Witold Liliental (ur. 20 stycznia 1939 w Warszawie) – doktor nauk technicznych (inżynier metalurg), działacz polonijny, felietonista i współpracownik Stowarzyszenia „Nigdy Więcej”.
Życiorys Urodził się w Warszawie kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej, w katolickiej i zasymilowanej rodzinie pochodzenia żydowskiego. Został ochrzczony w kwietniu 1939 roku w kościele św. Michała Archanioła na Mokotowie. Jego ojcem był Antoni Tadeusz Liliental, inżynier, absolwent (na Wydziale Chemii) i pracownik (w Instytucie Metalurgii) Politechniki Warszawskiej. Rodzicami Antoniego Tadeusza byli Natan (Nuchim) Liliental i Regina (Gitla) Liliental z domu Eiger, etnografka, potomkini talmudysty Akiwy Egera. Jego starszą siostrą była matematyczka i artystka Stanisława Nikodym, żona Ottona, pierwsza kobieta w Polsce z doktoratem z matematyki (1925). W 1939 roku, jako podporucznik rezerwy, Liliental uczestniczył w kampanii wrześniowej, dostał się do niewoli radzieckiej i został zamordowany w Katyniu.
Matka Witolda Lilientala, Stefania z domu Gleichgewicht, absolwentka filologii klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim, była nauczycielką łaciny a później także francuskiego i angielskiego. Po wybuchu wojny i utworzeniu getta wraz z synem pozostała po aryjskiej stronie, używając fałszywych dokumentów jako Adela Stasiewicz. Lilientalowie zamieszkali w podwarszawskich Włochach wraz z nianią małego Witolda, „Gieniusią”, która udawała jego prawdziwą matkę (sama Stefania vel. Adela uchodziła oficjalnie za jego ciotkę, matkę chrzestną). Stefania Liliental vel. Adela Stasiewicz w czasie okupacji była zaangażowana w tajne nauczanie. Współpracowała m.in. z zaangażowanym w konspirację przedsiębiorcą-browarnikiem Aleksandrem Schiele, prowadząc w latach 1943–1944 lekcje i znajdując wraz z Witoldem schronienie w jego willi „Ustronie” w Konstancinie.
W 1949 roku, po czterech latach starań o paszport, razem z matką wyjechał do ówczesnej Unii Południowej Afryki, gdzie od czasów przedwojennych mieszkała rodzina ojca Witolda. W kraju tym, gdzie wówczas panował apartheid, Liliental po raz pierwszy zaangażował się w działalność antyrasistowską.
Jest autorem artykułów i felietonów zamieszczanych w torontońskiej gazecie polonijnej „Gazeta”, „Angorze” i „Gazecie Wyborczej”, jego publikacje ukazywały się także w kwartalniku historycznym „Karta”.
Od wielu lat współpracuje ze Stowarzyszeniem „Nigdy Więcej”. Jest współtwórcą kroniki rasizmu i ksenofobii „Brunatna Księga”, a także autorem artykułów publikowanych w e-zinie „Nigdy Więcej”. W swoich tekstach poruszał problematykę prześladowań rdzennej ludności w Kanadzie, szturmu na waszyngtoński Kapitol czy rasizmu w RPA.
Z pierwszą żoną, Zuzanną Tokarewicz (ur. 1942), ma dwie córki: aktorkę Dorotę Liliental oraz dr Joannę E. Liliental, wykładowczynię na Stanford University School of Medicine.
Od grudnia 1982 roku żonaty z Teresą, z d. Izdebską. W książce „Dwa Światy” Witold Liliental napisał: „Od ponad czterdziestu lat mam tę samą żonę, która wspiera mnie w przedsięwzięciach społecznych. Jakkolwiek nie ma ona korzeni żydowskich, a przynajmniej o żadnych takich nie wie, na przejawy antysemityzmu reaguje bardziej emocjonalnie niż ja sam”. Mają córkę Claudię, która ukończyła psychologię na York University w Toronto.
Odznaczenia Za całokształt działalności społecznej odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej (2000), medalem „Pro Memoria” (2007), odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2012) oraz Medalem Honorowym im. T. Sendzimira za osiągnięcia zawodowe (2015).
Wybrane publikacje – Polska jest dla wszystkich, dla mnie też, Wyd. Austeria, Kraków 2013
– Dwa światy, Wyd. Austeria, Kraków 2025.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy metalurdzy Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Działacze polonijni Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Polonia w Kanadzie Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Polscy działacze praw człowieka Kategoria:Ludzie związani z Konstancinem-Jeziorną Kategoria:Działacze antyrasistowscy Kategoria:Ludzie związani z Toronto Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady