Bezirk Gwoździec – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Gwoździec.
Historia Bezirk Gwoździec utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Gwoździec objął obszar o wielkości 4,8 mil², zamieszkany przez 20.920 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Gwoździec i Kułaczkowce). Wszedł w skład cyrkułu kołomyjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na wschodzie powiat posiadał specyficzne wąskie ramię składające się z gmin Krasnostawce, Toporowce i Targowica, wdzierające się w głąb Bezirk Śniatyn.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Gwoździec wszedł wtedy w skład nowych powiatów kołomyjskiego, horodeńskiego i śniatyńskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 stycznia 1891 gminę Soroki przeniesiono z powiatu horodeńskiego do powiatu kołomyjskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 51.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Gwoździec w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Gwoździec (m)2405953kołomyjski2Ostapkowce1724370kołomyjski3Czechowa218kołomyjski4Gwoździec Stary796471kołomyjski5Gwoździec Mały2019626kołomyjski6Podstaje1609367kołomyjski7Słobódka Polna1142415kołomyjski8Chwaliboga224kołomyjski9Pruchniszcze946382kołomyjski10Winograd30511217kołomyjski11Turka58691622kołomyjski12Fatowce594414kołomyjski13Ostrowiec1050402kołomyjski14Rosochacz23901067kołomyjski15Podhajczyki34251466kołomyjski16Nazurna669522kołomyjski17Kobylec285131kołomyjski18Zahajpol1401688kołomyjski19Chomiakówka1318568kołomyjski20Kułaczkowce (m)76651851kołomyjski21Balińce1239kołomyjski22Trofanówka467kołomyjski23Buczaczki463kołomyjski24Targowica28591311horodeński25Soroki2047890horodeński1 stycznia 1891 włączono do powiatu kołomyjskiego.26Rohynia1168395kołomyjski27Toporowce13541124horodeński28Krasnostawce20971057śniatyński Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Gwoździec (obwód iwanofrankiwski) Gwoździec