Niszczyciele typu Bojkij – rosyjskie niszczyciele z początku XX wieku. W latach 1901–1907 w krajowych stoczniach w Petersburgu oraz Admiralicji i Nawal w Nikołajewie zbudowano 22 okręty tego typu. Jednostki weszły w skład Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego w latach 1902–1907; większość służąca we Flocie Bałtyckiej po przebazowaniu na Daleki Wschód wzięła udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, a te z Floty Czarnomorskiej w I wojnie światowej. W wyniku działań wojennych w obu konfliktach utracono łącznie dziewięć jednostek, w tym wcielonego do służby japońskiej „Biedowego”; ocalałe niszczyciele zostały złomowane w latach 20. XX wieku.

Projekt i budowa Zbudowane w krajowych stoczniach niszczyciele typu Bojkij. były ulepszoną i powiększoną wersją zaprojektowanych w brytyjskiej stoczni Yarrow jednostek typu Sokoł. Spośród 22 zbudowanych jednostek 13 powstało w w Petersburgu, cztery w Stoczni Admiralicji w Nikołajewie i pięć w stoczni Nawal w tym samym mieście. Położenie stępek okrętów i ich wodowanie odbyło się w latach 1901–1904.

Okręt Stocznia Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Los „Bojkij” (ex-„Akuła”) Zakłady Newskie 1901 sierpień 1902 internowany w Tsingtau w 1905; w latach 1918–1919 służył w Marine nationale jako „Quentin Roosevelt”; złomowany w 1923 „Burnyj” (ex-„Makriel”) 1901 sierpień 1902 samozatopiony „Bujnyj” (ex-„Byczok”) 1901 wrzesień 1902 samozatopiony „Brawyj” (ex-„Nalim”) 1901 wrzesień 1902 złomowany w 1925 „Bystryj” (ex-„Płotwa”) 1901 1902 samozatopiony „Blestiaszczij” (ex-„Okunʹ”) początek 1901 wrzesień 1902 samozatopiony „Bodryj” (ex-„Pieskar”) 1901 wrzesień 1902 internowany w Szanghaju w 1905; złomowany w 1922 „Biedowyj” (ex-„Kieta”) 1901 październik 1902 zdobyty w 1905 przez Japończyków; w latach 1905–1913 służył w Dai-Nippon Teikoku Kaigun jako „Satsuki”; złomowany w 1922 „Biezupriecznyj” (ex-„Pałtus”) 1901 koniec 1902 zatopiony „Widnyj” (ex-„Sig”) 1901 1904 sierpień 1905 złomowany w 1922 „Żarkij” Stocznia Admiralicji 1902 maj 1904 1905 internowany w Bizercie w 1920, złomowany w 1924 „Żywoj” 1902 luty 1906 zatonął „Żywuczij” 1902 maj 1904 1906 zatonął na minie „Żutkij” 1902 maj 1904 1905 złomowany w 1922 „Zawietnyj” (ex-„Bieługa”) Nawal lipiec 1901 koniec 1901 1903 samozatopiony „Zawidnyj” (ex-„Karp”) 1902 wiosna 1903 koniec 1903 złomowany w 1923 „Zorkij” styczeń 1904 październik 1904 sierpień 1905 internowany w Bizercie w 1920, złomowany w 1924 „Zwonkij” styczeń 1904 listopad 1904 sierpień 1905 internowany w Bizercie w 1920, złomowany w 1924 „Lejtienant Puszczin” (ex-„Zadornyj”) styczeń 1904 listopad 1904 sierpień 1907 zatonął na minie „Groznyj” Zakłady Newskie czerwiec 1903 jesień 1904 złomowany w 1923 „Gromkij” lato 1903 wiosna 1904 październik 1904 samozatopiony „Gromiaszczij” 1903 1904 1905 złomowany w 1924

Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Rzuty niszczycieli typu Bojkij|Rzuty niszczycieli typu Bojkij Okręty typu Bojkij były niewielkimi, czterokominowymi niszczycielami, klasyfikowanymi do września 1907 roku jako torpedowce. Długość całkowita wynosiła 64 metry, szerokość 6,4 metra i maksymalne zanurzenie 2,59 metra. Wyporność jednostek wynosiła 350 ton. Okręty napędzane były przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 5700 KM, do których parę dostarczały cztery kotły. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26 węzłów. Okręty mogły zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1200 Mm przy prędkości 12 węzłów.

Uzbrojenie artyleryjskie okrętów stanowiły: umieszczone na nadbudówce dziobowej pojedyncze działo kalibru 75 mm Canet L/48 oraz pięć pojedynczych dział trzyfuntowych kalibru 47 mm Hotchkiss M1885 L/40. Jednostki wyposażone były w jedną dziobową stałą i dwie pojedyncze obracalne pokładowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, z łącznym zapasem sześciu torped. Ponadto mogły zabrać na pokład 12–18 min.

Załoga pojedynczego okrętu liczyła 62–69 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba mały|lewo|alt=Niszczyciele Blestiaszczij, Biezupriecznyj, Brawyj i Biedowyj w Kronsztadzie w 1904 roku|„Blestiaszczij”, „Biezupriecznyj”, „Bujnyj” i „Biedowyj” w Kronsztadzie w 1904 roku Niszczyciele typu Bojkij zostały wcielone do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego w latach 1902–1907. Pierwsze dziewięć niszczycieli tego typu, które weszły początkowo w skład Floty Bałtyckiej, zostało w pośpiechu wysłanych na Daleki Wschód, jednak przed wybuchem wojny rosyjsko-japońskiej do Port Artur dotarły tylko „Bojkij” i „Burnyj”, a pozostałe siedem musiało zawrócić („Biedowyj”, „Biezupriecznyj”, „Blestiaszczij”, „Bodryj”, „Brawyj”, „Bujnyj” i „Bystryj”). Powtórnie udały się w rejs na Daleki Wschód w składzie II Eskadry Oceanu Spokojnego w zespole kadma , płynąc krótszą drogą przez Kanał Sueski. Tą samą drogą udały się świeżo wcielone do służby kolejne dwa niszczyciele typu Bojkij („Groznyj” i „Gromkij”), płynąc w zespole kmdra . „Bojkij” i „Burnyj” wzięły aktywny udział w obronie Port Artur: „Burnyj” został utracony po wejściu na skały po bitwy na Morzu Żółtym, a „Bojkij” po upadku twierdzy został internowany w Tsingtau. Dziewięć niszczycieli typu Bojkij należących do II Eskadry wzięło udział w bitwie pod Cuszimą, w trakcie której utracone zostały „Biezupriecznyj”, „Blestiaszczij”, „Bujnyj”, „Bystryj” i „Gromkij”; „Bodryj” został internowany w Szanghaju, a „Biedowyj” zdobyty przez Japończyków. Wcielono go następnie do składu Cesarskiej Marynarki Wojennej pod nazwą „Satsuki”, gdzie służył do 1913 roku.

W latach 1909–1913 dokonano modernizacji uzbrojenia będących w służbie jednostek: zdemontowano wszystkie wyrzutnie torped kalibru 381 mm i wszystkie działka kalibru 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 450 mm oraz drugą armatę kalibru 75 mm Canet i sześć pojedynczych karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm. W okresie I wojny światowej na Dalekim Wschodzie służyły „Bodryj”, „Bojkij”, „Brawyj” i „Groznyj”, na Bałtyku „Gromiaszczij” i „Widnyj”, a we Flocie Czarnomorskiej „Lejtienant Puszczin”, „Zawidnyj”, „Zawietnyj”, „Zorkij”, „Zwonkij”, „Żarkij”, „Żutkij”, „Żywoj” i „Żywuczij”. Okręty dalekowschodnie zostały podczas wojny domowej zdobyte w czerwcu 1918 roku we Władywostoku przez Japończyków, a następnie zdewastowane przez wycofujących się Białych w 1922 roku; złomowano je w latach 1922–1925. Obie bałtyckie jednostki zostały w kwietniu 1918 roku przejęte przez Niemców, po czym odstawione do rezerwy zostały złomowane w latach 1922–1924. Niszczyciele służące na Morzu Czarnym uczestniczyły w walkach z okrętami państwa centralnych, podczas których zostały utracone „Lejtienant Puszczin”, „Żywuczij” i „Zawietnyj”. W maju i czerwcu ocalałe okręty zostały przejęte przez Niemców, a później przez aliantów i ostatecznie Białych lub bolszewików. W 1920 roku „Żywoj” zatonął w sztormie na Morzu Azowskim, a „Zorkij”, „Zwonkij” i „Żarkij” udały się do Bizerty, gdzie zostały internowane przez Francuzów; złomowano je w 1924 roku.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia [Н.Н. Афонин. Эскадренные миноносцы типа «Буйный».] [Н.Н. Афонин. Эскадренные миноносцы типа «Деятельный».] [Н.Н. Афонин. Эскадренные миноносцы типа «Грозный».] [Н.Н. Афонин. Эскадренные миноносцы типа «Лейтенант Пущин».] [Н.Н. Афонин. «НЕВКИ». Эскадренные миноносцы типа «Буйный» и его модификации.] [С.C. Бережной. Крейсера и миноносцы: Справочник.]

[А.Е. Тарас. Корабли российского императорского флота 1892-1917 гг.]