thumb|Kpt. Jan Keller (pierwszy od prawej) z grupą żołnierzy francuskich.

Jan Keller (ur. 31 sierpnia 1896 w Pogrzebieniu, zm. 6 marca 1960 w Katowicach) – polski działacz niepodległościowy, członek POW Górnego Śląska, powstaniec śląski, oficer piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys Syn Jana, rolnika, i Magdaleny z Dudków, urodzony 31 sierpnia 1896 w Pogrzebieniu, w ówczesnym powiecie raciborskim rejencji opolskiej. Ukończył klasy I-III w gimnazjum w Krakowie oraz klasy IV-VII w gimnazjum w Raciborzu. Po ukończeniu raciborskiego gimnazjum wyemigrował do Westfalii. Na początku I wojny światowej został wcielony do armii niemieckiej i uczestniczył w walkach na froncie zachodnim, gdzie we wrześniu 1916 r. dostał się do niewoli francuskiej. W 1917 r. w obozie jeńców-Polaków w Le Puy-en-Velay zetknął się ze swoim przyszłym dowódcą z okresu III powstania śląskiego, Janem Józefem Ludygą-Laskowskim.

Od 1917 r. w armii polskiej gen. J. Hallera jako podporucznik. W czerwcu 1920 r. urlopowany na Górny Śląsk. Członek pow. Polskiego Komitetu Plebiscytowego w Bytomiu, następnie organizator placówek peowiackich w powiecie strzeleckim.

Po II powstaniu śląskim, z początkiem września 1920 r., w randze porucznika, w Policji Górnego Śląska. Ze względu na znajomość języka francuskiego otrzymał przydział do sztabu grupy gliwickiej w charakterze polskiego adiutanta. Dzięki okoliczności, iż w pierwszym stadium organizacyjnym dowódcą grupy był kapitan wojskowej żandarmerii francuskiej Holfeld, którego względy zdołał szybko pozyskać, objął organizacyjno-personalne agendy oficerskie. Umożliwiło to Kellerowi osobistą weryfikację kandydatów do Apo w zasięgu grupy gliwickiej i pozwoliło na przyjmowanie w jej szeregi przede wszystkim osób legitymujących się przynależnością do POW i możliwie uczestników I lub II powstania śląskiego - a co najmniej poleconych przez polskie komisariaty plebiscytowe. Z drugiej strony utrącał kandydatury, w jego ocenie, zbyt gorliwych niemieckich patriotów. Następnie działał na rzecz umacniania wpływów polskich w tejże policji, kierując wyjątkowo zaufanych członków polskiej konspiracji niepodległościowej na stanowiska przysługujące Niemcom - nie ujawniali oni swojej przynależności narodowej, lecz pozornie demonstrowali przekonania proniemieckie. W wyniku napięć w stosunkach z mjr. Renzettim, który z końcem października 1920 r. objął komendę podgrupy gliwickiej Policji Górnego Śląska, został w randze kapitana odkomenderowany przez gen. Georgesa Bonetta do Katowic.

Podczas III powstania śląskiego kpt., kolejno: zastępca dowódcy 2 zabrskiego pułku piechoty, 12 pszczyńskiego pułku piechoty Franciszka Rataja, szef oddziału operacyjnego 1. Dywizji Wojsk Powstańczych, szef sztabu formującej się Grupy „Środek”. Uczestnik walk o Stare Koźle i bitwy o Górę Św. Anny. W jej trakcie, 21 maja, pod Dąbrówką, dowodził kontratakiem oddziałów wydzielonych z batalionu Alojzego Kurtoka, przy wsparciu oddziału szturmowego Karola Walerusa, zadając duże straty maszerującej bez ubezpieczenia szosą Gogolin-Strzelce Opolskie kompanii Freikorps Oberland i zmuszając ją do panicznej ucieczki.

Po likwidacji powstania pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i pełnił służbę w 73 pułku piechoty w Katowicach na stanowisku dowódcy 5, 4 i 2 kompanii strzeleckiej oraz 1 kompanii ckm. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 440. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 30 czerwca 1923 został przeniesiony do rezerwy i przydzielony w rezerwie do 73 pp. Do 1939 r. pracował w różnych przedsiębiorstwach na terenie woj. śląskiego. 24 sierpnia 1939 został zmobilizowany do 73 pp i wyznaczony na stanowisko dowódcy kompanii karabinów maszynowych przeciwlotniczych typ B nr 511. Po kampanii wrześniowej, w latach 1939-1945 więziony w niemieckim Oflagu VII A w Murnau. Do Polski wrócił w 1946 r. Od 1946 r. pracował w Państwowym Zjednoczeniu Przemysłu Fermentacyjnego oraz w Zakładach Piwowarsko-Słodowych w Zabrzu. Zmarł 6 marca 1960 r. w Katowicach.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Gwiazda Górnośląska

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Oficerowie 73 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1960 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919