycznym oraz przekazywania informacji w czasie rzeczywistym do naziemnego stanowiska kontroli.
Historia mały|lewo|Start RQ-20 Puma z pokładu łodzi Prace nad nową konstrukcją rozpoczęto w 2007 r. na zlecenie Dowództwa Operacji Specjalnych USA (USSOCOM). Został oparty na wcześniej wykorzystywanym dronie FQM-151 Pointer. W 2008 r. system został przyjęty na wyposażenie armii amerykańskiej jako RQ-20A Puma AE (All Environment). W kolejnych latach został wprowadzony do użytku przez Korpus Piechoty Morskiej oraz Siły Powietrzne USA. W 2013 r. Puma AE jako jeden z pierwszych bezzałogowych statków powietrznych uzyskał certyfikację Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) do lotów komercyjnych w przestrzeni powietrznej USA. W 2014 r. odbył się pierwszy komercyjny lot nad lądem w Prudhoe Bay na Alasce. Jednostkowy koszt zestawu obejmującego trzy drony i dwa stanowiska kontroli jest szacowany na 250 tys. USD.
W 2013 r. rozpoczęto testy wersji Solar Puma wyposażonej w ogniwa słoneczne z arsenku galu dostarczone przez firmę Alta Devices. Zostały zamontowane na skrzydłach drona, generują wystarczającą ilość energii do zasilania systemu przez ok. 9 godzin bez znaczącego zwiększenia jego masy.
W systemie dronów stworzonym przez armię USA Puma wypełnia lukę pomiędzy maszynami, tj. RQ-11 Raven a MQ-1 Predator czy MQ-9 Reaper. Ich uniwersalność pozwoliła na rezygnację ze wcześniej zamówionych konstrukcji, np. dronów wielowirnikowych RQ-16 T-Hawk. W 2022 r. armia USA zamówiła dostawę kolejnych serii RQ-20.
Dron jest używane przez siły zbrojne Albanii, Australii, Belgii, Czech, Danii, Egiptu, Estonii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Kanady, Kosowa, Kostaryki, Łotwy, Norwegii, Portugalii, Stanów Zjednoczonych, Szwecji, Turcji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii.
Użycie bojowe mały|lewo|Użycie RQ-20 Puma na Ukrainie RQ-20 Puma był szeroko wykorzystywany przez siły amerykańskie w Afganistanie i Iraku do prowadzenia rozpoznania i obserwacji. W 2016 r. dron został przetestowany i wdrożony przez Marynarkę Wojenną USA na pokładach niszczycieli rakietowych typu Arleigh Burke w odmianie Flight I, z wykorzystaniem systemu precyzyjnego odzyskiwania.
Podczas inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, Stany Zjednoczone przekazały Ukrainie systemy RQ-20 Puma w ramach pakietu pomocy wojskowej. Zostały one wyprodukowane w ramach zamówienia o wartości 19,738 mln USD złożonego przez rząd USA w firmie AeroVironment. Dostawy rozpoczęto od lutego 2023 r. Drony te zostały wykorzystywane przez Siły Zbrojne Ukrainy do wykrywania i identyfikacji celów, takich jak systemy obrony powietrznej S-300 i wyrzutnie TOS-1. Portal Oryx na dzień 21 maja 2025 r. zaobserwował 27 zniszczonych dronów RQ-20 Puma.
Konstrukcja left|mały|Przygotowanie Pumy do lotu RQ-20 Puma to lekki, bezzałogowy statek powietrzny o konstrukcji samolotowej. Jest przeznaczony do startu z ręki, do obsługi potrzebny jest zespół złożony z dwóch żołnierzy. Jest wyposażony jest w system optoelektroniczny Mantis i45N, w skład którego wchodzi stabilizowany żyroskopowo gimbal z kamerą pracującą w paśmie widzialnym i podczerwieni, umożliwiającą prowadzenie obserwacji zarówno w dzień, jak i w nocy. Obydwie kamery dysponują sześciokrotnym przybliżeniem. System może być również wyposażony w dodatkowe ładunki, takie jak laserowy wskaźnik celu czy przekaźnik komunikacyjny. Wyposażenie może być przenoszone w komorze w kadłubie lub podwieszone pod skrzydłem. Podczas lotu dron nawiguje po zaprogramowanej trasie, operator ma możliwość przejęcia nad nim kontroli w dowolnym momencie i ręcznego sterowania. Lądowanie odbywa z dokładnością do 25 m od wyznaczonego miejsca, na okrętach poprzez złapanie drona w sieć. Konstrukcja Pumy może ulec rozcaleniu w miejscach łączeń poszczególnych elementów w celu zminimalizowania uszkodzeń. W wersji Puma 3 AE zastosowano wodoszczelny kadłub, który pozwala unosić się dronowi na powierzchni wody.
Wersje mały|Stanowisko kontroli lotu W trakcie opracowania konstrukcji powstały jej wersje: RQ-20A Puma AE – wersja podstawowa, RQ-20B Puma AE Block 2 – wersja z lżejszym kadłubem, mocniejszym napędem i systemem Mantis i45, Puma 3 AE – wersja przeznaczona do operacji morskich, zdolna do lądowania na wodzie, Puma LE (Long Endurance)– wersja o wydłużonym czasie lotu do 5,5 godziny, Solar Puma – eksperymentalna wersja z ogniwami słonecznymi, osiągająca do 9 godzin lotu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańskie bezzałogowe statki powietrzne Kategoria:AeroVironment